Fćrsluflokkur: Alţjóđamál

Einhvern tímann hefđi ţetta aldrei viđgengizt á Morgunblađinu, en "líbó- og vinstrimennskan" fćr enn framgang ţar og á Rúvinu

Lauslćtisdeildin á Mbl.is gefur sig ekki ţótt klukkuna vanti eina mínútu í ađfanga­dag: enn skal predikađ ágćti fjöllyndis eins og sést hér af nýrri grein: kona međ unnusta lćtur sér ţađ ekki nćgja, heldur stundar framhjá­hald međ öđrum manni sem sjálfur er í sambúđ, og ţetta er leyft ţar, ađ lofađ sé í hástert og međ viđeig­andi djarfri mynd, ţađ nýjasta sem lauslćtisdeildin hefur fram ađ fćra fyrir jólin!

Er ekki eitthvađ ađ, ţegar svo langt er gengiđ og í mörgum öđrum "framúr­stefnu­greinum" á sama vettvangi? Halda ađstandendur Morgunblađsins, ađ ţetta sé heppilegt lestrarefni sem stuđli ađ kynheilbrigđi landsmanna og hamingju fjöl­skyldna? Hver er ábyrgđ Mbl.is? Ţótt ráđgjafi sé spurđur í greininni og mćli stutt­lega ekki međ ţessu, stuđla svona uppsláttargreinar ekki ađ stöđuglyndi lesenda. 

Á 10. tímanum ţennan ađfangadag fćr Ćvar Kjartansson, gamall kommúnisti, enn ađ ota sínum mönnum ađ landslýđnum, í samvinnu viđ Jón Ólafsson, Moskvu-menntađan "heimspeking" á Bifröst, og hafa ţeir mánuđum saman veriđ ađ fjalla um októberbyltinguna rússnesku og margt í kringum hana, m.a. hér á Íslandi, einkum međ viđtölum viđ ađra vinstri menn.

Hvenćr skyldi ţeim detta í hug ađ taka í viđtöl alvöru-frćđimenn eins og dr. Ţór Whitehead, fv. sagnfrćđiprófessor og dr. Hannes H. Gissurarson? Ţeir hafa báđir fjallađ mikiđ og lengi um kommúnistahreyfinguna bćđi á Íslandi og tengsl hennar viđ bolsévismann rússneska og leitt margt merkilegt í ljós, rétt eins og dr. Arnór Hannibalsson og fleiri.

Nú er viđmćlandi Ćvars og Jóns gamall og mikill sósíalisti, Kjartan Ólafsson, fyrrv. ritstjóri Ţjóđviljans, ţingmađur sósíalista um hríđ og framkvćmdastjóri Sósíalistaflokksins lengur.

Kjartan talar í ţćttinum eins og í ađra röndina málsvari Einars Olgeirssonar, sem gengiđ hafi skemmra í kommúnisma sínum en hinir trúustu ţjónar (nánast ţegnar) Komintern á Íslandi, en alveg er ţó vitađ, ađ Einar var trúr Rússum og varđi "verklýđsríkiđ" (Ráđstjórnarríkin) flestum fremur í stjórnmálum okkar, m.a. í greinum hans í Rétti, tímariti kommúnista, og ekki er ađ efa um algert fylgi hans viđ hina blóđugu byltingu bolsévika 7. nóvember 1917 og áfram, og ţađ sama held ég eigi viđ um Kjartan.

Einar hafi ţó viljađ "kommúnistaflokk sem yrđi í góđum tengslum viđ Komintern" fremur en flokk sem vćri leppur ţess alţjóđasambands kommúnista, sem hafđi ćđsta vald í málum ţeirra, eins og Kjartan viđurkennir. Kjartan bendir á harđlínumenn eins og Brynjólf Bjarnason og Jens Figved sem stađiđ hafi nćr Rússum í algerri hlýđni, en hann myndi gera rétt í ţví ađ kannast viđ upplýsingar ţćr sem dr. Arnór heitinn Hannibalsson og fleiri hafa komiđ međ um styrki og fríar ferđir til Moskvu, sem Einar ţáđi frá Rússum, jafnframt ţví ađ allsherjar-batterí kómmúnista á Íslandi, blađiđ Ţjóđviljinn, Mál og menning (og hús hennar, nefnt "Rúblan" vegna fjástryrkjanna) og ýmis fyrirtćki sem rekin voru á ţeirra vegum, Mars Trading Co. o.fl. voru notuđ til ađ miđla hingađ Rússagulli til ađ vinna málstađ byltingarinnar hylli -- og ekki međ andstöđu Einars. Ennfremur átti hann stóran ţátt í sambandinu viđ unga námsmenn sem fóru héđan til Austur-Ţýzkalands o.fl. austantjaldsríkja til ađ ţiggja ókeypis námsdvöl, sem m.a. fól í sér námskeiđ í Marxisma.

Kjartan talar eins og mađur sem krítískur sé á verstu harđstjórnarár Stalínismans á 4. áratugnum, og fróđlegir hlutir eru ţarna í og međ ţessu öllu (m.a. hin ţekkta stađreynd ađ Stefán Pjetursson var nćrri lentur í Gúlaginu), en seint mega menn vćnta ţess, ađ Kjartan fari ađ fordćma "ţetta stökk mikla í veraldarsögunni", rússnesku byltinguna. Ţó viđurkennir hann, ađ sannfćring kommúnista á ţessum tíma hafi veriđ "ígildi trúar", ţótt Marxisminn vćri kallađur vísindi. En ţetta hafi orđiđ "nánast eins og trúarbrögđ, ekkert annađ", segir Kjartan. Hefđi hann gjarnan mátt tala á ţann veg í kosningarćđum sínum og Ţjóđviljaskrifum áđur fyrr. Hann segir, ađspurđur nú, ađ hann hafi veriđ nánast slíkur trúmađur, um fjögurra ára skeiđ (veriđ Stalínisti 1952-56). En hafi Kjartan turnazt svona snemma og veriđ sá efasemdamađur, sem hann segir nú, fór hann býsna vel međ ađ halda ţví leyndu!

Til samanburđar viđ "vegferđ" Rússa undir handleiđslu alrćđissinnanna Leníns og Stalíns getum viđ hins vegar haft ţetta: Áriđ 1917 voru nánast engir ţjóđvegir og einungis örfáar brýr á Íslandi, en okkur hefur fleygt fram í efnahag og framförum á nćr öllum sviđum, ţađ er nánast eins og bylting í atvinnuháttum og réttindum verkalýđsins, en án alls ofbeldis, hvađ ţá blóđsúthellinga, fjöldamorđa, ţjóđarmorđs á Úkraínumönnum og mesta fangabúđakerfis heims, fyllilega á borđ viđ fangabúđir nazista og mótađs af sömu grimmdinni.

Ég verđ ađ skiljast hér viđ viđtaliđ viđ Kjartan, en hvet hina vinstrisinnuđu Rúvara til ađ draga ţađ ekki ađ bjóđa dr. Ţór og dr. Hannesi í ţáttinn. En í upphafi ţáttar minnist Kjartan Einars benedikltssonar, Stephans G. Stephanssonar og Ţorsteins Erlingssonar, sem hafi stuđlađ ađ framgangi verkalýđsstefnu á Íslandi, og undir lokin er Kjartan svo ađ minnast og lofa mikinn fjölda "hugsjónarmanna", sem (stundum ţó "af nokkurri einfeldni") hafi helgađ sig á ósíngjarnan hátt ţessari baráttu róttćkustu stjórnmálaflokka á vinstri línunni hér á landi.

En í raun eiga ţessir fyrrverandi Lenínistar allir bágt, ađ fenginni reynslunni af hinni mannskćđu, alls óţörfu og grimmilegu rússnesku byltingu.

PS. Enn ekki ađ fullu "prófarkarlesiđ".


mbl.is Kynlífiđ međ framhjáhaldinu frábćrt
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Hvađ er réttlćti hér?

Ţarna er mađur sem rétt vćri ađ hengja og mćtti ţakka fyrir svo vćga refsingu eftir ađ hafa brennt konu til bana af ţví ađ hún hafnađi ítrekuđum bónorđum hans! (sjá hryllilega fréttina!)

Tek ţetta skýrt fram, en um leiđ hitt, ađ hef hef aldrei lagt til upptöku dauđarefsingar á Íslandi.

Önnur leiđ í ţessu vćri ađferđ ţjóđveldisins ađ úrskurđa slíkan mann réttlausan og láta ćttingja og vini um refsinguna, en vilja menn ţađ?


mbl.is Brenndi konu til dauđa
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Sveiflar Trump forseti bjúgverpli kringum sig?

Á Mbl.is er sagt frá merkilegri grein eft­ir Davíđ Örn Svein­björns­son, ađjúnkt viđ laga­deild HÍ, hdl., í nýútkomnum Úlfljóti, ţar sem hann telur hótanir Trumps um gereyđingu N-Kóreu geta faliđ í sér lagalega réttlćtingu fyrir ráđamenn í Norđur-Kóreu til ađ beita kjarnavopnum.

Menn ćttu ađ kynna sér ţessa grein Davíđs, sem teflir ţar fram úrskurđum Alţjóđadómstólsins í Haag 1974 og einkum 1996, ţar sem dóm­stóll­inn taldi sig ekki geta "úti­lokađ ţann mögu­leika ađ beit­ing eđa ógn um beit­ingu kjarna­vopna kynni ađ vera rétt­lćt­an­leg í sér­stök­um ađstćđum ţegar til­vist rík­is­ins er í húfi," og Davíđ reynir ađ leiđa rök ađ ţví, ađ ráđmenn Norđur-Kóreu kunni ađ telja ađ ţetta eigi viđ í ţeirra tilviki.

Viđ vitum, ađ ţađ er gott mál, sem Trump vill fá framgengt: ađ Norđur-Kórea hćtti ađ ögra og ógna nágrönnum sínum og Bandaríkjunum og semji um afvopnun, trúlega gegn tryggingu alţjóđasamfélagsins um, ađ ekki verđi ráđizt á ţađ ríki. En međ óvarlegum ummćlum kann Trump ađ hafa fengiđ sínum verstu óvinum vopn í hendur, ţannig ađ norđurkóreskir ráđamenn, sem fara ţó (í fullu samrćmi viđ hefđir kommúnista frá 1917) hrikalega međ sína eigin ţjóđ, gćtu ţótzt hafa réttlćtingu fyrir vörn eigin lands međ ţví ađ gera árás á Bandaríkin.

Nánar tiltekiđ er ţetta lunginn í rökstuđningi Davíđs:

Rćđa Trumps hafi veriđ flutt á alls­herj­arţingi SŢ og orđunum ţannig beint til alţjóđasam­fé­lags­ins í heild. „Efni yf­ir­lýs­ing­ar­inn­ar var skýrt, gjör­eyđing Norđur-Kór­eu var hótađ, kćmi til átaka. Sú hót­un er einkar trú­verđug í ljósi fram­kvćm­an­leika henn­ar, en Banda­rík­in búa yfir einu stćrsta kjarna­vopna­safni heims­ins ásamt Rússlandi. Ţó um­mćl­in eigi sér stađ í sam­hengi ögr­andi ađgerđa Norđur-Kór­eu felst í um­mćl­un­um hót­un um svo ofsa­feng­in viđbrögđ af hálfu Banda­ríkj­anna ađ skođa verđi ţau sjálf­stćtt, enda kom­in framúr eđli­legri árétt­ingu um sjálfs­varn­ar­rétt ríkja.“

Međ hliđsjón af ţeim viđmiđunum sem Alţjóđadóm­stóll­inn hafi lagt til grund­vall­ar í fyrr­greind­um mál­um kemst Davíđ ađ ţeirri niđur­stöđu ađ ekki sé annađ hćgt en ađ álykta sem svo ađ um­mćli for­seta Banda­ríkj­anna verđi ađ taka al­var­lega og ađ ţau kunni ađ hafa laga­leg áhrif á hugs­an­leg­an rétt Norđur-Kór­eu til sjálfs­varn­ar.

„Banda­rík­in hafa međ skýr­um og op­in­ber­um hćtti frammi fyr­ir alţjóđasam­fé­lag­inu hótađ gjör­eyđingu Norđur-Kór­eu. Í sjálfu sér kann hér ađ vera um ólög­mćta hót­un ađ rćđa sem brjóti gegn grunn­regl­um ţjóđarétt­ar um bann viđ beit­ingu eđa hót­un um beit­ingu vopna­valds. Međ skýr­ari hćtti fel­ast hin laga­legu áhrif í ţví ađ Norđur-Kórea má ótt­ast um til­vist rík­is­ins komi til vopnađra átaka.“

Ţannig kunni ótti Norđur-Kór­eu ađ opna á lög­mćta beit­ingu rík­is­ins á kjarna­vopn­um gegn Banda­ríkj­un­um ađ öđrum skil­yrđum upp­fyllt­um í ljósi álits Alţjóđadóm­stóls­ins frá 1996. „Af­leiđing­arn­ar eru al­var­leg­ar, lög­mćt notk­un kjarna­vopna er ekki úti­lokuđ, ţó vissu­lega sé ţćr enn fjar­lćg­ar í ljósi eđlis og áhrifa kjarna­vopna,“ seg­ir Davíđ Örn Sveinbjörnsson.


mbl.is Hćgt ađ réttlćta beitingu kjarnavopna?
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Samstađa Katalóníumanna virđist augljós: ađ 90% kjósenda styđji sjálfstćđi

Djúp og harmrćn er alvaran yfir ţessari mynd af hetju­leg­um bar­áttu­kon­um Katalóna, eftir kosn­inga­dag­inn ţegar hátt í ţús­und lands­manna ţeirra voru sćrđ­ir viđ kjörstađi af spćnsku lög­regl­unni.

90 prósent kjósenda kusu 90 prósent kjósenda kusu "já“ (), međ sjálf­stćđi Katalóníu frá Spáni. 

 

Yfir­völd í Katalóníu segja niđurstöđur kosninganna í dag sýna fram á yfir­gnćfandi stuđning Katalóna viđ sjálfstćđi hérađsins. 90 prósent kjósenda kusu međ sjálfstćđi Katalóníu frá Spáni. The Guardian greinir frá.

Jordi Turull, talsmađur ríkis­stjórnar Katalóníu, tjáđi fjölmiđlum ytra snemma ađ morgni mánudags 2. október ađ 90% af ţeim 2,26 millj­ónum Katalóna, sem greiddu atkvćđi í kosning­unum á sunnudag, hefđu kosiđ „já“.

Turull sagđi enn fremur 8 prósent kjósenda hafa greitt atkvćđi gegn sjálf­stćđri Katalóníu og 2% kjörseđla hefđu veriđ auđir og ógildir. Enn átti eftir ađ telja um fimmtán ţúsund atkvćđi ţegar fjölmiđlar náđu tali af Turull.

Ţá sagđi Turull ađ ţeir kjörseđlar, sem spćnska lögreglan hefđi gert upp­tćka í átökum viđ kjósendur í dag, vćru ekki međ í talningunni. 5,3 milljónir eru á kjörskrá í Katalóníu og kjörsókn ţví um 42,3 prósent. (Visir.is)

Katalónía er afar ríkt hérađ og mikiđ ferđamannasvćđi og spćnskum yfirvöldum ţví mjög í mun, ađ landiđ rífi sig ekki laust frá Spáni. En Katalónar hafa sína eigin tungu og menningu og nú ţennan stađfesta og stađfasta sjálfstćđisvilja. Ţeir eru hátt á 10. milljón. Getur Spánn og alţjóđasamfélagiđ međ réttu neitađ ţeim um sjálfstćđi? Munu veruleg átök hljótast af, ef lýst verđur yfir sjálfstćđi -- jafnvel stríđsástand? En ef spćnsku stjórninni tekst ađ halda ţessari andstöđu niđri, mun ţađ ţá leiđa til ţess ađ róttćkustu öflin ţar grípi til svipađra međala og öfgafullstu Baskar (ETA-samtökin) gerđu á 20. öld?

Ţetta eru alvörutímar og harmur kveđinn ađ mörgum heimilum í Barcelona og Katalóníu, en heitar vonir krauma međ ţjóđinni.


mbl.is 90% sögđu já viđ sjálfstćđi
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Skammarlegt réttarfar

"Lögmađur fórn­ar­lamba Smiths, Ruth Mo­ney, seg­ir ađ máliđ sé til skamm­ar fyr­ir Nýja-Sjá­land og hún hafi enga samúđ međ Smith. Ekk­ert frek­ar en hann hafi sýnt fórn­ar­lömb­um sín­um samúđ." 

Sannarlega rétt og nóg sagt um ţennan svívirđilega morđingja sem spottar réttlćtiđ og leiđir dómara sinn eins og fáráđling međ sér sína afvegu.


mbl.is Sköllóttur morđingi hafđi betur í hárkollumáli
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Alltaf er mikiđ á seyđi í veröldinni

Fréttaflutningurinn á Mbl.is er kostulegur og grafalvarlegur í senn. Hér eru ţćr helztu erlendu síđan í gćr (ađeins 3-4 sleppi ég úr röđinni; svo geta menn smellt og rýnt í fréttirnar):

Eins og kerlingin sagđi í heimsstyrjöldinni: "Ţetta endar á ţví ađ ţeir drepa einhvern."


Glćsileg rćđa nýs forseta Bandaríkjanna

Hann olli sínum stuđningsmönnum engum vonbrigđum og talađi göfugmannlega til allra kynţátta og stétta. Viđ "diplómatískri" rćđu bjuggust ýmsir, en hann sló hvergi af sínum hugsjónum og stefnumiđum. Hann vill endurreisa styrkleik bandarísks iđnađar og efnahags og forystuhlutverk landsins, já og ţjóđarstolt, en einnig međvitundina um ađ vera undir blessun almáttugs Guđs og treysta á hann.

Já, góđ var ţessi innsetningarrćđa Donalds Trump og gott líka ađ heyra fyrirbćnir bornar fram fyrir forseta, landi og ţjóđ og fyrir friđi međal ţjóđa.


mbl.is Trump orđinn forseti Bandaríkjanna
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Múrinn mun rísa

Múrinn mun rísa, segir Trump í fyrsta umtals­verđa viđtali sínu eftir kosning­arnar, í 60 Minutes, og spáir ađ ţrár milljónir inn­flytj­enda úr suđri ţurfi ađ flytjast brott. Ţar fer ţá mörg heimilis­hjálpin, enda er ekki viđ ţví ađ búast, ađ ţarna losni hann viđ 2-3 milljónir eitur­lyfja­sala á einu bretti.

„Ţađ sem viđ ćtl­um ađ gera er ađ ná fólk­inu sem er glćpa­menn og hef­ur flekkađa saka­skrá, međlimi glćpa­gengja, eit­ur­lyfja­sala, ţađ er mikiđ af ţessu fólki, lík­lega tvćr millj­ón­ir, gćtu jafn­vel veriđ ţrjár millj­ón­ir. Viđ erum ađ fara ađ fá ţau burt úr land­inu okk­ar eđa viđ fang­els­um ţau,“ seg­ir Trump í ţví broti úr viđtalinu sem birt hefur veriđ.

Skyldi hann vera ađ skjóta mönnum skelk í bringu eđa meina ţetta í alvöru?

Eins og "veggurinn" frćgi milli Ísraels og byggđa Palestínumanna á ţessi "múr" ekki einfaldlega ađ vera múr alla leiđ. Ţarna eru stórfljótin Rio Grande og Colorado River líka á milli, og Trump hyggst hafa girđingu fremur en múr ađ hluta á landamćrunum, en alls eru ţau 3.201 km löng, og fćri býsna mikiđ smíđaefni í ţá vegalengd, ţótt árnar dragist ţar frá. En nú ţegar eru landmćrin víđa afmörkuđ međ múr eđa girđingu, sbr. hér:

 Vinstra megin er hér bćjarfélagiđ Nogales í Arizona, en til hćgri Nogales í Sonora, Mexíkó.

Hér er svo ađskilnađarveggur á bađströndinni í Tijuana:  

Skyldi ţessi garđur vera granna sćttir eđa tilefni misklíđar og árekstra?


mbl.is Heitir ţví ađ flytja milljónir úr landi
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Hrćđsluáróđur vesturveldanna veldur spennu ađ óţörfu

Herviđbúnađur NATO-ríkjanna nálćgt landamćrum Rússlands er allt of mikill, en ţar er nú blásiđ til fjölmennra herćfinga NATO. Fráleitt er ađ ćtla, ađ Rússar ráđist aftur inn í Eystrasaltsríkin, og nú er jafnvel svo komiđ, ađ Steinmeier, utanríkisráđherra Ţýzkalands, hefur gagnrýnt ţessar herćfingar Atlantshafsbandalagsins.

Norđmenn eru einnig ađ auka varnarmátt sinn, međfram vegna aukinnar umferđar rússneskra herflugvéla, og leggst ţetta međ öđru til ţessarar auknu spennu.

Ţátttaka ríkisstjórnar Íslands í sóknarađgerđum gegn Rússlandi vegna Krímskaga-málsins er ráđherrunum til skammar og í óţökk ţjóđarinnar.


mbl.is Gagnrýnir herćfingar NATO
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Katalónskir sjálfstćđissinnar unnu sigur

Ekki lízt mér illa á, ađ Catalónía verđi sjálfstćtt ríki, eins og nú eru horfur á; ţađ vćri ţá ekki alveg í fyrsta sinn. 1137 mynduđu Barcelóna og Aragon konungs­ríkiđ Aragon sem sam­ein­ađist loks konungs­ríkinu Castilíu áriđ 1469 međ hjónabandi Ferdinands II í Aragon og Ísabellu I í Castilíu.

Barcelóna er eitt fjögurra hérađa Catalóníu, ađalborgin, sú nćststćrsta á Spáni, enda međal stćrstu borga Evrópu, međ fjórar til 5,4 milljónir íbúa. Hér á ég smápistil um frćga höfuđkirkju í Barcelona: Páfinn vígir basiliku í Spánarferđ.

Margt er óráđiđ enn. Yrđi Catalónía lýđveldi eđa konungsríki? Fer landiđ inn í Evrópusambandiđ? Verđur ţađ í NATO?


mbl.is Sjálfstćđissinnar lýsa yfir sigri
Tilkynna um óviđeigandi tengingu viđ frétt

Nćsta síđa »

Innskráning

Ath. Vinsamlegast kveikiđ á Javascript til ađ hefja innskráningu.

Hafđu samband