Nú er komið að bókamarkaði fyrir Hafnfirðinga sem aðra – ættbækur, niðjatöl, stéttatöl, manntöl, bænda- og búendatöl, handbækur og hjálpargögn

Íslenzk ættfræði státaði ekki af mörgum útgefnum titlum, þegar ég fekk þessa "bakteríu" 16 ára gamall. Síðan hefur átt sér stað bylting í þessari grein. Dæmi þess sjást á bókamarkaði á mínum vegum frá kl. 12 og fram undir kl. 18 þennan laugardag, í jólasölu Fjarðarportsins að Kaplahrauni 2–4 í Hafnarfirði – keyrt að gatnamótum Hafnarfjarðar-, Álftanes- og 'Keflavíkurvegar', beygt til vinstri inn gamla Keflavíkurveg, beygt til vinstri nál. Fjarðarkaupum og þar inn í hverfið – sjá HÉR (að vísu sagt þar: Kaplahraun 6, en jólabasarinn og bóksalan verður í húsi nr. 2) eða á korti nr. 12 í símaskrá, reit 1A. Spyrjið til vegar, ef þið villizt!

Eftirfarandi ættfræðirit eru meðal þeirra, sem fáanleg eru hjá mér í Ættfræðiþjónustunni (s. 616–9070). Skráin er svo til óflokkuð, en ég mun síðar birta hana í betra formi.

Manntöl á Íslandi, sérmanntöl í Reykjavík og Hafnarfirði, íbúaskrár, einnig skattskrár og bæjarskrár.

