Fćrsluflokkur: Kaţólsk kirkja og trú

Gunnar Eyjólfsson - minning

Gunnar Eyjólfsson

Horfinn er nú úr okkar hópi góđur mađur, Gunnar Eyjólfsson, snill­ingur í leik­húsinu og í kvik­myndum. Hann var mér kćr viđ­rćđu­félagi í hóp međ okkar trú­systk­inum. Vel vann hann fyrir skátana og ađstöđ­una á Úlf­ljóts­vatni, enda skáta­höfđingi Íslands um átta ára skeiđ.

En Gunnar var líka gagnkaţólskur, mćtti jafnan í messu, og međal mestu áhugamála hans var ađ fá viđurkennda helgi Jóns biskups Arasonar, forföđur okkar allra, síđustu alda Íslendinga. Gleymist mér ekki, međ hvílíkum tilţrifum hann flutti tillögu sína í s.k. akademíu biskups (Alfređs Jolson Reykjavíkur­biskups) um ađ viđ styddum ţađ mál af krafti.

Ekki síđur minnist ég hins, í pílagrímaferđ ađ Skálholti, ţegar hann sagđi okkur frá útlendri konu kaţólskri, sem kom ţar ađ aftökustađ og minningarsteini Jóns biskups og sona hans. Ţar kraup hún niđur, bađst fyrir og kyssti steininn, sem ţeir voru höggnir á, "ţetta er helgur stađur, hér hefur píslar­vćttis­blóđ runniđ," sagđi hún, og fóru allir í hópnum ađ hvöt Gunnars ađ krjúpa ţar viđ steininn.

Ţađ var mér mjög ánćgjulegt ţegar Gunnar og félagi hans Baldvin Halldórsson leikari buđu mér ţátttöku í námskeiđi í Tal­skól­anum í Reykja­vík, sem ţeir ráku saman, en ţar var lćrdómsrík áherzla á öndun og framburđ og framkomu ţeirra sem ţurfa ađ halda rćđur eđa koma fram í fjölmenni ţannig ađ eftir sé tekiđ.

Svo sannarlega bar ćvistarf Gunnars ţví vitni, hve menntun hans var góđ viđ fyrsta flokks leiklistarskóla, Royal Acacdemy of Dramatic Art í London, á árunum 1945-47, og lék hann um skeiđ í bć Shakespeares, Stratford-upon-Avon, og í Lund­únum. Hann skarađi ţar svo fram úr öđrum, ađ hann hlaut Shakespeare-verđlaunin hjá RADA, fyrstur útlendinga. Og enn minnast hans margir, einnig ég, ţegar hann vann einn sinn mesta leiksigur hér á landi, sem Hamlet í samnefndu leikriti meistarans. Rödd hans, hlý og hljómmikil, lifir áfram međ ţjóđinni.

Ég votta ekkju hans Katrínu, dćtrunum tveimur og barnabörnum, sem og öđrum ástvinum, innilega samúđ. Blessuđ sé minning ţessa sífellt uppörvandi málvinar míns og annarra, Gunnars. Guđs eilífa ljós lýsi honum.

PS.

Hér er líka fullt af myndum af Gunnari og atvikum af löngum lífsferli hans:

http://www.mbl.is/frettir/innlent/2016/11/22/astsaell_leikari_kvedur_myndir/


mbl.is Andlát: Gunnar Eyjólfsson
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Stórfelld rán kirkjubyltingarmanna á Íslandi á 16. öld, enn betur upplýst en áđur

Danskir "siđbótarmenn" fóru ránshendi um íslenzk klaustur og sjálf bisk­ups­setr­in og rćndu héđan ógrynni silf­urs, svo miklu, ađ forn­leifa­frćđ­ingur­inn dr. Stein­unn Kristjáns­dóttir trúir vart eigin augum, ađ til hafi veriđ í svo gífur­legu magni hér, en hún er í fréttar­viđtali á Mbl.is ađ segja frá upp­götvun sinni á dönskum skjölum um heilu skips­farmana sem fluttir voru héđan til Danmerkur međ silfur- og gullgripum úr kirkjum hér og klaustrum, sem brćddir voru upp og notađir í ţágu konungs­valdsins! Fyrir utan ţetta sló kon­ungur eign sinni á allar jarđ­eignir klaustranna* og biskups­stólanna og hirti af ţeim arđinn (og seldi úr ţví ráns­safni) öldum saman, sbr. pistil minn: Arđ­rćnd­asta stofnun landsins.

"Siđbótin" á Íslandi var hrein bylting gegn kaţólsku kirkjunni, valdarán og grćđgi konungs­manna og Jón sjálfur Arason, síđasti kaţólski bisk­upinn í dansk-norska veldinu, forfađir allra nú­lif­andi Íslendinga, háls­höggvinn ásamt tveimur sonum sínum!

Ţetta er ekki glćsileg fortíđ lúthersku kirkjunnar á Íslandi. Ég mćli sérstaklega međ ţví, ađ menn lesi bók Ólafs Gunnarssonar, Öxin og jörđin, um ćvi og baráttu Jóns biskups. Um herra Jón, sjá einnig nokkra pistla og greinar HÉR.

* sjá kirkju.net/index.php/klaustrin-a-islandi-og-jareeignir?blog=10


mbl.is Dýrgripir Íslands brćddir í Danmörku
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Nýr biskup, úr munkaklaustrinu á Reyđarfirđi, vígđur til kaţólsku kirkjunnar á Íslandi

Heyr himnasmiđur, vers Kolbeins Tumasonar (texti neđar), var međal fagurra sálma sem sungnir voru viđ biskupsvígslu Davíđs Tencer í Dóm­kirkju Krists konungs í fyrrakvöld. Víđfrćgt er lag Ţorkels Sigur­björns­sonar nú orđiđ viđ ţennan tregablandna, en heillandi miđaldasálm, fullan trúartrausts, ţótt mađur­inn, sem orti, ćtti í átökum og yrđi senn ađ týna lífinu (9. september 1208, á sínu 35. ári). Hann var skáld gott, en sumt af kveđskap hans glatađ; ţó eigum viđ hans Jónsvísur í Postulasögum, fimm, dróttkvćđar, um Jóhannes postula og guđspjallamann, og undir sama hćtti sex og hálfa lausavísu ađ auki.

En sönghópur hjómsveitarinnar Árstíđanna hefur nú slegiđ öll íslenzk áheyrnar­met á YouTube međ ţví ađ syngja ţetta lag Ţorkels heitins (sonar Sigurbjarnar heitins Einarssonar biskups) viđ einstakar ađstćđur á járnbrautar­stöđ í Wuppertal í Ţýzkalandi; rúmar 4,6 milljónir hafa nú horft á myndbandiđ, sem er á fréttar­tengli hér neđar.

Lesum hér fyrst ţessi vers, eins og ţau eru prentuđ međ öđrum kveđskap Kolbeins í Den norsk-isländska skjaldediktningen (ritstj. E.A. Kock, II, 28-30), áđur en viđ komum ađ gleđisamkomunni í Landakoti síđastliđinn laugardag. 

Heyr, himna smiđr,
hvers skáldiđ biđr.
Komi mjúk til mín
miskunnin ţín.
Ţví heitk á ţik,
ţú hefr skaptan mig.
Ek em ţrćllinn ţinn,
ţú ert dróttinn minn.

Guđ, heitk á ţik,
at grćđir mik.
Minnzk, mildingr, mín!
Mest ţurfum ţín.
Ryđ ţú, röđla gramr,
ríklyndr ok framr,
hölds hverri sorg
ór hjartaborg!

Gćt, mildingr, mín,
mest ţurfum ţín,
helzt hverja stund
á hölda grund.
Send, meyjar mögr,
málsefnin fögr
– öll er hjálp af ţér –
í hjarta mér.

Á ţessari vefslóđ er góđ ţýđing sálmsins á ensku (og aftur söngur Árstíđa). 
 
En komum svo aftur ađ biskupsvígslunni í Landakoti. Spenna og gleđi var í lofti, ţegar söfnuđurinn og fjöldi gesta fyllti ţessa Basiliku Krists konungs, eins og hún heitir opinberlega, eftir ađ Jóhannes Páll II páfi gaf henni ţađ heiđursnafn viđ komu sína hingađ 1989. Séra Davíđ Tencer, kapúcínamunkur og sóknarprestur í sókn heilags Ţorláks á Reyđarfirđi, hafđi veriđ kallađur og valinn til ađ taka viđ af herra Pétri Bürcher sem biskup kaţólskra á Íslandi. Og messan var sannarlega alţjóđleg, fór fram á íslenzku, ensku, latínu, slóvakísku og máli ţeirra, sem fjölmennastir eru hér međal kaţólskra, pólsku.
 
Dávid Bartimej Tencer.  Herra Davíđ biskup er mađur alţýđlegur og glađsinna og í senn andlegur prestur og atorku­samur. Hann er slóvakískur ađ ćtt og uppruna, ţjónađi sem prestur ţar í landi og gekk í reglu Kapúcína, sem er hliđargrein af reglu Franziskana, en á Íslandi hefur hann ţjónađ frá 2004, fyrst sem ađstođarprestur í Maríu­­kirkju í Seljahverfi, samtímis ţví ađ stunda hér nám í ţjóđtungunni, og talar góđa íslenzku. Hann hefur m.a. predikađ, međ gefandi hćtti, í Kristskirkju í Landakoti á okkar tungu og einnig á pólsku í messum ţar fyrir Pólverja (kl. 1 á sunnudögum). Hann er vel lćrđur mađur og hefur víđa komiđ viđ, sem prestur, frćđari og leiđtogi, eins og lesa má í ţessum pistli: Nýtt biskupsefni kaţólskra.

Svo vildi til, ađ sunnudagskvöld fyrir rúmri viku var stutt, en mjög áhugaverđ frétt í Sjónvarpinu frá Kollaleiru í Reyđarfirđi, ţar sem sagt var frá starfi munkanna ţar, en einkum frá byggingu kaţólskrar kirkju, Ţorlákskirkju, á stađnum, og hvernig hjálp margra hefur gert hana mögulega, en ţar er um bjálkabyggingu ađ rćđa, úr fallegum, ljósum viđi. Mest af bjálk­un­um er gefiđ af vinum munkanna í Slóvakíu. Einnig er sagt frá ýmsum helgi­gripum sem kirkjunni hafa borizt; – međ orđum Péturs munks ţar (sem las guđspjalliđ viđ biskups­vígsluna): "eins og Davíđ sagđi: Guđ undirbjó allt."
 
Sjón er sögu ríkari, ţví ađ ţetta er á vef Sjónvarpsins, ţar sem líka sést í séra Davíđ fyrir altarinu (í eldra helgihúsi á stađnum) og ómur heyrist af tilbeiđslu­textum: Hér eru ţessar kvöldfréttir Sjónvarpsins, umfjöllun um Ţorlákskirkju byrjar ţegar um 20 mín. eru liđnar af fréttatímanum.
 
Biskupsvígslan í fyrrakvöld og innsetning Davíđs Tencer í embćttiđ var falleg og hrífandi, međ áhrifaríkum messutextum og söng, ekki sízt í lítaníunni, ákalli til allra heilagra (fyrstrar allra Maríu Guđsmóđur: Sancta Maria, Mater Dei, svo Mikjáls erkiengils, allra engla Guđs, heil. Davíđs konungs, heilags Jósefs, brúđ­guma meyjarinnar, postulanna og margra annarra dýrlinga, m.a. Jóns Ögmunds­sonar Hólabiskups, Ţorláks helga og heil. Jóhannesar Páls páfa). Ţar voru hinir velhljómandi forsöngvarar tvćr Verbo Encarnado-systur úr Hafnarfirđi og Stykk­ishólmi, og söfnuđurinn tók jafnan undir: Ora(te) pro nobis: Biđ(jiđ) fyrir okkur, og međ fleiri bćnarorđum. Ţessi helgisöngur á jafnan viđ í hverri bisk­ups­vígslu (međan biskupsefniđ liggur flatt á gólfinu í bćn frammi fyrir altarinu) og er einnig viđ hćfi í allra heilagra messu, sem hér var einmitt haldin hátíđleg.
 
Mynd frá Larus Bjarnason
 
 
"Líkt og Guđ Fađir sendi Drottin vorn Jesúm Krist í heiminn til endurlausnar mönnum, ţannig sendi Jesús postulana tólf. Hann fól ţeim, í krafti Heilags Anda, ađ bođa fagnađarerindiđ og safna saman öllum ţjóđum til ađ helga ţćr og leiđa.
 
Til ţess ađ sinna ţessu verkefni fyrir fyllingu tímans hafa postularnir valiđ sér samstarfsmenn og veitt ţeim Heilagan Anda međ yfirlagningu handa, en hann ţágu ţeir sjálfir frá Kristi. Međ ţessari handayfirlagningu veitist vígslusakramentiđ í sinni ćđstu mynd og hin óbrotna postullega vígsluröđ biskupanna varđveitist."
 
Ţetta er úr helgisiđum biskupsvígslu og prentađ á bls. 2 í messuheftinu frá sl. laugardegi. Ţar segir einnig m.a.:
 
"Biskupinn er ţjónn Krists og deilir út leyndardómum Guđs. Honum er falinn vitnisburđur hins sanna fagnađarerindis, ţjónustan í andanum og í réttlćti til eilífs lífs. Biskupinn er valinn úr hópi manna og er ćtlađ ađ annast málefni manna hjá Guđi. Biskupinn gegnir ekki virđingarembćtti, heldur er ţađ byrđi, og biskupinn er ekki hér til ađ ráđa, heldur ţjóna.
 
Biskupinn á ađ bođa Orđiđ í tíma og ótíma: Hann á ađ vanda um međ ţolinmćđi og frćđslu. Í bćnum og fórnum sárbćnir hann Krist ađ veita hinum trúuđu náđ úr nćgtabrunni sínum. Hann leiđir kirkjuna sem sá, er útdeilir leyndardómum Krists. Hann á ćtíđ ađ hafa mynd góđa hirđisins fyrir hugskotssjónum. Hann ţekkir sína og ţeir ţekkja hann."
 
Međal athyglisverđra stađreynda, sem raktar eru á bls. 3 í heftinu um kaţólsku nútímakirkjuna á Íslandi, er eftirfarandi:
  • "Reykjavíkurbiskupsdćmi er tvisvar og hálfu sinni stćrra en Sviss.
  • Um 13.000 kaţólskir búa um hinar dreifđu byggđir landsins.
  • Nú er Ísland ţađ land á Norđurlöndum sem er međ hvađ hćst hlutfall kaţólskra, um 3,5% allra íbúa.
  • Kaţólska kirkjan á Íslandi er ung, ţróttmikil og vaxandi. Skírnir eru tíu sinnum fleiri en jarđarfarir."
Í heftinu eru taldir upp allir biskupar kirkjunnar hér á landi eftir siđaskipti: Marteinn Meulenberg 1929-1941, Jóhannes Gunnarsson (Einarssonar alţm. í Nesi, Ásmundssonar) 1942-1966, dr. Hinrik H. Frehen 1968-1986, og voru ţeir allir úr Montfortreglu og Hinrik fyrsti Reykjavíkurbiskupinn, dr. Alfređ Jolson 1988-1994 (bandarískur Jesúíti af írsk-norsk-íslenzkum ćttum), Jóhannes Gijsen 1996-2007, Pétur Bürcher 2007-2015 og loks hettumunkurinn Davíđ Tencer frá 2015.
 
Margir biskupar sóttu messu ţessa og stóđu ađ vígslu hins nýja biskups, ţ.á m. Nowacky erkibiskup frá Slóvakíu, sem er nuntius eđa sendimađur páfa á Norđ­ur­löndum, Tomás Galis, biskup ţar, og flestir eđa allir kaţólsku biskuparnir á Norđurlöndum. Ţá voru međal gesta fulltrúar ríkisstjórnar Íslands og starfandi lúthersku biskuparnir ţrír.
 
Fyrsti sálmur messunnar var Lofiđ vorn Drottin, hinn líknsama föđur á hćđum, međ texta séra Helga Hálfdanarsonar viđ gleđilega hátignarlegt sálmalag Neanders. Eftir syndajátninguna, Kyrie, Gloria og orđsţjónustuna (pistlana: I.Jóh.3.1-3, Opb.7.2-4 og 9-15, ţá allelúja-vers, Mt.11.28, og guđspjall dagsins, sem var sćlubođ Jesú, Mt.5,1-12a) hófst svo biskupsvígslan međ ţví ađ sunginn var Veni, Creator Spiritus, sígildur sálmur eftir Rabanus Maurus, litlu eldri en landnám Íslands, og ţví nćst las sr. Jakob Rolland bréf Franz páfa um útnefningu Davíđs Tencer O.F.M.Cap. til biskups Reykjavíkur (bréfiđ var lesiđ upp á latínu, en ţýđingar í messuheftinu á íslenzku, ensku, slóvakísku og pólsku). Ţá sungu viđstaddir kanóninn Gaudium et Spes (Gleđi og von) til marks um ađ ţeir samţykktu tilnefningu biskupsins, en "Gaudium et Spes" eru einmitt ţau einkunnarorđ, sem Davíđ biskup hefur valiđ sér: ţetta eru fyrstu orđin í samnefndu skjali annars Vatíkanţingsins, um kirkjuna í heimi nútímans.
 
Nćst flutti Pétur biskup Bürcher sína predikun, ţar sem hann m.a. fagnađi hinum nýja biskupi, og lagđi ađ ţví loknu spurningar fyrir biskupsefniđ, sem gaf ţar sín tryggđarheit, gagnvart fagnađarerindinu og erfikenningu kirkjunnar, páfanum og söfnuđi Guđs, sem honum er trúađ fyrir, og ađ "hjálpa af mildi og miskunnsemi fátćklingum, útlendingum og öllum nauđstöddum mönnum sakir nafns Drottins" og ađ "leita hinna týndu sauđa, eins og góđi hirđirinn, og leiđa ţá aftur til hjarđar Drottins;" ennfremur ađ "biđja Guđ almáttugan án afláts" fyrir söfnuđum sínum og uppfylla lýtalaust sitt embćtti.
 
Eftir ţetta tók viđ lítanían, sem áđur er nefnd, og svo biskupsvígslan: ađal-vígjandi, fráfarandi biskup Pétur, og allir viđstaddir biskupar kirkjunnar lögđu hendur yfir höfuđ biskupsefnis og fóru saman međ vígslubćnina. Í henni eru verulega fallegir hlutir.
 
Mynd birtist af handayfirćagningu Péturs yfir Davíđ í Morgunblađinu í dag, bls.2, en Mogginn var einn dagblađa til ađ birta frétt af vígslunni. Sömu mynd náđi ég af Facebók: 
Mynd frá Larus Bjarnason
 
Ţá fór fram smurning vígsluţega međ olíu, síđan afhending guđspjallabókar og biskupstákna (hrings, míturs og stafs, tákns hirđisembćttisins) og biskups­vígslunni lokiđ međ ţví ađ biskupinn var tekinn í samfélag biskupanna međ bróđurlegu fađmlagi og sunginn ţakkarsöngur međ einkunnarorđum biskupanna Péturs (Christus, Pax nostra: Kristur, friđur vor) og Davíđs (Gaudium et Spes).
 
Eftir ţetta tóku viđ nćstu fastir liđir messunnar, stutt trúarjátning og svo altarisţjónustan: Efstabćn og berging (Fađirvoriđ, Agnus Dei, útdeiling sakramentisins og lokabćn; viđ útdeilingu nokkurra presta og biskupa á sakramentinu söng kórinn Ave verum Corpus eftir Mozart og loks sungiđ: Ubi caritas et amor, ibi Deus est: Ţar sem kćrleikur er og ást, ţar er Guđ).
 
Međan Pétur biskup og Nowacki erkibiskup leiddu hinn nývígđa biskup um dóm­kirkjuna og hann blessađi söfnuđinn međ krossmarki, söng Hreinn Líndal Máríu­vers Páls Ísólfssonar. Loks var sungiđ Ave Maria í ţýđingu Torfa Ólafssonar.
 
Messugestum var svo bođiđ á eftir til létts veizluhalds í Oddfellowhúsinu, ţar sem menn blönduđu geđi saman međ innlendum sem erlendum gestum, vígđum sem óvígđum! Gleđidagur var ađ kveldi kominn.
 
PS. Ţćr eru ekki jafngóđar fréttirnar af Ţjóđkirkjunni ţessa dagana.

mbl.is Heyr himnasmiđur slćr í gegn
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Ţjóđkirkjan er ekki "ríkiskirkja"

Ţađ er út í hött ađ tala um Ţjóđkirkjuna sem ríkiskirkju. Hún var ţađ um tíma fyrr á öldum, en ekki lengur, ţegar komiđ var fram á 20. öld og ennţá síđur á 21. öld. Dr. Björn Karel Ţórólfsson (Biskupsskjalasafn, Skrár Ţjóđskjalasafns III, í hans langa inngangi ţar, bls. 68) skiptir íslenzkri kirkjusögu í fimm tímabil: 1) gođakirkjuna, 2) "hina algjöru páfakirkju", 3) lútherska landskirkju, eins og á dögum Brynjólfs biskups, 4) ríkiskirkju, eins og um aldamótin 1800, og 5) ţjóđkirkju. "Ríkiskirkjunni var breytt í ţjóđkirkju međ stjórnarskránni 1874 ..." segir hann og vísar ekki sízt til lýđrćđisvćđingar kirkjunnar um ţá breytingu. Og eftir ţađ hefur stofnunarlegt sjálfstćđi hennar, međ tilurđ Kirkjuţings og breytingum undir lok 20. aldar, fćrzt til ţess ađ verđa sama sem algert.

Ţarna er ekki nóg fyrir vantrúarmenn ađ vísa í, ađ í lagasafni Alţingis sé ađ finna ýmis lög sem snúa beint ađ trúmálum og ađ á lista yfir ţau sé "ađ finna 34 lög og flest ţeirra ... samin međ ríkiskirkjuna í huga," eins og segir á einni vefslóđ vantrúarmanna. Kaţólska kirkjan á Íslandi á miđöldum var EKKI ríkiskirkja, heldur hin alţjóđlega kirkja međ yfirstjórn í Róm og erkibiskup í Niđarósi frá 1152 (áđur í Brimum og Hamborg frá ţví ekki síđar en 1022 og í Lundi frá 1103) međ visst erkibiskups-vald hér í kirkjumálum. Samt voru ýmis lög samţykkt á Alţingi sem snertu kirkjuna allt frá kristnitökunni, einnig tíundarlögin (1096 eđa 1097) og kristinréttur hinn forni (á árabilinu 1022–33) og lögin mikilvćgu frá 1253 um, ađ ţar sem á greindi landslög og Guđs lög, ţ.e. lögmál kaţólskrar kirkju, skyldu Guđs lög ráđa. Allt ţetta merkti ţó ekki, ađ kaţólska kirkjan hafi veriđ ríkisstofnun (eins og orđiđ "ríkiskirkja" klárlega merkir), enda var hún sjálfstćđ stofnun međ sjálfstćđa yfirstjórn og sitt eigiđ stjórnkerfi og dómskerfi og trúar- og siđferđis-kenningakerfi sem var í samrćmi viđ hina alţjóđlegu kaţólsku kirkju. Og Ţjóđkirkjan er heldur ekki ríkiskirkja.

Ţjóđkirkjan hefur sína eigin innri stjórn sinna mála skv. lögum um stöđu, stjórn og starfshćtti ţjóđkirkjunnar, nr.78/1997 m/síđari breyt., er ţar skv. 1. gr. "sjálfstćtt trúfélag á evangelísk-lúterskum grunni," og í 2. gr. hennar segir: "Ţjóđkirkjan nýtur sjálfrćđis gagnvart ríkisvaldinu innan lögmćltra marka. Ţjóđkirkjan, einstakar sóknir og stofnanir hennar njóta sjálfstćđrar eignhelgi og koma fram sem sjálfstćđir ađilar gagnvart almannavaldinu eftir ţví sem viđ getur átt."

Engu breytir um ţetta, ađ í 3. gr. sömu laga segir: "Íslenska ríkiđ greiđir ţjóđkirkjunni árlegt framlag á grundvelli samninga um kirkjueignir og prestssetur milli íslenska ríkisins og ţjóđkirkjunnar til viđbótar öđrum tekjustofnum hennar, lögbundnum sem ólögbundnum." Sjálf er ţessi grein (frá 2007) einmitt stađfesting á ţví, ađ sumir ákafir talsmenn trúleysingja fara međ fleipur, ţegar ţeir halda ţví fram á grundvelli falsraka, ađ "ţessar kirkjujarđir haf[i] veriđ marggreiddar."

Sömu rangfćrslumenn hafa reynt ađ sanna ţađ, ađ sóknargjöld séu ekki félagsgjöld, heldur "framlög frá ríkinu", og á bloggsíđu Vantrúar er látiđ sem sóknargjöldin komi bćđi frá fólki, sem er EKKI í kirkjunni, og fólki i kirkjunni og fari (um hendur ríkisskattstjóra) til "ríkiskirkjunnar" (sic!).

Ţarna er ţví ranglega haldiđ fram, ađ utanţjóđkirkjufólk borgi framlög til sóknargjalda Ţjóđkirkjunnar, en ţađ gerir ţađ alls ekki, ekki frekar en til annarra trúfélaga (eins og t.d. ţeirra sem virđast, ţrátt fyrir allt, eftirlćti vantrúađra vinstri manna: múslima-safnađanna).

Utanţjóđkirkjufólk borgar hins vegar eins og ađrir framlag af sköttum sínum til launa presta og biskupa Ţjóđkirkjunnar og starfsfólks Biskupsstofu. Skipađir sóknarprestar fá ekki laun sín af sóknargjöldum (sem fara til reksturs kirkna og kóra, organista, djákna og almennra starfsmanna ţar, flestra óvígđra), heldur af ţessu framlagi, sem hér um rćđir (í samrćmi viđ 3. gr. laganna frá 1997/2007, sjá ofar). Ţađ framlag helgast af ţví, ađ ríkiđ er á ţennan hátt ađ endurgreiđa Ţjóđkirkjunni fjölda kirkjujarđa (sjöttu hverrar jarđar á landinu) eđa afraksturinn af ţeim. Sjá nánar hér í Morgunblađsgrein minni frá 2002: Gegn árásum á Ţjóđkirkjuna.

Sjá hér einnig ţessa nýju grein: 

Eftir hneykslanlegt fórnartal Sigmundar Davíđs: Ţjóđkirkjan hefur ekkert umbođ til ađ láta skera niđur sóknargjöld


mbl.is Framlög og sóknargjöld tvennt ólík
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Hrikaleg var uppgjöf austurrísku biskupanna 1938

Eigi nennumk at agnúast út í Björn Braga; ţeim mun síđr at verja ummćli hans. 

En nýbúinn var ég ađ lesa í góđri bók, The Hidden Encyclical of Pius XI (1997), um ţađ hve svívirđilega austurrísku biskuparnir kaţólsku brugđust viđ innrás ţýzka hersins 12. marz 1938, sex dögum seinna, međ algerum undirlćgjuhćtti og lofsyrđum, sem Vatíkaninu voru sízt ađ skapi. Hafđi sjálfur erkibiskupinn í Vinarborg, Theodor kardínáli Innitzer, ţremur dögum áđur, 15. marz, gefiđ út slepjulega yfirlýsingu til stuđnings Hitler og ţýzka ríkinu, talađ um, ađ ţarna vćri veriđ ađ koma í framkvćmd "guđdómlegri hugmynd", og hvatt leiđtoga ungmennasamtaka til ađ taka ţátt í ungmennasamtökum ţýzka ríkisins! Sautján dögum seinna hvatti hann til ţess, ađ austurrískir kaţólikkar kysu međ sameiningunni viđ Ţýzkaland, og hann undirritađi jafnvel bréf til annars kardínála, Adolfs Bertram, undir lokaorđunum: "Und Heil Hitler!"

Píus páfi XI var harđur andstćđingur nazista, međ jafn vakandi vitund og hans einarđi samstarfsmađur, Jesúítinn ţýzki Gustav Gundlach, sem hinn 1. apríl 1938 flutti harđa ádeilu í útvarpi Vatíkansins á hugmyndafrćđi ţeirra, sem unnu gegn kristnum hugmyndum í stjórnmálum, og fordćmdi ţar samţykkt austurrísku biskupanna 18. marz. Málgagn páfastóls, Osservatore romano, sagđi ennfremur skýrum orđum 2. apríl 1938, ađ yfirlýsing austurrísku biskupanna "var skrifuđ og undirrituđ án ţess, ađ áđur hefđi nokkurt samráđ né samţykki veriđ fengiđ hjá páfastóli, og hún er alfariđ á ábyrgđ hinna sömu biskupa."

Gundlach hafđi áđur ritađ beinskeytta gagnrýni á Gyđingahatur nazista í ýtarlegri atriđisgrein, 'Anti-Semitismus', í hinu virta safnriti Lexikon für Theologie und Kirche, 1930 (sjá The Hidden Encyclical ..., 47-49). Í maí 1938 var hann látinn vita af ţví, ađ hann yrđi handtekinn af ţýzku ríkislögreglunni, ef hann kćmi aftur til Ţýzkalands. Hann sneri ekki aftur til lands síns fyrr en eftir stríđiđ.

Ţetta eru mjög áhugaverđ málefni, sem ég mun rita um seinna. 


mbl.is Harma ummćli um Austurríki
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Herra Sunami bođar fagnađarerindiđ og nćr ţremur milljónum á fund viđ sig

Ţađ gerist ekki á hverjum degi, ađ ţrjár milljónir manna safnist saman á útifund, en sú var ţó raunin í gćr, ţegar "ţrjár milljónir pílagríma fögnuđu [Franz] páfa á strönd í Rio de Janeiro í Brasilíu ţar sem hann messađi" á lokadegi Brasilíuheimsóknar sinnar. (Tilvitnun í Mbl.is, sem hefđi mátt segja miklu nánar frá athöfnum og bođskap páfans.)

Augljóst er, ađ hann vekur ţar gífurlega athygli, enda ekki ađ ástćđulausu. Daginn áđur lét hann nánast sprengju falla međ skekjandi gagnrýni sinni á brasilíska biskupa fyrir ađ gefa sig ekki ađ hinum fátćku og fjarlćgu – prestar eigi ekki ađ loka sig inni í sínum helgisiđahúsum, heldur koma út á međal fólksins og leita hinna týndu til ađ frelsa ţá – ella hverfi ţađ fólk til annarra kirkna, evangelískra (mótmćlenda), eins og gerzt hefur í allmiklum mćli í Brasilíu og víđar í latnesku Ameríku.

Í sjálfri Róm eru ţeir farnir ađ kalla hann Sunami – "flóđbylgjuna", svo ákafur er hann í endurnýjunarbođun sinni. 


mbl.is Ţrjár milljónir fögnuđu páfa í Rio
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Páfinn fćr nýju Messubókina frá Reykjavíkurbiskupi

Nýja rómversk-íslenzka Messubókin er glćsilegt verk, eins og ţeir máttu reyna sem fengu ađ fletta henni í bođi í safnađarheimili Kristskirkju nýlega. Ţar lá eitt fárra eintaka hennar frammi. Nú hefur Franz 1. páfi fengiđ sitt eintak, í hvítu bandi. Okkar afar hlýlegi, viđkunnanlegi biskup, Pétur Bürcher, er nýkominn frá Róm frá ţví ađ afhenda páfanum hans eintak viđ hátíđlega athöfn.

Frá ţessari merku útgáfu, löngum ađdraganda hennar og bakgrunni sagđi ég nánar í grein á Kirkjunetinu, ţessari: Ný Messubók kirkjunnar.

Ţá er út komiđ veglegt og fallegt hefti međ ýmsum helztu kaţólskum bćnum, ţađ nefnist "Ef ţér biđjist fyrir ..." og er međ mörgum myndum, m.a. frá Ţingvöllum. Heftiđ var í gćr, á hvítasunnudag, fćrt öllum fermingarbörnum kirkjunnar ađ gjöf, en einnig fćst ţađ keypt, og rennur söluverđiđ til ađ greiđa kostnađ af útgáfu Messubókarinnar.


mbl.is Páfi fékk íslenskt eintak messubókarinnar
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Svolítiđ um kaţólsk áhrif á Íslandi

Nýbirt er ţessi vefgrein eftir mig: Fróđlegt sjónvarpsviđtal um Skriđuklaustur og kaţólsk áhrif á Íslandi. Vakin er ţar athygli á líknarţjónustu miđaldakirkjunnar og á umbreytingum til refsihörku stuttu eftir siđaskiptin.

Biskup Gijesen brást skyldu sinni

 

  • „Rannsóknarnefndin telur ađ biskupinn frá 1996-2007 [Gijsen] hafi í einu tilviki gert mistök međ ţví ađ eyđileggja bréf sem forveri hans hafđi faliđ kanslara ađ varđveita í biskupsembćttinu,“ segir í skýrslu nefndarinnar.
  • Í skýrslunni kemur fram ađ mađur hefđi á sínum tíma komiđ til Jolsons biskups og átt međ honum fund. Séra Jakob Roland [kanzlari biskupsdćmisins, ţ.e. biskupsritarinn] sagđi fyrir nefndinni ađ mađurinn hefđi „haft einhverja slćma reynslu međ séra Georg í skólanum“. Hann hefđi viljađ koma ţessum upplýsingum á framfćri til ađ tryggja ađ samskonar myndi ekki gerast aftur. Hann hefđi afhent biskupi umsal sem hefđi veriđ geymt í skjalasafni biskupsembćttisins. Séra Jakob sagđist hafa afhent Gijsen umslagiđ eftir ađ hann tók viđ biskupsembćttinu. Ţegar Gijsen var búinn ađ kynna sér efni ţess hefđi hann eyđilagt bréfiđ.

Óbilgjarnt var ţađ framferđi og hugsanlega byggt á fordómum.

Ţetta er allt hiđ hörmulegasta mál, eins og frétt hér um kennarann Margrétu Müller ber líka međ sér, en hún var sannanlega völd ađ vanlíđan fjölda nemenda í mjög alvarlegum mćli. Dóttur minni leiđ svo illa hjá henni, ađ viđ foreldrar hennar tókum hana úr skólanum.

Séra Georg mun hafa ítrekađ stundađ yfirhylmingu Margrétar, og svo er hann sjálfur borinn hrođalegum sökum. Ekki gerist ég ţó frekar en rannsóknarnefndin dómari í ţeim málum hans og bíđ átekta eftir, ađ fleira komi fram ... og hyggst fyrst lesa ţessa rannsóknarskýrslu, sem ég hef ekki undir höndum.

PS. Mig minnti, ađ Róbert Spanó hefđi veriđ skipađur formađur rannsóknarnefndarinnar og ámálgađi ţađ hér, en ţađ reyndist ekki rétt; vinsamleg ábending barst mér frá sjálfum, ţar sem fram kemur ţađ, sem hér segir: ađ hann tók ađ sér í fyrrasumar ađ skipa nefndina og setja henni verklagsreglur, en átti ekki ađra ađkomu ađ starfi nefndarinnar og hafđi aldrei í hyggju ađ taka sjálfur ađ sér formennsku hennar.


mbl.is Biskup lét eyđileggja bréf
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Hollt neitunarvald sem varđi hina ófćddu; Jóhannes Páll páfi og 1. maí.

Furstinn í Liechtenstein vill ekki láta afnema neitunarvald sitt - rétt hjá honum. Í fyrra hótađi hann ađ beita ţví valdi ef tillaga um ađ lögleiđa fósturdeyđingar yrđi samţykkt í ţjóđaratkvćđagreiđslu. "Tillagan var ekki samţykkt í kosningunum og segja ađgerđarsinnar ađ hótun prinsins hafi haft áhrif á niđurstöđu kosninganna." (Mbl.is.)

Ţetta er gott dćmi um jákvćđ áhrif ţjóđhöfđingja á málefni. Í Belgíu varđ niđurstađa Baldvins konungs ađ segja af sér eina dagsstund, af ţví ađ hann vildi ekki stađfesta lög um fósturdeyđingar. Hann var trúr sinni sannfćringu, enda kaţólskur.

Mikiđ var annars gaman ađ sjá Karmelnunnuna á skjánum í fréttum Stöđvar 2 ađ kvöldi 1. maí. Ţađ átti líka vel viđ ađ minnast ţá Jóhannesar Páls II. páfa, enda studdi hann mjög verkamenn eđa verkalýđsstéttina og gaf út mikilvćg páfabréf um málefni hennar. En nú er víst helgur dómur hans kominn til Íslands. En ţađ var orđum "aukiđ" í fréttinni ađ segja, ađ messa hans framan viđ Landakotskirkju hafi ađeins 200 manns sótt; ţeir voru nokkrum sinnum fleiri; ţar ţáđi ég hiđ allrahelgasta altarissakramenti af höndum hans eins og svo margir ađrir.

Tölva mín bilađi í fyrrinótt, en er komin í lag, og hér eru síđbúnar heilla- og hvatningaróskir til verkalýđsstéttanna. Ţađ var gott ađ sjá, ađ fólk sótti útifundi í dag, og ţađ gerđi ég.

PS. Já, í Liechtenstein er furstadćmi, ekki konungdćmi.


mbl.is Vilja afnema neitunarvald konungs
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Nćsta síđa »

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband