Um frelsi og agaleysi (hver segir svo, að Jón Sigurðsson forseti sé úreltur?)

• (Skólapiltar fóru í skrúðgöngu til Jóns Sigurðssonar í Glasgow [húsi í Rvík], þar sem honum var haldið samsæti. Hann kom út á tröppurnar og hélt ræðu): Hann kastaði eindregið frá sér þeim ummælum, að hann hefði aldrei bönd þekkt, að þola stjórn og bönd væri eitt af skilyrðunum fyrir því að geta orðið nýtur maður, bönd væru jafn nauðsynleg inn á við sem út á við, jafn nauðsynleg fyrir líf einstakra manna sem þjóða, og frelsið án banda, án takmörkunar, væri ekki frelsi, heldur agaleysi og óstjórn. (1875)
• Jón Sigurðsson í ræðu og riti, útg. Vilhjálmur Þ. Gíslason, Akureyri 1944, s. 331.  

Virðing Alþingis

"Það er skylda þingmanna, bæði við landið og þjóðina, við þingið og sjálfa sig, að þola enga ósiðsemi á þeim stað, eða neitt, sem getur rýrt tign eða álit þingsins meðal alþýðu, og þetta ætla ég muni vera hægt, eins á Íslandi og annars staðar."

Jón Sigurðsson (1845), tilvitnun hér úr ritinu Jón Sigurðsson í ræðu og riti, útg. Vilhjálmur Þ. Gíslason, Ak. 1944, s. 323. 

Því verður ekki neitað, að það er hinn mesti galli, að engar varnir eru á landinu

HVER MÆLTI ÞESSI ÞESSI ORÐ? 

Nú geta menn lagt hausinn í bleyti. Var þetta ábyrgur stjórnmálamaður, eða var það einn af hinum æstari "haukum" sem hvatt hafa til varnarviðbúnaðar hér, kannski einhver í hreyfingunni Varið land? Maður, sem stundum var teiknaður í einkennisbúningi í skopmyndum blaðanna? (Var þetta vísbending eða gildra til að afvegaleiða menn?)

Sá, sem kemur með rétt svar og nokkurn veginn rétta tímasetningu, fær bókina stórmerku Sjálfstæðið er sístæð auðlind eftir Ragnar Arnalds í verðlaun! (Og nú geta menn séð, hvað ég er frjálslyndur, því að seinni hluti þeirrar bókar hefur að geyma málflutning sem er þvert á viðhorf mín í varnarmálum, enda er Ragnar gamall Alþýðubandalags- og Keflavíkurgöngumaður!)

En því set ég þetta fram hér, að nú berast þær fregnir og frá því sagt hér á mbl.is, að leggja eigi niður Varnarmálastofnun. Fyrir þessu stendur vitaskuld vinstristjórn tveggja gamalla Þjóðviljamanna, Össurar og Steingríms J., og Jóhanna friðardúfa situr þar við stýrið.

Svo að þessi nýjasti "áfangi" í hinni endurnýjuðu "varnarleysissögu" Íslands fái að geymast hér í efnismöppu minni Varnarmál, tek ég fréttina hér upp í heild:

• Framlög til Varnarmálastofnunar verða skorin niður en ætlunin er að leggja stofnunina niður í núverandi mynd. Utanríkisráðuneytið segir, að niðurskurðurinn muni ekki bitna á varnar- og öryggisskuldbindingum Íslendinga.
• Utanríkisráðuneytið hefur tilkynnt, að rekstrarútgjöld verði á næsta ári skorin niður um 10% til viðbótar áður ákveðnum sparnaði. Þá muni ráðuneytið spara 190 milljónir króna á þessu ári umfram það sem áður var boðað.
• Segir ráðuneytið, að nálægt 3/4 hlutar útgjalda utanríksráðuneytisins séu í erlendri mynt og sé ráðuneytið því viðkvæmara fyrir áhrifum gengisbreytinga en annar rekstur hins opinbera.
• Verulega verða dregin saman framlög til þróunarsamvinnu og friðargæslu á meðan Íslendingar ganga í gegnum efnahagslegar þrengingar en aukið verður við að nýju, að sögn ráðuneytisins, þegar efnahagslífið verður komið á réttan kjöl.

Það er merkilegt, að "utanríkisráðuneytið segir, að niðurskurðurinn muni ekki bitna á varnar- og öryggisskuldbindingum Íslendinga." Stendur þá kannski til að taka aftur upp þetta þarfa ákvæði stjórnarskrárinnar, sem mun hafa staðið þar um a.m.k. 120 ára skeið: "Sérhver vopnfær maður er skyldur að taka sjálfur þátt í vörnum landsins"? En þetta ákvæði var tekið þar út fyrir um 15 árum, þegar við vorum orðin góðu vön vegna varna Bandaríkjamanna hér á landi og stjórnmálamenn okkar töldu, að upp væri runnin friðaröld.

Varnarmálastofnun lögð niður

Þæga þjóðin mín

Þrátt fyrir leiðinlega langa ræðu Jóhönnu Sigurðardóttur, þar sem hún vogaði sér að mæla með Icesave-"skuldbindingunum" fyrir framan alþjóð og minnisvarða Jóns forseta – hans sem sagði: Gjör rétt, þol ei órétt og: Aldrei að víkja! – sýndi fólk henni ótrúlegt langlundargeð. Nokkur hundruð manna voru saman komin á Austurvelli á 11. og 12. tímanum, og nóg var þar af lögreglumönnum. Sannarlega mótmælti ég við þetta tækifæri og lét menn heyra það – ÁFRAM ÍSLAND – EKKERT ESB ! – og: ÁFRAM ÍSLAND - EKKERT ICESAVE ! – en samherjana vantaði í miklum mæli. Ætla menn að sitja af sér tækifærin?

Hætt er við, að Icesave-samningi Svavars hins samningalipra, sem kyngdi ofurkröfum Breta á mettíma, verði rennt í gegnum þingið eftir helgina, m.a. með stuðningi Þorgerðar Katrínar, enda þráir hún eins og Jóhanna að afsala Alþingi mestallt löggjafarvald til þægðar Evrópubandalaginu, a.m.k. ef hún hefur í alvöru skoðað, hvað heimtað er af þátttökuríkjum þessa Ofríkis- og hrörnunarbandalags Evrópu.

En svo skyni skroppin var Jóhanna ekki, að hún minntist einu aukateknu orði á þetta yfirríkjabandalag í ræðu sinni, enda er það ekki til þess fallið að auka eindrægni meðal þessarar þjóðar að mæla með þeim landssvikum að láta innlimast í það mikla sambandsríki. Þó fekk hún að heyra það úr námunda við sig: ÁFRAM ÍSLAND – EKKERT ESB !

Heyjum á ný sjálfstæðisbaráttu

"Vér mótmælum allir" – man það einhver? Mótmælum á þessum 17. júnímorgni, mótmælum Icesave-svikasamningi, mótmælum Esb-skósveinum á Alþingi!

Hvað hafa þeir að fela, sem vilja ekki birta þjóð og þingi skilmála og forsendur Icesave-samnings Svavars og félaga? Er það sæmandi að ýta af sér þeirri ábyrgð með því að skýla sér á bak við Breta og Hollendinga? Þetta er ekki samningur þjóðarinnar, heldur þeirra sem svíkja hana. Hengslumst ekki lengur heima eða í léttvægu skvaldri, heldur notum raust okkar þegar og þar sem á þarf að halda. Innfjálg hyggst Jóhanna halda ræðu við styttu Jóns Sigurðssonar fyrir hádegi þennan 17. júní. Það er hneisa af þeirri manneskju sem vill láta troða okkur í það Evrópubandalag, sem tæki sér æðsta löggjafarvald yfir landi okkar (og ég er ekki að skrökva þessu, svo hjálpi mér Guð). Ekki seinna en nú á þessum degi ber okkur að hefjast handa við að láta raddir okkar heyrast gegn svikastefnu stjórnvalda.

Gjör rétt – þol ei órétt ! Enga leynilega svikasamninga !

ÁFRAM ÍSLAND – EKKERT ESB !

Fjórða dæmi frá Jóni Sigurðssyni forseta: Treystum ekki hugljúfum orðum valdsmanna á meginlandinu

Að gefnu tilefni, vegna oftrausts EB-innlimunarstefnu-manna á velvild og ágæti ráðamanna í Brussel, skal minnt á þessi orð Jóns forseta í Hugvekju til Íslendinga, orð sem sýna, að andvaraleysi var fjarri þeim manni eða afstaða einfeldningsins gagnvart stórbokkum sem kunna að sýna á sér betri hliðina:

• Og þegar aðfram kom og eiðana átti að taka, þá var svo fjarri, að Bjelke léti sem nokkuð nýtt væri á ferðnni, að þegar einhverjum mönnum, sem skildu dönsku, virtust ískyggileg nokkur orðatiltæki í hinu danska hyllíngarbréfi, þá eyddi hann því, og þeir sem honum fylgðu, með því að segja, að þetta væri ekki nema til styrkíngar því sem verið hafði, en frelsi landsins og réttur væri sami og áður: eða hver væri sá, sögðu þeir, sem ekki þyrði að trúa konúnginum, sem væri hugljúfi hvers manns? — Einar þveræíngur hefði svarað, að þó þessi væri góður konúngur, þá væri hann ekki einn fyrir alla; en hér var enginn Einar þveræíngur; lenti þá allt í munnlegum loforðum og von og trausti á konúngi, eða réttara að segja á erindsreka hans, enda hélzt allt í sama horfi og áður meðan Hinrik Bjelke lifði, en síðan hefir ekkert heyrzt um tiltölu til réttinda, fyrr en undir stjórn Kristjáns sjöunda, að vafi þótti á hvort landið væri nýlenda Dana eður ekki.  

(Ný Félagsrit, VIII. árg., 1848, s. 15–16, leturbr. jvj). Hinrik Bjelke var höfuðsmaður konungs á Íslandi, æðsti embættismaður hans þar, jafngildur hirðstjóra á fyrri öldum. Þarna fjallaði Jón um einveldishyllinguna 1662, Kópavogseiða. Þar horfir hann um leið aftur til þess tíma, er Einar Þveræingur snerist á Alþingi gegn þeirri ósk Ólafs helga Noregskonungs (sumarið 1024), að Norðlendingar gæfu honum Grímsey, en rök hans voru einkum þau, að "þótt konungur sá sé góður maður, sem ég trúi vel, þá mun það fara héðan frá sem hingað til, þá er konungaskipti verða, að þeir eru ójafnir, sumir góðir, en sumir illir," og taldi hann varasamt að gefa konungi fangstað á slíkri landareign á Íslandi, þar sem hann gæti haldið her manns og sótt með honum á þjónina.

Oftsinnis hafa heyrzt þau "hughreystandi" orð meðmælenda Evrópubandalagsins hér á landi, að í því bandalagi mæti okkur einungis velvild og ljúfmennska, það sé til dæmis vel tekið á móti fulltrúum Íslands í Brussel, verkalýðsleiðtogum og stjórnarráðsmönnum sem öðrum, og treysta megi vönduðum, faglegum vinnubrögðum þeirra. Ennfremur er því haldið fram, að í Evrópubandalaginu sé mikil eindrægni milli ríkjanna og sérhvert ríki virt og um hagsmuni þess hugsað.

Þetta er þó einhæf mynd og villandi. Það hafa ekki allir Íslendingar, sem þangað hafa farið, fengið góða upplifun af komunni í gljáfægðar hallirnar í Brussel. Og mikið skortir á eindrægni og samheldni ríkjanna í bandalaginu, eins og ég vík að hér á eftir. En lítum fyrst á umræðu sem átti sér stað á vef flokksbróður míns Guðbjarnar Guðbjörnssonar á nýliðnum laugardegi. Þar mælti hann sem fyrri daginn með EB-aðild (= innlimun) og að Sjálfstæðisflokkurinn ætti að styðja það, en ég svaraði meðal annars: 

• Ertu í alvöru sáttur við það, Guðbjörn, að við fáum 1/158 þingmanna (5 af 790) í Evrópuþinginu, þar sem samþykkt yrði kringum 80% af löggjöf fyrir þetta land okkar og það með þeim hætti, að sú EB-löggjöf verði rétthærri en þau íslenzku lög, sem kynnu að vera ósamrýmanleg EB-lögunum?

Þessu svaraði hann m.a.: 

• "Ef litið er til laga ESB er um afskaplega vandaða löggjöf að ræða. Við meðferð hennar eru umsagnir fengnar frá öllum fagaðilum og hagsmunasamtökum.
• Sem formaður og varaformaður Tollvarðafélags Íslands átti ég sæti á mörgum fundum í Brüssel og víðar, þar sem tollalög sambandsins voru rædd. Ég verð að viðurkenna að þau vinnubrögð sem viðhöfð voru eru til fyrirmyndar. Skatt- og tollstjóri ESB (Commissioner for tax and Customs) og starfsmenn hans komu og kynntu tillögur sínar og hlustuðu á gagnrýni auk þess sem hlustað var umsagnir o.s.frv. Á sama hátt gátu embættismenn viðkomandi landa (tollstjórar) komið fram með ábendingar og athugasemdir. Ég hafði það á tilfinningunni að menn hefðu - líkt og stjórnvöld hér á landi - einungis áhuga á að útbúa vandaða löggjöf, sem kæmi borgunum sambandsins að gagni."

Hér fellur hann í þá gryfju að láta góðar móttökur i einni deild bandalagsins blekkja sig til að trúa því, að vel yrði með okkur farið um komandi framtíð í stórríki Evrópu. Ég svaraði honum þannig:

• Ýmislegt hefur þú á tilfinningunni, Guðbjörn, en finnst þér þetta í alvöru eitthvað til að treysta á og taka fram yfir að vera með æðsta löggjafarvaldið hér í landinu sjálfu? Heldurðu að Danir hafi ekki verið ögn fágaðri og heimavanari í stjórnsýslu- og löggjafarstarfi en við Íslendingar á 19. öld og að beita hefði mátt svipuðum býrókratískum "rökum" fyrir því að láta þá bara um alla löggjöf fyrir okkur? En hollur er heimafenginn baggi.
• Þegar einu sinni er búið að afhenda löggjafarvaldið erlendum valdsstofnunum (Evrópuþinginu, ráðherraráðinu og framkvæmdastjórn Evrópubandalagsins)*, þá er hægara sagt en gert að beita sér í málinu eftir á til að endurheimta það vald inn í landið. Og hvað gera bændur þá?
• Svo treystir þú þeim anda, sem var í þessum höfuðstöðvum, þegar þú áttir leið þangað (hefur eflaust fengið góðar viðtökur; getur verið að það hafi líka átt að villa fyrir þér sýn?). En nú vitum við, að það verða ekki alltaf sömu mennirnir sem ráða í Evrópubandalaginu. Um alllangt (kannski 15–20 ára) skeið hafa jafnaðarmenn og sósíalistar ráðið þar mestu, en nú mið- og hægri menn, sem juku meirihluta sinn verulega í síðustu EB-kosningum á dögunum. Segðu mér nú ekki, að þú trúir ekki gömlu nýlenduveldunum til þess að beita bandalaginu fyrir sig með síngjörnum hætti og taka þar upp harðari miðstjórnar- og hægri stefnu á komandi árum. En þú virðist bara ætla að treysta því, að þú getir áfram haft góða "tilfinningu" fyrir þessu. Það sýnist mér undarleg skammsýni, og hefurðu leyfi til að leggja fjöregg þjóðar, nú og til framtíðar, í hendur slíkra risa?
• * Athugaðu, að allir þessir 785 þingmenn EB hafa ekki einu sinni vald til að leggja fram frumvörp á Evrópuþinginu – tillögurnar verða að koma frá framkvæmdastjórninni! (sjá t.d. töfluna á bls. 29 í ritinu Tengsl Íslands og Evrópusambandsins (með undirtitlinum "Skýrsla Evrópunefndar um samstarfið á vettvangi EES og Schengen og um álitaefni varðandi hugsanlega aðild Íslands að Evrópusambandinu", Rv. 2007). Ennfremur á ráðherraráðið ýmsa aðkomu að löggjöfinni. 

Björn Heiðdal hafði einnig svarað Guðbirni, og vil ég vitna þar í þessi orð:

• Vá, vá, ertu virkilega að segja að íslensk stjörnvöld hafi einungis áhuga á að útbúa vandaða löggjöf fyrir Íslendinga og það sé m.a. rökstuðningur við inngöngu í ESB því þar á bæ vilja menn líka vandaða löggjöf? 

En þið sjáið það, lesendur góðir, að í miklu oftrausti á hvort heldur vinnubrögð og 'verkferla' í Evrópubandalaginu eða á ráðamenn þar og velvilja þeirra gagnvart smáfuglunum tekur Guðbjörn eins og fleiri EB-sinnar það að sér að boða fagnaðarerindi "aðildar að ESB" hér á landi. Þá gleymast þeim orð Einars Þveræings, sem varaði við því, að menn tryðu ljúfmálgum konungi og treystu því, að það sama myndi eiga við um eftirmenn hans. Og Jón Sigurðsson minnti á þennan lærdóm, rétt eins og hann mun hafa verið Snorra Sturlusyni hugstæður, þegar hann færði frásögnina í letur í Heimskringlu.

Því fer fjarri, að Evrópubandalagið hafi reynzt þátttökuríkjum sínum öllum vel, það má nefna Lettland og Írland sem dæmi. Einnig alþýðuna í Hollandi og Frakklandi, sem hafnaði stjórnarskrá EB, en þá var einfaldlega reynt að fara með hana bakdyramegin með tilstyrk stjórnmálastéttarinnar á þingi, en hún er vitaskuld í fullri samvinnu við Brussel-valdið.

Lærum af sögunni og Jóni Sigurðssyni að fara varlega með það fjöregg þjóðarinnar sem löggjafarvaldið er. Og hér er full ástæða til að minna á fyrri pistla mína tvo um þá afstöðu Jóns forseta, sem felur í sér fullkomna andstöðu hans við stefnumál í hans samtíð, sem líkja má við EB-innlimunarstefnuna:

1. H É R talar hann um, að sjálfsforræði landsins megi ekki ofurselja erlendum valdsstofnunum, heldur beri þjóðinni að hafa "alla stjórnarathöfn sem næsta sér og hagkvæmasta," ekki í mörghundruð mílna fjarska; Ísland eigi ekki að "vera sem eitt fylki í Danmörku, vera undirlagt sömu grundvallarlögum og Danmörk, [með] nokkur atkvæði á þíngum Dana" –
2. og H É R sést, að hann hafnar því, að Íslendingar ættu að fara að deila fullveldi Dana með þeim, hafandi einungis "25. part atkvæða í vorum eiginmálum" á þingi þeirra – og ég sýni þar fram á, hve hlutur okkar væri eðlilega ennþá minni á EB-þinginu í Strassborg, einungis 158. partur atkvæðanna (5 af 790)! Lesið um það í samhengi við orð Jóns Sigurðssonar!
3. Þá hafði ég einnig tilfært H É R (í 2. neðanmálsgr. og meginmáli) orð Jóns forseta 1857–8 gegn beiðni Frakka um að koma sér upp aðstöðu á Dýrafirði, þar sem hann ítrekaði, gegn þeim sem vildu vísa málinu til ákvörðunar í Kaupmannahöfn, að "alþíng [ætti] að varast að afsala sér atkvæði að fyrra bragði, heldur að geyma rétt sinn óskertan til að segja álit sitt um öll þau mál, sem Ísland varðar," og með samanburði við dæmi um góða málsmeðferð Breta á Nýfundnalandi sagði Jón: "hversu skyldum vér þá sjálfir svipta oss atkvæði, sem eigum að réttu lagi fullkomin löggjafarréttindi skilið?" – sjá nánar Þ A R (neðst) um málið og mínar lokaályktanir um að þetta væri brýning til fullveldissinna nú.

Í gær var Eiður Guðnason, sendiherra og fyrrum fréttamaður, að agnúast yfir því, sem ég hafði skrifað um Jón Sigurðsson í þessu máli. Ekki lét hann þó svo lítið að koma með nein málefnarök né taka áskorun minni um að einhver færði fram rök gegn innihaldi þeirra skrifa, heldur kaus hann að snupra mig með þjósti. Er það þannig, sem málpípur Evrópubandalagshyggjunnar á Íslandi svara rökum sem byggð eru á því bezta í arfi okkar frá sjálfstæðisbaráttu þjóðarinnar?

SÖNNUN þess að Jón Sigurðsson forseti hefði ekki fallið fyrir gervirökum um gagnkvæma 'hlutdeild' okkar í fullveldi annarra(r) þjóða(r), heldur þvert á móti HAFNAÐ því sem ÓRÉTTI

Við þekkjum málskraf landamæraútþurrkunar- og afstæðishyggjumanna, bæði meðal afvegaleiddra sagnfræðinga og "Evrópufræðinga"*: þeir stóla á, að það yrði jákvæður ávinningur að "deila fullveldi okkar með öðrum"! Allt önnur var afstaða Jóns Sigurðssonar í hliðstæðu máli. Vegna stefnu Dana með hinum illa þokkuðu stöðulögum ritaði hann eftirfarandi í I. árgang Andvara, tímarits Þjóðvinafélagsins, árið 1874 (leturbr. mínar – og hornklofainnskot):

• Um hitt, sem einungis snertir Danmörku, höfum vér aldrei óskað að hafa neitt atkvæði; það eru Danir sjálfir, sem hafa verið að ota að oss þessum málum og bersýnilega til þess að ávinna með því fullkomið yfirvald yfir oss í vorum eiginmálum, því að þá er það eftir þeirra áliti jafnrétti, að þegar vér erum til dæmis 25 sinnum færri en þeir, þá skulum vér hafa einungis eitt atkvæði móti 25 í hverju máli sem er. Þeir eru íhaldnir [= skaðlausir], þó að þeir gefi oss eitt atkvæði af 25, þótt það sé í þeirra eiginmálum, en vér getum ekki staðizt við að hafa ekki meira en 25. part atkvæða í vorum eiginmálum. Oss finnst því auðsætt, að í þessari grein sé mikill óréttur falinn, er vér ættum sem fyrst að fá rétting á.**

Sjá menn ekki hliðstæðuna? Evrópubandalags-innlimunarsinnar láta eins og það yrði til góðs fyrir okkur að fá atkvæði um "málefni Evrópu" og að sá mikilvægi ávinningur réttlæti það að gefa þingfulltrúum hinna 27 þjóðanna "hlutdeild í" (reyndar yfirgnæfandi vald yfir! – jvj) okkar löggjafarmálum, okkar eiginmálum, ef þeim sýnist svo. 

En hliðstæðan er reyndar ekki fullkomin, því að í stað þess að eiga 25. hvern þingmann á þingi Dana myndum við eiga um 158. hvern þingmann á þingi Evrópubandalagsins (EB)! En getum við, eins og Jón forseti orðar það, "staðizt" með því að hafa einungis 1/158 atkvæða í okkar eiginmálum? Vitaskuld ekki!

Hér má reyndar koma með þá mótbáru, að Alþingi mundi ekki hætta að vera til, þótt land okkar léti innlimast í EB, og að það mundi áfram setja lög, ekki aðeins Evrópuþingið í Strassborg. En því er til að svara, að:

1. löggjöfin í Þýzkalandi, til dæmis, er fjórfalt meiri frá Evrópuþinginu en frá þýzka sambandsþinginu; áhrifin, um áratuga skeið, hljóta að vera gríðarleg;
2. löggjöf Evrópubandalagsins hefur allan forgang ("precedence") fram yfir lög og aðra forsjá, fyrirhyggju eða ráðstafanir ("provisions") hinna einstöku þátttökuríkja (sjá nánar HÉR! og HÉR). EB-lög ráða því úrslitum, enda er tekið fram í þeim aðildarsamningum, sem ný þátttökuríki skrifa undir, að alls staðar þar sem löggjöf landanna sjálfra rekst á Evrópubandalags-löggjöfina, þar ráði hin síðarnefnda ("Community law [þ.e. EB-lög] takes precedence over any national provisions which might conflict with it"). Með þessu yrði Alþingi vængstýft og gert að undirþingi annars yfirþings í reynd.

Getur nokkur maður ímyndað sér, að þetta hefði verið að skapi Jóns Sigurðssonar? – hans sem barðist fyrir SJÁLFSFORRÆÐI lands okkar og löggjafarþings í stað þess að framselja æðstu yfirstjórn þess til ríkis í mörghundruð mílna fjarska ... En það kvað hann vísasta veginn fyrir þjóðina til "að leggjast í dauðasvefn að nýju."

Lesið mikilvægan pistil minn: GREIN DAGSINS OG MÁNAÐARINS: Áskorun lögspekinga til þingmanna að HAFNA ICESAVE-SAMINGNUM – reiðarslag fyrir ríkisstjórnina

––––––––––

* "Evrópufræðinga" sem þekkja þó sumir hverjir vart nema hrafl í sögu Evrópu.

** Andvari I, bls. 116 (?)–117, hér skv. Páli Eggert Ólasyni: Jón Sigurðsson, V. bindi: Síðasti áfangi, Rv. 1933, s. 222–3. 

Hver mælti? Og getur þetta á einhvern hátt snert spurninguna um landráð?

• "Sumir af vorum helztu mönnum eru líka svo hræddir við sjálfsforræði landsins, að þeir eru eins og skepnan, sem varð hrædd við sína eigin mynd. En nú er það lífsmál fyrir vort land, að það hafi alla stjórnarathöfn sem næsta sér og hagkvæmasta, og þá stjórn, sem getur svo að kalla séð með eigin augum það sem hún á að ráða yfir, en ekki í speigli og ráðgátu, eða með annara augum, í 300 mílna fjarska. Þetta er krafa, sem oss virðist ekki maður geti sleppt, nema með því að óska sér að leggjast í dauðasvefn að nýju ..."

Menn hugleiði þessi orð (óbreytt stafsetning hér) úr riti eins þeirra merkismanna, sem fjallað hafa um stjórnmál okkar Íslendinga, áður en núverandi þingmenn lýðveldis okkar tóku þar við stjórnartaumunum.

Menn hugleiði nú, hvort verið geti, að einhverjir hinna síðastnefndu geti hugsað sér að senda yfirstjórn okkar mála til annars lands í mörg hundruð mílna fjarska.

Meðan menn hugsa þetta, kemur hér önnur vísbending um höfundinn, þar sem hann horfir til baka til sögunnar og segir:

• "Þegar konúngs veldið var takmarkað í Danmörku (1843), var byrjað á hinni sömu aðferð og áður, þegar fylkjaþíngin voru sett. Íslandi var ætlað að vera sem eitt fylki í Danmörku, vera undirlagt sömu grundvallarlögum og Danmörk, hafa nokkur atkvæði á þíngum Dana, en að öðru leyti halda alþíngi sem einskonar amtsráði."

Nú er þetta aftur hugleiðingarefni og spurningar: Getur verið, að þetta sé það hlutskipti, sem sumir ætla landinu nú: Að setja það undir sömu grundvallarlög og annað ríki eða löggjafarvald, sem yfir okkur verði sett, í mörghundruð mílna fjarlægð – reyndar löggjafarþing, þar sem við fáum náðarsamlegast að hafa nokkur atkvæði, en erum samt algerlega undir sett og fáum nánast engu ráðið?

Getur verið, að jafnvel sumir þingmanna okkar ætli landinu þetta? Er hugsanlegt, að þeir séu svo hræddir við sjálfsforræði landsins?

Og þegar litið er lengra til málsatvika og alls þess, sem breytzt hefur frá árinu 1843 (er þarna var lengst til baka horft um forsöguna), þá má spyrja: Eru þær hugsanlegu hliðstæður, sem nú má greina í pólitískri stefnu vissra þingmanna (jafnvel heils flokks), þ.e. þeirri stefnu að koma æðsta löggjafarvaldi okkar úr landi og gefa okkur þar einungis nokkur atkvæði til umráða og áhrifa á setningu laga, reglugerða og tilskipana, sem okkur verði ætlað að hlýða, – eru þær hugsanlegu hliðstæður við fortíðarpólitík (endurtek ég) með þeim hætti, að kalla megi, að slík stefna jafngildi landráðum við ríki okkar og áunnin réttindi?

Ef þessi stefna miðast þó einnig við að láta sem minnst á því bera, að hér sé í reynd um afsal sjálfsforræðis okkar að tefla, í stað þess að viðurkenna það kinnroðalaust, er þetta þá einnig tilefni til að vísa hér til lagareglna okkar um landráð, sem víkja í 86. grein berum orðum að svikum sem einu því atriði, sem hliðsjón er höfð af, þegar reynt er að greina, hvort framin hafi verið landráð?

Þetta eru aukaspurningar í pistli þessum eða spurningakeppni dagsins, en aðalmálið þar er þetta: Hver ritaði öll þessi blálituðu orð?

Frakkar og ESB hyggja á stórsókn á norðurhjarann, með fiskveiðar, orkuauðlindir og herviðbúnað í huga – innlimun Íslands mikilvægur áfangi á þeirri hagsmunaleið

Í nýútkomnum Sunnudags-Mogga eru merkilegar upplýsingar í viðtali Péturs Blöndal við Michel ROCARD, fv. forsætisráðherra Frakka, nýskipaðan sendiherra heimsskautasvæðanna. Skipun svo tigins stjórnmálamanns í starfið sýnir mikilvægi málaflokksins í huga frönsku stjórnarinnar, svo að ekki verður um villzt – a.m.k. þegar um glögga lesendur er að ræða! Og yfirburðamaður er þetta, þótt kominn sé á 79. ár, það sést fljótt á viðtalinu.

Hann er ekki nýr í hagsmunagæzlu fyrir Frakka á pólsvæðunum, því að m.a. tókst honum að koma í veg fyrir, að Suðurskautslandinu yrði skipt með landamærum eða girðingum; þar nýtti hann sér það að fá til liðs við sig hinn virta sjávarlíffræðing Jacques-Yves Cousteau.

"Það er mikið í húfi" – þ.e.a.s. fyrir Frakkland og Evrópubandalagið!

En takið eftir áherzlu hans fljótt í upphafi viðtalsins (feitletrun jvj):

• "Það er mikið í húfi," segir hann. "Ný hafsvæði eru að opnast vegna hlýnunar jarðar, og þar getur skapast veruleg togstreita milli þjóða, meðal annars út frá skiptingu hafsvæðisins, fiskveiðum og öryggismálum."
• Það er mikilvægt að líta á hætturnar sem skapast við þessa þróun út frá hinu stóra samhengi, að sögn Rocards. "Framtíð norðurskautsins varðar allt mannkyn, enda talið að 25–30% af gas- og olíuaulindum heimsins liggi undir ísnum." 

Við þetta bætir hann kænskulega: "Ef þær orkulindir yrðu nýttar, þá gæti það magnað verulega gróðurhúsaáhrifin, og það er eitt af því sem margir vísindamenn óttast." – En það verður að segja það einhverjum öðrum en mér, að fulltrúi voldugs ríkis og yfirríkjabandalags, sem skortir sárlega gas og olíu, sé að fara inn í þessa refskák með það fyrir augum að koma í veg fyrir vinnslu Rússa, Norðmanna, Bandaríkjamanna og Grænlendinga á orkuauðlindum sem nú eru undir íshellu Íshafsins. Jafnvel þótt hann væri sjálfur, prívat og persónulega, einhver græningi, kæmist hann ekki upp með að beita sér með þvílíkum hætti sem áheyrnarfulltrúi Frakka í Norðurskautsráðinu, heldur yrði hann sem hver annar stjórnarerindreki að þjóna hagsmunum sinna eigin stjórnvalda. En ummæli hans eru samt til marks um, hvernig hann hyggist fara að því: Vera má, að gróðurhúsa-lofttegunda-röksemdinni yrði flaggað í Norðurskautsráðinu til að setja ríkjunum, sem eiga aðgang að hafsbotni Norður-Íshafs, stólinn fyrir dyrnar, en þá sennilega fyrst og fremst til þess að geta boðið eftirgjöf á þeirri (vitaskuld skinhelgu) gagnrýni gegn vissum aðgöngumiða að þessum sömu auðlindum.

Grípum aftur niður í mikilvægum kafla í viðtalsgrein Péturs Blöndal:

• En verkefnin eru ærin sem blasa við á norðurskautinu, þar sem ísinn hopar vegna hlýnunar jarðar og til stendur að skipta hafsvæðunum sem opnast. Það verður að líkindum í síðasta skipti sem slík skipting fer fram á stórum alþjóðlegum hafsvæðum. Og samningaviðræðurnar eru mun flóknari en varðandi Suðurskautslandið. Þar eru bara mörgæsir og engir kjósendur," segir Rocard brosandi. "Við stöndum hins vegar frammi fyrir því að það búa um fjórar milljónir norðan heimskautsbaugs."

Og takið nú eftir framhaldinu (leturbr. jvj):

• "Með hlýnun sjávar má gera ráð fyrir að ný fiskimið verði til og að fiskiskipaflotinn fylgi í kjölfarið," segir Rocard. "En þarna eru engir vitar, engir björgunarbátar, engin sjúkraþjónusta, engin landamæri og ekkert aflahámark. Áður var siglingaleiðin lokuð frá Evrópu til Japans um nyrzta haf, en nú er sú leið fær nokkrar vikur á ári. Það mun áreiðanlega kalla á aukna umferð. [...] Svo skapast hætta af ferðum kafbáta ..."

Og nú er komið að Frökkunum, sem vantar svo sárlega aflakvóta á skip sín! Þeir ætla ekki að verða á eftir Spánverjum í sama kapphlaupi – og heldur ekki Hollendingum eða Þjóðverjum! – Ísland verður þá hið augljósa og verðmæta markmið í þessu stórveldatafli. Hafnaraðstaða á Norður- og Austurlandi væri þar augljós ávinningur fyrir Frakka rétt eins og aðra sem búa yfir miklum og vannýttum fiskiskipaflota, sem Evrópubandalagið hefur haldið uppi á miklum styrkjum – ólíkt íslenzkri útgerð, sem hefur sjálf orðið að standa undir sér, en hefur löngum búið við mikla ágengni annarra í samfélaginu.*

Skoðað merkilegt fordæmi franskrar útþenslustefnu á norðurslóðum

Á öðru tímaskeiði metnaðarfulls Frakklands, á síðasta Napóleons-keisara-tímabilinu, leituðu Frakkar eftir sérstakri aðstöðu hér á Íslandi, 1855–57, á Dýrafirði. Þá var það, sem hinn glöggi og gætni Jón Sigurðsson forseti beitti sér eindregið gegn þeim, rétt eins og Einar Þveræingur gerði það, þegar Ólafur helgi Noregskonungur leitaði eftir því (um/fyrir 1020) að fá Grímsey að gjöf frá Íslendingum. Um athyglisverð rök Jóns í málinu, sjá neðanmálsgrein hér.**

Ekki sýnist mér ótrúlegt að ætla, að höfnun Jóns og Alþingis á málaleitan Frakka á sínum tíma hafi komið í veg fyrir, að franski sjóherinn hefði fært sig meira upp á skaftið með könnun norðurhafa, en þá hefði hann trúlega fylgt því eftir með því að reisa franska fánann að húni á bæði Jan Mayen og Svalbarða (Spitzbergen), áður en Norðmenn hrepptu þær eyjar og áður en vaskur Vestfirðingur var með sömu áform í huga (en drukknaði sviplega, áður en af því yrði; á ég eftir að birta um hann grein hér). Sé hér rétt ályktað hjá mér, væri þetta eitt augljósasta dæmi um mikilvægi aðgátar og aðgæzlu um fyllstu landsréttindi, því að afleiðingar þessa væru þá gríðarlegar: Hvorki hefðum við eignazt hlut í Drekasvæðinu, ef Frakkar hefðu náð Jan Mayen undir sig, né heldur Norðmenn eignazt bæði Jan Mayen og Svalbarða, sem þó eru ómetanlega mikils virði fyrir norska konungsríkið vegna auðugra fiskimiða, málma á Svalbarða og olíu- og gasauðlinda, e.t.v. hinna mestu sem nú eru þekktar í allri Evrópu. Því mega Norðmenn vera þakklátir sjálfstæðishetju okkar Jóni Sigurðssyni að hafa staðið hér gegn þreifingum franska heimsveldisins eftir útstöð hér á Íslandi.

Frakkar eru sannarlega að leita síns eigin; hugsjónatalið er klókindi einber

En lesum áfram ummæli franska sendiherrans á "botni og toppi jarðar":

• "Þegar ég var skipaður var spurt í frönsku blöðunum af hverju væri verið að skipa sendiherra mörgæsanna," segir hann. "Ég hef engar áhyggjur af þeim, en annað gildir um ísbirnina – þeirra tilveru er ógnað vegna hlýnunar jarðar. Svo tel ég mikilvægt að eitt af samráðsríkjunum eigi ekki beinna hagsmuna að gæta, því standa þarf vörð um hag heimsbyggðarinnar."

Í lokaorðunum, sem ég kaus að feitletra, sjáið þið, að hér talar yfirburða-klókur diplómat: hann kann að réttlæta það með útsmognum orðum, hvernig Frakkar hyggjast sækja þarna fram til áhrifa, m.a. til stórfelldra fiskveiða, og nota til þess áheyrnarfulltrúastöðu Frakklands í Norðurskautsráðinu þar sem beitt er þeirri skinhelgu hentugleikaröksemd, að þeir ætli sér ekki að gæta "beinna hagsmuna" sjálfra sín, heldur "standa vörð um hag heimsbyggðarinnar"! Frönsk kímnigáfa hans, um ísbirni og mörgæsir, þjónar einnig því markmiði að plata þessa gerviröksemd Frakkanna inn á auðginnta lesendur hér á landi.

En af mörgu má sjá, að Evrópubandalagið hefur hafið sókn eftir Íslandi og þá með auðlindir og aðstöðu gagnvart norðurhjaranum ekki sízt í huga, varnar- og hernaðaraðstöðu, fiskveiðar, orku-, olíu- og gaslindir (sbr. hér: Evrópubandalagið vantar fisk, olíu, gas og hernaðaraðstöðu). Í fullum takti við þá hagsmuni, þessa nýju áherzlu, var nú á dögunum skipaður nýr sendiherra Evrópubandalagsins í Noregi og á Íslandi: maður sem sérhæfður er í norðurhjaramálefnum.

En lesum áfram í viðtalsgrein Péturs Blöndal: 

• Svo ratar þetta eins og önnur alþjóðamál inn á borð Evrópusambandsins. "Meirihluti íbúa Evrópusambandsins vill ekki að það vasist í utanríkismálum vegna þess að það er kostnaðarsamt og það hentar Bandaríkjunum ágætlega," segir Rocard [klókindaleg réttlæting fyrir meiri sókn EB inn á svið stórveldapólitíkur, aths. jvj]. "En ég er þeirrar skoðunar að Evrópusambandið eigi að verða annað og meira en Stóra-Sviss, sem skiptir sér ekki af heimsmálunum," segir hann ennfremur.

Hér talar klár og útsmoginn pólitíkus. En vel að merkja vill Evrópubandalagið (með orðum forystumanna sinna) verða heimsveldi (empire), reyndar bæði stórveldi (Großmacht) og sambandsríki, og það er inn á þess "borð" sem þetta mál "ratar", þ.e. hin knýjandi sókn kjarnaríkja Evrópubandalagsins í þessa útþensluátt á norðurslóðir. Norðmenn eru að vísu lítt ginnkeyptir fyrir að láta innlimast, þótt íslenzkri stjórnmálastétt tækist kannski með svikráðum að ofurselja æðstu yfirráð yfir þessu landi til Brussel, en þó er ekki loku fyrir það skotið, að leiðtogar Evrópubandalagsins geri sér vonir um að norska konungsveldið falli einnig að fótum þess, þótt síðar verði. Það væri ótrúlega árangursríkt, geópólitískt stóráhlaup þessa bandalags til yfirráða í NV-Evrópu, með auðveldu sóknarfæri til annarra auðlinda norðurhjarans, og það jafnvel án þess að hleypt væri af einni einustu fallbyssukúlu!

Það er þetta, ekki hvað sízt, sem við Íslendingar verðum að vera á varðbergi gegn og beita okkur þar eins og einn maður, ein og óskipt þjóð, í anda þess framsýna manns sem fæddist á Hrafnseyri við Arnarfjörð fyrir rétt tæpum 198 árum.

Orð mín hér í yfirskrift greinarinnar: "innlimun Íslands mikilvægur áfangi á þeirri hagsmunaleið" [Frakka og Evrópubandalagsins], helgast af því, að í 1. lagi er eðlilegra að tala um innlimun lands eins og okkar í þetta yfirríkjabandalag, sem svipta myndi okkur æðsta löggjafarvaldi, heldur en "aðild" (sjá rökstuðning HÉR!)***, og í 2. lagi eru þreifingar og stöðug viðleitni útsendara og fulltrúa EB (jafnvel æðstu valdaklíku Brusselvaldsins) eftir því að koma Íslandi inn í bandalagið orðin fullkomlega ljós á síðustu mánuðum, og skipta þar engu máli vandræði okkar í efnahagsmálum nema þá sem frekari réttlæting fyrir því að láta eins og bandalagið sé einhver styrk stoð til að halla sér að! – og hefur þó ekki einu sinni getu til að tímgast með tryggum hætti!

Neðanmálsgreinar: 

* Þetta get ég auðveldlega rökstutt í athugasemd, ef einhver verður til að efast um þessi orð mín (þ.e. um "ágengni annarra í samfélaginu" á tekjustofna sjávarútvegsins.

** Jón Sigurðsson mælti gegn þeirri hugmynd einhverra þingmanna að vísa þessari málaleitan Frakka til Kaupmannahafnar, og um það ritaði hann í Ný félagsrit, XVIII. árgang (1858), s. 109 (leturbr. jvj):

• "En af því ekki er ætíð sagt, að stjórnin fari eins viturlega að og í þessu máli, þá ætti alþíng að varast að afsala sér atkvæði að fyrra bragði, heldur að geyma rétt sinn óskertan til að segja álit sitt um öll þau mál, sem Ísland varðar, og um fiskimál þetta er réttur þíngsins svo augljós, og svo almennt viðurkenndur annarstaðar í líkum efnum, að t. a. m. Englands stjórn hefir nýlega borið líkt mál undir þíngið á Nýfundnalandi, um fiskiverkun Frakka þar á landi, og þegar þíngið neitaði leyfi til þess, þá tók Engla drottníng eða stjórnin aptur leyfi, sem hún var búin að gefa Frökkum. Þannig virti stjórn hins volduga Englands atkvæði þíngsins í einni sinni minnstu nýlendu; hversu skyldum vér þá sjálfir svipta oss atkvæði, sem eigum að réttu lagi fullkomin löggjafarréttindi skilið?"

Þessi orð Jóns eru reyndar í senn áminning til fullveldis- og löggjafarvalds- framsalsmanna samtíma okkar og brýning til fullveldissinna að hopa hvergi frá valdi okkar sjálfra til að ákveða með lögum fullan og algeran forgangsrétt okkar sjálfra í þessu landi til allra mála og yfir öllum okkar auðlindum og aðstöðu. Þá þjóðarhagsmuni vilja ýmsir svíkja nú, jafnvel heill stjórnmálaflokkur!

*** Tölum um INNLIMUN, ekki "aðild að ESB".

Sýn Jóns Sigurðssonar á málin

"Þjóðin er ekki til handa embættismönnum sínum, heldur eru þeir handa henni; hún á því með að krefja þá reikníngskapar fyrir stjórn þeirra, og þeir eiga að svara."

Svo skrifaði Jón forseti í sinni Hugvekju til Íslendinga (1848), sjá samnefnt rit – úrval úr ritum og ræðum Jóns Sigurðssonar til loka þjóðfundar, með inngangi eftir Sverri Kristjánsson (og í útgáfu hans og Jakobs Benediktssonar), Rv. 1951, bls. 117.

Hér má nú heimfæra þetta til nútíðarinnar með nokkrum hætti:

1. Ráðamenn hafa verið krafnir reikningsskapar vegna óvökullar efnahagsstjórnar þeirra og af því að þeir sinntu ekki viðvörunum; nú þegar hafa margir þeirra þurft að fara frá valdastólum sínum: fyrrverandi ríkisstjórn í heild, en fyrst bankamálaráðherrann Björgvin; þá stjórn og forstjóri Fjármálaeftirlitsins; síðan seðlabankastjórarnir allir og bankaráð Seðlabankans að miklu leyti; ennfremur leiðtogar fráfarandi stjórnarflokka, báðir a.m.k. sem flokksformenn; einnig allir ráðherrar Sjálfstæðisflokksins að því leyti, að enginn þeirra náði efsta sæti í prófkjöri i kjördæmi sínu og þingflokksformaðurinn féll niður í 3. sæti; og fleiri þingmenn hafa mátt láta í minni pokann: Einar Már Sigurðarson (SF, NA-kjördæmi) dottinn út, Ármann í SV-kjördæmi, og vitaskuld náði gamall, pólitískur syndaselur og krata-leiðtogi (nú "júrókrati"), Jón Baldvin, ekki nema 13. sæti. Velfortjent.
2. En "þeir eiga að svara," og það vilja þeir helzt ekki! Davíð átti að upplýsa um það, hvers vegna Bretar skelltu á hryðjuverkalögunum – hann segist vita það; Geir Haarde og Ingibjörg Sólrún sögðu góð lagaleg rök fyrir því að fara ekki í lögsókn gegn Bretum vegna Icesave-málsins, en þau þybbuðust við að birta þau rök, þótt ríkissjóður Íslands – okkar ríkissjóður – hefði borgað brúsann fyrir þau tvö lögfræðiálit. Þau töldu þetta myndu gleymast, en það er ekki gleymt! – og upplýsið þetta nú! (og kostnaður vegna málflutningsins hefði ekki átt að vaxa Ingibjörgu í augum, hann var aðeins um 30% meiri en það fé, sem Samfylkingin sogaði handa sér af opinberum styrkjum á árinu 2007 einu saman! – og kostnaðurinn, um 190 millj. kr., hefði einungis verið um 1/3370 af Icesave-heildarskuldinni 640 milljörðum!)
3. Ráðamenn hafa borið fyrir sig "bankaleynd" í tröllvöxnum fjárglæframálum þeirra, sem spiluðu með eignir banka, peningamarkaðs- og lífeyrissjóða og jafnvel með fjárhagslegt fjöregg þjóðarinnar. Þeir eiga að svara.