• Ættir Austfirðinga I–IX, fallegt eintak innb.
• Ættir Austur-Húnvetninga I–IV (síðasta eintakið, í plastinu, uppselt í forlaginu).
• Víkingslækjarætt, I–VI, eitt sett í plastinu og 1 eint. af I–IV
• Ættir Síðupresta
• Fremra-Háls-ætt I–II.
• Bergsætt I–III eftir dr. Guðna Jónsson.
• Vestfirzkar ættir I–IV
• Kollsvíkurætt, mikið fágæti.
• Ættir Þingeyinga I og III–XI.
• Hver er maðurinn? I–II,
• Íslenzkar æviskrár I–VI,
• Lögréttumannatal,
• Presta tal og prófasta,
• Guðfræðingatal,
• Lögfræðingatal,
• Læknar á Íslandi,
• Prentarar á Íslandi,
• Múraratal og steinsmiðja I–II (nýja útgáfan).
• Rafvirkjatal I–II.
• Verkfræðingatal.
• Vigurætt IV, V, VIII, X.
• Hallbjarnarætt
• Briemsætt I–II.
• Knudsensætt I–II.
• Róðhólsætt (skagfirzk).
• Ölfusingar 1703–1988.
• Krákustaðaætt.
• Pálsætt undir Jökli.
• Jóelsætt I–II.
• Sjúkraþjálfaratal.
• Viðskipta- og hagfræðingatal I–III.
• Reykjaætt á Skeiðum I–V
• Hreiðarsstaðakotsætt (úr Svarfaðardal) I–II.
• Framættir, Fjölskylduskrár, Heimildir um ættfræði (sérprent úr Ættabókinni).
• Iðnaðarmannatal Suðurnesja.
• Lækjarbotnaætt I–II (nýja útgáfan, 1 eintak).
• Gunnhildargerðisætt (úr Hróarstungu, N-Múl.).
• Ófeigsfjarðarætt (af Ströndum).
• Dr. Björn Magnússon: Ættmeiður.
• Jóhann Eiríksson: Ættarþættir.
• Manntal Reykjavíkur 1946, 1949
• Blik, tímarit
• Auðsholtsætt í Ölfusi I–II, mikið rit, þrídálka með fjölda mynda.
• Bólu-Hjálmar – niðjar og ævi. Fallega útgefið rit.
• Íslensk ættfræði, bókaskrá mikil, góð handbók og ýtarleg
• Thorarensensætt I–II.
• Lögreglan á Íslandi (síðasta eintakið)
• Húsatóftaætt (úr Grindavík).
• Bollagarðaætt (af Seltjarnarnesi).
• Sýslumannaæfir II., IV. og V. bindi (af 5 bindum), innb.
• Ormsætt, I–III (frá Fremri-Langey á Breiðafirði; bækurnar eru þó sex).
• Önfirðingar. Æviskrár
• Lárus Blöndal: Blöndalsættin. (1 eintak).
• Tre islandske Adelsslægter (Kh. 1916, sérprent ljósprentað, 23 bls.). (1 eintak).
• Jóhann Kristjánsson: Niðjatal Jóns Indíafara (14 s. sérprent). (1 eintak).
• Félagatal Ættfræðifélasgsins, 1990, m/ágripi af sögu þess og ritskrá félagsmanna, 46 bls. (1 eintak).
• Eyjólfur Jónsson: Fellskotsætt – niðjatal Eyvindar Þorsteinssonar bónda í fellskoti í Biskupstungum. Ísaf. 1966, 48+1 bls. (1 eintak).
• Haraldur Pétursson: Ágrip af ættaskrá Ásgríms Jónssonar listmálara, sérprent, 15 s. (2 eintök).
• Ætt Þórdísar Magnúsdóttur á Lækjarmóti á Bíldudal, 39 s. (1 eintak).
• Indriði Þórkelsson: Búendatal Sands í Aðaldal (1945, sérpr. 1984, 17 s.)(1 eintak).
• Skógargerðisbók.
• Friðrik Theodór Ingþórsson: Niðjatal Gunnlaugs Björnssonar bónda á Óspaksstöðum í Hrútafirði og eiginkvenna hans (1979). (2 eintök)
• Magnús Þorbjörnsson: Niðjatal Sigurðar Þorbjörnssonar og Ingigerðar Björnsdóttur frá Króki í Ölfusi, Rv. 1985, 125 s., með myndum og nafnaskrá.
• Ættartala Vigdísar Guðnadóttur á Keldum, handrituð, 56 s., ljósprentsútgáfa 1985 (1 eintak).
• Íbúaskrár Reykjavíkur, margir árgangar.
• Zoëgaætt (ný, í plastinu).
• Járnsíða...
• Grímsnes, búendur og saga, I–II, glæsilegt rit, 1 eintak, í plastinu.
• Manntal á Íslandi 1703 (og 1729), mjög sérstakt eintak með viðaukum.
• Manntal á Íslandi 1801, öll þrjú bindin (1 notað eintak og 1 x II–III).
• Manntal á Íslandi 1845, öll þrjú bindin í plastinu og 1 lítt notað af N- & A-amti
• Manntal á Íslandi 1910, I. bindi: Skaftafellssýslur.
• Æviskrár Akurnesinga I–IV, í plastinu.
• Borgfirzkar æviskrár I–IX, 2 eintök (flest/öll ónotuð, í plastinu).
• Niðjatal Björns Eysteinssonar [að Grímstungu í Vatnsdal] og [kvenna hans þriggja], 285 s. (1991), með myndum og nafnaskrá (1 eintak).
• Niðjatal Guðrúnar Guðmundsdóttur og Guðmundar Jónssonar frá Gafli í Víðidal (1995), 336 s., með myndum og nafnaskrá (1 eintak).
• Ætta tal Þorsteins Eyjólfssonar á Mel á Seltjarnarnesi. Samantekið 1832 af Ólafi Snóksdalín. Lagað og með Athugasemdum aukið af Herra Biskupi Steingrími Jónssyni (ljóspr. 1983, 16 s.).
• Vestur-Skaftfellingar I–IV.
• Saga Njarðvíkur e. Kristján Sveinsson.
• Saga lanmdsmóta UMFÍ 1909–1990, mikið rit fullt mynda.
• Ásmundur Sigurðsson frá Vallaá. Ævi hans, ættir og niðjar.
• Skrár yfir dána, fjöldi árganga.
• Jón Skagan: Saga Hlíðarenda í Fljótshlíð.

Erindi um Skáld-Rósu (Vatnsenda-Rósu)

Á almennum fundi í Ættfræðifélaginu í kvöld flytur sr. Gísli Kolbeins erindi um Skáld-Rósu – Rósu Guðmundsdóttur ljósmóður, en hann er höfundur nýútkominnar ævisögu hennar, og verður þetta vafalaust áhugaverð samverustund með þessari merku konu, einhverju snjallasta skáldi sinnar tíðar. Fundurinn hefst kl. 20.30 í húsi Þjóðskjalasafnsins að Laugavegi 162, 2. hæð. Eftir kaffi verða síðan fyrirspurnir, umræður og önnur mál. Aðalfundur félagsins verður haldinn á sama stað fimmtudag 28. febr. kl. 20.30.

Góð grein Árna Páls Árnasonar sem minna má á

Snöggur var Árni Páll, nýkjörinn þingmaður Samfylkingar og varaformaður utanríkismálanefndar Alþingis, að stinga upp í vesalings friðardúfurnar í gamla/nýja Sósíalistaflokknum (VG), þ.e.a.s. í Mbl.grein hans Að styðja Hamas en fordæma Norðmenn. Þrátt fyrir yfirskriftina fjallar greinin mestmegnis um varnir Íslands -- og um harða andstöðu Rauðgrænna við það "ofbeldi" sem þeir telja fólgið í heræfingum hérlendis, en í þeim tóku ekki sízt þátt bræðraþjóðir okkar Danir og Norðmenn. Vekur Árni Páll m.a. athygli á því, að systurflokkur VG er í ríkisstjórn í Noregi og á þannig að fullu þátt í þeim varnarviðbúnaði Norðmanna, sem birtist bæði í vel búnum varnarher þeirra og þátttöku í þessum tímabæru heræfingum. Stingur greinarhöfundur með snaggaralegum hætti upp í okkar rauðgrænu mótmælendur, m.a. með snyrtilegri aðgreiningu ofbeldis og lögmætrar valdbeitingar. Um þetta allt vísa ég til greinarinnar sjálfrar.

Árni Páll Árnason er lögfræðingur að mennt og vann um árabil hjá Halldóri Ásgrímssyni í utanríkisráðuneytinu. Hefur hann oft vakið athygli mína fyrir meitlaðar og snjallar greinar, m.a. í Fréttablaðinu nýlega um Hamas-málið og heimsókn utanríkisráðþjóns okkar, Ingibjargar Sólrúnar, til Landsins helga, en einnig minnist ég afar góðra greinarskrifa hans í Mbl. frá fyrri tíð. Hann er einn hinna hæfustu manna, sem Samfylkingin hefur á að skipa.

Svo að nokkur deili séu sögð á manninum, er hann sonur séra Árna Pálssonar, sem lengi gegndi prestsembætti í Miklaholtsþingum í Hnappadalssýslu og í Kópavogi, en síðast á Borg á Mýrum, en móðurfaðir séra Árna var prófasturinn á Stóra-Hrauni, sá sögulegi séra Árna Þórarinsson, sem Þórbergur gerði eins ódauðlegan og unnt má kalla í þessari dauðlegu veröld. Bræður Árna Páls eru vel kunnir, séra Þorbjörn Hlynur á Borg á Mýrum, fyrrum biskupsritari, og Þórólfur, fyrrverandi borgarstjóri. Hér er um hæfileikakyn að ræða, og er móðir þeirra bræðra Rósa Björk Þorbjarnardóttir, greindarkona, fyrrv. endurmenntunarstjóri.

Góðhesta ættir og manna

Vart mun mér úr minni líða, þegar dr. Tómas Helgason, fyrrum prófessor og yfirlæknir á Kleppi, lét þau orð falla í erindi á fundi Ættfræðifélagsins, að illa yrði komið fyrir þeim vísindum, sem fjalla um mannlegar erfðir og erfðaeiginleika, þegar ættarþekkingu hefði farið svo aftur vegna ættleiðinga og tæknifrjóvgana, að ættfræði hesta og hunda stæði þá á hærra stigi en þessi gamla fræðigrein Íslendinga. Þetta kom mér í hug, er ég sat á góðu hrossabúi að Akurgerði í Ölfusi í skjóli venzlafólks míns [1] og fletti þar ýtarlegum hrossabókum Gunnars Bjarnasonar, Jónasar Kristjánssonar, Hjalta Jóns Sveinssonar o.fl. góðra manna, auk tímarita á þessu sviði. Þar blasa við svo langar og miklar ættartölur og gjarnan svo alhliða rakið í fjölda ættleggja (og þá upp í 6. lið), að margur maðurinn, a.m.k. erlendis, mætti prísa sig sælan fyrir þvílíka ættvísi í eigin ranni.

Gaman er að bera hér saman rakningu eins ættleggs úr hrossakyni hornfirzku og annars úr mannkyni (vestfirzku mestan part). Fyrri ættleggnum tókst mér að raða saman úr ættartölum í tveimur af hrossabókum Jónasar Kristjánssonar (fv. ritstjóra DV) og einu hrossatímariti, og má mörgum þykja til um, hve langt er hægt að rekja þessar ættir, 18 kynslóðir, og hefur þó trúlega ein bætzt við að auki. Mannlegu ættrakninguna fer ég svo jafnlangt með í kynslóðum talið, en heldur nær það lengra inn í blámóðu aldanna, til kaþólskra miðalda, og uni ég mér þar vel, eins og lesendum mínum á að vera orðið ljóst fyrir löngu.

En svona er þá í fyrsta lagi hornfirzki ættleggurinn:

1. Skjóna frá Hólmi; undan henni var:
2. Jörp frá Árnanesi; undan henni var:
3. Rauður frá Árnanesi; undan honum var (o.s.frv.):
4. Óða-Rauðka frá Árnanesi (sem var reyndar fjórföld formóðir Blakks nr. 9 hér á eftir)
5. Brúnn frá Árnanesi
6. Brúnn yngri frá Árnanesi
7. Þór frá Hólum [í Hornafirði] (nr. 56 í Hestabókum Jónasar Krjs.)
8. Streitis-Blakkur
9. Blakkur frá Árnanesi; hlaut 1. verðlaun í Meðalfellsrétt árið 1930 sem og við Laxárbrú í Hreppum 1933 og 1937, einnig 2. verðlaun með afkvæmum 1933 í Hornafirði; mikill ættarhöfðingi; felldur 1939 vegna fótbrots; þekktir forfeður og formæður: 44, sumir þá raunar taldir oftar en einu sinni vegna skyldleikaræktunar (nr. 129 í Hestabókum Jónasar, með yfirliti þar sömuleiðis um helztu afkomendur hans) [2]
10. Víkingur frá Árnanesi
11. Skuggi frá Bjarnanesi í Nesjum [3] (nr. 201 í Hestabókum Jónasar)
12. Nökkvi frá Hólmi (nr. 260 í Hestabókum Jónasar)
13. Þröstur frá Reynistað
14. Jörp frá Holtsmúla [í Skagafirði] (nr. 3781 í Hestabókum Jónasar)
15. Hrafn frá Holtsmúla (nr. 802 í Hestabókum Jónasar)
16. Adam frá Meðalfelli (nr. 978 í Hestabókum JK); þekktir forfeður hans og formæður í 5. kynslóð eru tuttugu og í 6. kynslóð 28 talsins, sumir þá raunar tvítaldir vegna skyldleikaræktunar [4], IS1979125040
17. Eva frá Skarði (IS19911286799), fædd 1991
18. Barri frá Fellskoti (IS1998188471), fæddur 1998 [5]

Með sama hætti má rekja forfeður okkar Íslendinga, raunar miklu lengra, allt til landnáms og fram fyrir það. En tökum hér einn ættlegg, sem nær yfir jafnmargar kynslóðir, 18, og sjáum hve langt hann leiðir okkur:

1. Björn Einarsson Jórsalafari, sýslum. í Vatnsfirði, f. um 1350, d. 1415
2. Vatnsfjarðar-Kristín, f. um 1377, höfðingskona í Vatnsfirði, gift Þorleifi sýslum. Árnasyni
3. Sólveig Þorleifsdóttir, systir Björns ríka, riddara og hirðstjóra á Skarði, en barnsmóðir Sigmundar prests Steinþórssonar í Miklabæ
4. Jón Sigmundsson lögmaður, mikilhæfur, en lánlítill, d. 1520, kvæntur Björgu Þorvaldsdóttur búlands, og var hjónaband þeirra þrætuepli Gottskálks biskups Nikulássonar
5. Guðrún Vatnshyrna, átti Jón Hallvarðsson
6. Jón Jónsson, bóndi á Auðunarstöðum í Víðidal
7. Sr. Arngrímur Jónsson lærði, f. 1568, d. 27. júní 1648, prófastur og officialis á Melstað, merkur fornmenntamaður (húmanisti) og samstarfsmaður frænda síns Guðbrands biskups
8. Jón Arngrímsson, bóndi í Sælingsdalstungu í Dölum
9. Margrét, kona Guðmundar prófasts í Selárdal Vernharðssonar prests
10. Sr. Þórður Guðmundsson, d. 1741, aðstoðarprestur í Vatnsfirði, prestur á Grenjaðarstað (bróðir Þorláks prests og sýslumanns, föður sr. Jóns skálds á Bægisá), kvæntur Halldóru Hjaltadóttur prófasts og listamanns í Vatnsfirði, Þorsteinssonar
11. Sr. Þorsteinn Þórðarson (um 1733-1809), prestur á Stað í Súgandafirði
12. Sr. Þórður Þorsteinsson (1760-1846), prestur í Ögurþingum
13. Sr. Magnús Þórðarson (1801-1860), prestur í Hvítanesi og á Rafnseyri, skáldmæltur, bróðir sr. Þorsteins í Gufudal, ættföður Thorsteinsson-ættar
14. Hjalti Magnússon (1839-1899), kennari, formaður, vinnumaður og hagyrðingur við Djúp og víðar, bróðir Þórðar alþm. í Hattardal, föður Þórðar skálds Grunnvíkings
15. Hinrik Hjaltason (1888-1956), vélstjóri og járnsmíðameistari í Neskaupstað, hálfbróðir samfeðra Magnúsar Hj. Magnússonar, 'skáldsins á Þröm' (fyrirmyndar Ólafs Kárasonar Ljósvíkings)
16. Jens Hinriksson (1922-2004), vélstjóri á togurum Tryggva Ófeigssonar og í Áburðarverksmiðjunni, bróðir Jósafats heitins, vélstjóra og frkvstj. J. Hinriksson hf.
17. Jón Valur Jensson, f. 1949
18. Katrín Jónsdóttir, f. 1976, og systkini hennar

=-=-=-=-=-=-=-=-=-==-=-=-==-=-=-=-==-=-=-=-==-=-=-=-==-=-=-=

[1] Sbr. blogg mitt hér fyrir skemmstu: Hestamannsvísur.

[2] Jónas Kristjánsson: Ættfeður frá Óðu-Rauðku til Hrafnkötlu, Hestabækur 1990, Íslenzk bókadreifing, bls. 56-57.

[3] Frá Bjarnanesi (ekki Árnanesi), skv. uppl. Guðm. Birkis Þorkelssonar í færslu hans 27.8. 2007 í gestabók þessa vefseturs (sjá nánar þar).

[4] Jónas Kristjánsson: Heiðajarlar frá Hervari til Hrafnfinns, Hestabækur 1989, útg.: höf.

[5] Stóðhestar 2004. Eiðfaxi (sérhefti), bls. 52.

Jón Arason vitjar okkar með ljóðin sín

Ásgeir Jónsson hagfræðingur og Kári Bjarnason bókmenntafræðingur eiga þakkir skildar fyrir heildarútgáfu þeirra á því sem enn er til af kveðskap Jóns biskups Arasonar. Nú geta þeir, sem rifjuðu upp örlagasöguna hrollvekjandi og spennandi af Jóni biskupi með lestri bókarinnar Öxin og jörðin fyrir nokkrum árum -- hinu velheppnaða stórvirki Ólafs Gunnarssonar -- komizt í sjálft nægtabúrið hans herra Jóns í þeirri nýútgefnu bók, Ljóðmælum Jóns Arasonar.

Biskupinn er mergjaður og sannorður í kveðskap sínum, færir okkur nær kaþólskri eða umfram allt kristinni, persónulegri trúarinnlifun miðalda, um leið og hann kemst ekki hjá því að gera okkur að betri Íslendingum. Hyllum þennan fjölfaldaða forföður okkar (öll erum við komin af honum margfaldlega, segir ættfræðin) -- lifum aftur með honum í anda með því að blaða í bókinni hans og þessarar litlu þjóðar.

Vondslega hefur oss veröldin blekkt, vélað og tælt oss nógu frekt, ef eg skal dæmdr af danskri slekt og deyja svo fyrir kóngsins mekt.

Annan, lengri pistil um Jón Arason, með örstuttu yfirliti um ævi hans og ritverk, auk þess sem vitað er um ætt hans og tilvísana til ýmissa útgáfurita og heimilda, á ég á Kirkjunetinu í dag: Jón Arason biskup og ætt hans.