Frsluflokkur: Mialdafri

Eitt stykki drttkvi

a er nausynlegt a vi slendingar hldum vi okkar gtu drttkvahef sem nota m til margra ntra hluta:

Sla kvlds um unga konu nnast vi hli mr vagni 2 a Hlemmi:

ttu r lf, hin ljfa,

lngum vi sng hj drngum?

Yfirbrag gifagurt

angan g skynja sem fangar!

Helduru tt a heitum

hressingarsta? ig g blessa

sk me um rna, og brnin

eignist hamingju fegnust.

(A kveldi 5.-n6. marz 2016)

Hr hefi g raunar vilja hefja essa frslu ruvsi, lengra mli, vildi aeins leyfa mnnum a komast inn ljdmi fyrst. En annig hefi etta mtt vera:

Bragfrihugleiingar ogeitt stykki drttkvi

a er nausynlegt avi slendingar hldum vi okkar gtu drttkvahef andlegra hfingja allt fr forn- og hirskldunum, .m.t. Snorra og annarra Sturlungald, sem og fr Eysteini munki og Lofti rka, Hallgrmi Pturssyni og Pli Vdaln til Jnasar sjlfs Hallgrmssonar og Gsla Brynjlfssonar, Matthasar Jochumssonar, Pls lafssonar og Jhannesar r Ktlum.

Og etta er ljahef sem nota m til margvslegra ntrayrkisefna til drkunar og verndar nttrufegurar og um hagsmuna- og valdarekstra me ungum gangi og dynjandi sltti, sem minna m forn orrustulj og um vitrn efni me vsdmsorum fyrir samt okkar, fleyguum inn frsgnina eur ei, ellegar persnulegri kvager, trarlegri ea me rmantsku vafi (og kannski broti af upplyftandi frnleika me misnotkun gamals ljaminnis lkt og hr 2. lnu):

[og v nst fylgi drttkvi.]

Alla jafna einkennast hin upprunalegu drttkvi af tvlium: etta eru sex atkvi hverri lnu, rj me herzlum (og au ein ntanleg stulasetningu), .e.a.s. hver lna rjr tvliakveur, alls 24, og hver lna innrmu t af fyrir sig (frumhendingin jafnan rmu vi lokakveuna og kalla, a ar s viurhending), me hlfrm (skothendingu) oddatlulnum og alrm (aalhendingu) 2., 4., 6. og 8. lnu. essi grunnatrii tti hver menntasklagenginn a ekkja n egar.

arna er aftur mti unnt a auka vi atkvum, me notkun rlia (kvea sem hafa eitt herzluatkvi og tv herzluminni). Ef vi hldum okkur vi reglu, a a gerist ekki lokakveunni (sem er ekki n undantekninga), eru arna 2 x 8 kveur sem geta lengzt atkvafjlda, og a gerist hj mr hr ofar: heilar 13 af essum 16 kveum eru rliir, aeins rjr tvliir!

neitanlega er kominn heldur meiri ntarblr drttkva htti sem eins og erindi mnu hr ofar einkennast meira af reglubundnum rlium en tvlium tkum til samanburar etta reglulega tvliaerindi:

Ltr ss Hkun heitir,

hann rekkir li, bannat,

jr kann frelsa, fyrum

frirofs, konungr, ofsa ...

(Snorri Sturluson, Httatal, 1;

  • hr er textinn fleygaur me tveimur stlum, .e. innskotum: "hann rekkir [gerir hraust] li" [her sinn] og "konungr kann frelsa jr". Og hr er samt ort um sjlfan Hkon gamla, sem lt vega Snorra Sturluson 62 ra 1241 og lagi undir sig sland ! en samykkti Gamla sttmla; og Hkon lt lka mnnum (fyrum) banna[an] frirofs ofsa, eins og Snorri segir rttilega, og ekki a fullu fyrr en eftir a hann hafi herja og drepi uppreisnarmanninn Skla hertoga, tengdafur sinn! Og Snorri var raunar jarl Skla, eins og heimildir eru fyrir og visguritari hans, skar Gumundsson, lyktar me gum rkum: Snorri, Rv. 2009, s. 4367.)

Aftur a bragfrinni: arna voru alveg reglulegir tvliir. En svo, me tmanum, rengja rliirnir sr a kvum essum og a bsna snemma.

Listaskldeins og forfair okkar allra, Loftur rki (va httalyklum hans bum, dmi: stist gleinnar gneisti, Httalyk.minni LXXI), og Pll Vdaln (Enn nrist elskan sanna) ttu sinn tt a auka me frjlsri notkun rlia hljmfegur og yndisleik drttkvisins fyrir lesendur sna, sem eru (ea ttu umfram allt a vera) vi sjlf!

Og vi tlum okkur ekki a gleyma rum afkvmum af drttkva-ttinni, allt fr stfi og hrynhendu (Liljulagi) til refhvarfa mestu, lagshttar og kimplabanda mestu. Svo getum vi auvita haldi fram a yrkja undir llum mgulegum httum rum, slenzkum sem erlendum. a urfa ekki allir a stunda au hin bundnu ljin!

Og gleymum ekki essum lfum tungu okkar og auugrar menningar,ur en vi ll frum a tala ensku!


mbl.is Str. Loinn. Talar slensku.
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Af mialdamildi og Drekkingahyl

Mialdir eiga meiri' en flestir hyggja

mlsbt, og rmversk kirkjan af ar ber.

Refsingum hlt vi aga: Enginn hr

aftku stti, flj sem kaus a liggja.

Eins tt menn spilltu annars konu, tryggja

ttu au Guslg hverjum a, sem ber

framast a hla' : frelsarans orum byggja:

"Far , n dms, en brjt ei meira' af r!"

Svo gekk a til slands Rmar-ldum:

engum var drekkt n hggvinn legorssekur.

Ltherskra bei a grimmra gufringa

grlynda 'speki' a sna opnum tjldum:

Drekkingarhylog vst taugar tekur

trrof a ylja' upp slkra vesalinga!


Sj nnar me skringum hr Kirkjunetinu:Af refsingum fyrr og sar.


Ekta rskt: Dolores Keane: The Island

Rddin er himnesk ... en jlagasngkonan, f. 26. sept. 1953, sst ekki myndbandinu.

Hr er hn: Thumbnail of Dolores Keane

Dolores Keane

Og fallegar eru landslagsmyndirnar me!

Allar virast r rskar, tt hn syngi m.a. um Lbanon.


Vikipedian er lka til latnu!

Sama dag og tilkynnt er, a n veri unnt a nota fleiri stafi netslir en samkvmt latneska stafrfinu (m.a. knverska, arabska, thalenzka, srslenzka), komst g a raun um, a Vikipedian er einnig til latnutgfu:

Vicipaedia Latina logo.svg

ar eru n egar32.292commentationes, .e. atriisoragreinar. forsunni (pagina prima) m fyrst berja augum grein um fegur, me essari mynd, sem sj m strri og fegurri, ef smellt er hana ar: Nympha cum floribus gloriae matutinae picta a Iulio Iosepho LefebvreMyndartextinn er essi: Nympha cum floribus glori matutin picta a Iulio Iosepho Lefebvre [obiit AD MCMXI].

Greinin um sland (Islandia) er enn styttra lagi. En hr m lesa grein um ekktasta sklaspekinginn: heil. Tmas fr Aquino, eim latnuvef. Eins eru ar greinar me gu heildaryfirliti um mis vsindi og einkum um fremstu fulltra eirra frasvia. ar er grein um gufri (Theologia), stuttaraleg reyndar enn sem komi er, og nnur um heimspeki (Philosophia); aan m svo smella vefslir fjlda gufringa stafrfsr (Index theologorum) og heimspekinga tmar og eftir mismunandi stefnum. Njti heil!


Drgripur fr tma Lofts rka Mruvllum Eyjafiri?

Mruvllum Eyjafiri bj forfair okkar allra, Loftur rki Guttormsson (d. 1433); hann bj ekki hinum ekktari sta, Mruvllum Hrgrdal, ar var gstnusarklaustri (fr 1296). Altarisbrkin, sem tala er um frttinni, er mikil gersemi og str um sig, tveggja metra brei, egar hn er dregin t. Vitaskuld ber a varveita hana hr landi eins og arar fornminjar og drgripi sem tilheyra menningar- og trarsgu okkar.

Mruvallakirkja er ein af allfum bndakirkjum, sem enn eru eftir landinu, .e.a.s. eigu sjlfseignarbndans. Friu er hn, og s er sta ess, a jminjasafn vill ekki falast eftir altarisbrkinni, enda mun sennilega vera knappt ar um fjrmagni essu ri. En a bndinn virist fs a leggja kostna vegna kirkju sinnar, gengur ekki, a hann fari a selja mialdagripi r henni til tlanda, og ttu reglur a taka af ll tvmli um a, enda er kirkjan me gripum snum friu.

Furulegt ykir mr brf Jsefs Gubjarts Kristjnssonar, lgfrings bndans, ar sem hann reynir a rttlta tflutning essarar altarisbrkur me snum helgimyndum, en hann ber ar fyrir sig, a "enginn hafi snt henni huga," og leyfir sr a halda v fram, a hn eigi fremur heima Hollandi. var aljleg kristni rkjandi Vesturlndum upprunatma myndar essarar, ar sem hver i og keypti af rum, n tillits til jlanda, og vri hart ri fyrir slenzka menningarsgu, ef skila yrfti hverju einu, sem flutt hefur veri inn til landsins. Til a ganga feti framar gti Jsef Gubjartur stungi upp v nst, a vi skiluum Norrna hsinu til Finnlands!

Nei, okkur ber a varveita essa mynd, hvort sem a verur Mruvllum, annarri kirkju, t.d. Akureyri ea Dalvk ea einhverri annarri vegum jkirkjunnar, en eins vri fengur a henni kalska kirkju hrlendis, a vri hva mestu samrmi vi anda myndarinnar, og myndi g vilja taka tt i sfnun til ess a svo mtti vera, ef hvorki jminjasafn n jkirkjan vilja hsa hana.

Hitt er anna ml, a uppslttur essarar frttar og s stareynd, a rningjahpar fara hr um strmarkai, verzlanir, barhs og jafnvel arnarhreiur, tti a hvetja menn til varkrni, og f g ekki s, a fgtir gripir ttu a geymast opnum ea auopnanlegum kirkjum ffrnum stum. Hvet g vikomandi byrgaraila til a hyggja a essu n tma, ur en sumarferir hefjast fyrir alvru.

a kirkjan sjlf s fr rinu 1848, er alabastursbrkin fr seinni hluta 15. aldar, og m vera, a orvarur Loftsson hafi keypt hana til kirkjunnar.

Loftur rki er eitt af mnum eftirltisskldum og hefur haft veruleg hrif mig. a var gaman a veita v eftirtekt, a s mikli smekk- og vitmaur Kristjn Karlsson, skld og bkmenntafringur, ber smu viringuna fyrir kveskap hans ljst er a af v, a verk hans n yfir heilar nu blasur slenzku ljasafni tgfu Kristjns, I. bindi, sem spannar yfir allan tmann fr Eddukvum og fram ndvera 17. ld (Almenna bkaflagi, Rv. 1976). En kveskap Lofts, sem hr fer eftir, hef g teki r tgfu dr. Jns orkelssonar: Kvasafn eftir slenzka menn fr mildum og sari ldum, I, 1 (Rvk 1922).

Hr er eitt fallegt erindi eftir Loft, a 105. httalykli hans Harmsbt.

  • Finn eg, a gerast grunn
  • gleibrg mr lg.
  • Mitt er eigi mein stutt:
  • misst hef eg falds rist. [konuna]
  • Fundi hef eg snar sund, [skldskaparlistina]
  • af st er eg drifinn t.
  • Mnu yndi, mens grund, [kona]
  • mti engin kemur bt.
Og essi eru r httalykli hans hinum meiri, fyrst ljhendur httur:
  • Kyssumst, kran, vissa [.e.: vissi eg]
  • kemr ein stund, s er meinar,
  • sjum vi aldrei san
  • sl af einum hli;
  • meinendr eru mundar
  • mnir frndr og nir;
  • llum gangi eim illa,
  • sem okkur vilja skilja!
Og drttkvei:
  • stist gleinnar gneisti
  • grimmdar heitr af eitri
  • mest fyrir mjkar stir,
  • mengrund, er vi bundum; [m.= kona]
  • brjst laufa lesti [karlmanninum]
  • logar sundr af undrum,
  • klta star eitri,
  • angur-broddum stanga.
Hlfdrt:
  • Frygin dyga, ferska vf,
  • frir skr um mannsins lf
  • hendur brenndar af gulli glst
  • glei me, a vfi st;
  • eg minnumst svinna refla rist [konuna]
  • rja, fra hef eg misst,
  • harmurinn armur hjarta nstr,
  • hann mun ann veg lengi lstr.
Hr er jafnan ort um Kristnu Oddsdttur lgmanns rarsonar, fylgikonu Lofts, sem hann unni meinum. Fjrungalok:
  • Hljr er eg hvert kvld san,
  • hrund, a vi skildum fundi;
  • gullbaugs grmur allar
  • gefn drepr fyr mr svefni;
  • v veldr mnu meini,
  • margt a kemr hjarta;
  • spngin gulls mun ganga
  • grtin svefns btinn.
[gullbaugs Gefn: kona; grmur: ntur; gulls spng: kona; svefns btur er vitaskuld rm]
Mikil kona var Kristn formir okkar (og essi httur nefnist stfur):
  • Fyrstan vil eg kjrinn kost
  • kjsa, a hafi mn drs:
  • hr s vel og hagor,
  • hyggin og rdygg,
  • dgilega mimj,
  • menntu bezt og fagurhent,
  • ftsm og velvitr,
  • vneyg og rkn.
Einhvers staar ver g a enda etta bili. Eftirfarandi vers segir sna sgu, sem g tla ekki a fara t hr, en seinni hlutinn snist mr a eiga einkar vel vi n dgum, egar hugsunarlitlir menn herja lveldi okkar og arir klkari vilja af forduskap svkja a undir erlend yfirr:
  • Leiftra er mr lagar skrift
  • lngum a sj spng, [skrift: banna; lagar leiftra (gulls) spng: kona]
  • fleygir v a funa vogs [funi vogs: gull, fleygir gulls: maur]
  • forast hltur mannor.
  • Veit eg s er vst ljtr
  • vandinn um sland,
  • ef mlin eru tvenn til,
  • a tendra a, sem verr stendr.
En vilji menn lesa um fullveldisml okkar slendinga og barttu fyrir fullum jrttindum, sem stai hefur um alllanga hr Norurlndunum me misjfnum rangri, ttu eir a lta grein mna fr gr: Jhanna snir af sr heilaga einfeldni ..., srstaklega me llu v vibtarefni, sem ar fylgir eftir innleggjum, m.a. gir textar eftir Ragnar Arnalds.

mbl.is Altarisbrk ekki r landi
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

, ig auman, Gnarr, a gera vlkt narr !

Gamani er eitt ... samt, a vita ekki neitt

um tu alda skei trbrra lei!*

en tvinna saman grn, ar sem ffrin skn

af ora inna sg, er sta ng

til agera, Jn! (sem szt vilt heita fln)

til a gera upp inn hug sndu djrfung og dug,

og dfu nefi bk! a mrgum vizku jk;

birtist mild r eins og ur mr

sem anda mannsins braut gegnum strit og raut

tt a fegri t, ar sem tsnin v

opnast hverri j, ar kveikt var menntagl:

ntur skrifa klerks og margra munka verks,

sem myrkri hrktu fr og varpa ljma

itt sgufrga land, en kristi brraband

batt Vesturlnd og saman andiog hnd

bygginganna list, jafnt hi innra sem yzt,

skp varandi gild verk, er tju mannsins snilld,

og Gregors fagra tn, Petrarcha og Dantes sjn

og tiginn Bzanz si, Hagia Sophia (kemstu vi?)

og Botticellis mildi og Lilju, er yrkja vildi

hver einstk gfug sl, Lofts rka sjafnarml.

Og einu szt gleym, sem var afrek Gus heim:

a upp mennta rs bylgja Oxford, Kln, Pars

og hsklanna fjld, hvassri Sturlungald!

og hrek a, maur n, a skynsemi og tr

leia anda mannsins htt, tengjast saman stt

hj slum divo Thoma, ar gullin djsnin ljma,

Scotuss skrpu sn s sklaspeki er n,

hvar skilnings njta mttu, ef lausa stund ttu ...

Image:Saint Thomas Aquinas.jpg Thmas Aquinas (12251274), e. Fra Angelico

Fr Bothii grska arfi, Alcuins kennslustarfi

vi Karlamagnss hir og Anselms ritum vir

menning styrkjast um og mialdanna ljum,

hj mlskum trbadr, me ljfleiks oraflr,

til Chaucers, Englands bards, Hloise og Abailards;

lt Bernardum fr Cluny til Franz fr Assisi;

og minnstu Justinians og Rmarrttar hans

og rklynds Gregors I., sitt mark sgu rista

ns heims, og Alberts mikla hj mrum Klnar stikla,

hvar raunvsindin efldi; en Roger Bacon felldi

au rk og reynslu eitt, sem hefur mrgum Decartes veitt

ann grunn sem var byggt; en hinn gi Benedikt

gaf gildust lfsins r, sem ll Drottins Jes n

voru trfastlega grundu --og strfin nt stundu

vi strit klaustrafjld, frin mest hverri ld

um lfu innar lnd, allt a shafs kldu strnd:

ingeyrum, hvar frg innar jar reis r lg

renginganna t, eftir gltu frelsisstr;

vi kkum alda arf a sigur unnum! a s starf

hvers einstaks kalsks manns a fylgja vegi sannleikans

og jta af hreinni glei, hva gfu jar ri:

a gefast kristnum si, sem veitti Norurlfu li

frelsis roskavegi fr fyrsta trardegi.


_______________________

* "Mialdir voru mistk," sagi Jn vitali vi Vsi.is. Meiri einfldun og meiri sknandi vanekkingu er vart hgt a hugsa sr.

Hr eru undirstrikanir vi nokkra stai ar sem herzluatkvi byrja, til a hjlpa til me rttan takt lestrinum.


'Heilagra karla sgur' mialda o.fl. gott Vsj

hugavert vital var gr vi Sverri Tmasson, rannsknarprfessor mialdafrum vi Stofnun rna Magnssonar, tilefni af ntkomnum Heilagra karla sgum. Hann og Bragi Halldrsson, slenzku- og skkmaur, su um tgfuna. HR a vera hgt a fara inn upptku af ttinum, sem var Rs 1 eftir frttir kl. 5. Lokaor konunnar, sem s um etta votal, voru nokkurn vegin annig: "ess m svo geta, a sumar essara heuilagra manna sagna eru sispennandi, t.d. sagan af mesta syndara mialda, Gregorusi ...

tturinn Vsj flytur efni tengt menningu, listum, frum og bkmenntum. beinu framhaldi af urnefndum fyrsta tti Vsjr gr er ttur um ljasng vi starlj Pls lafssonar til Ragnheiar konu hans. Hafi g teki rtt eftir, var ar rtt vi Mrtu Halldrsdttur sngkonu.


Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband