Ums÷gn um stjˇrnarskrßrfrumvarp

Jˇn Valur Jensson:

Brß­abirg­aums÷gn um frumvarp um nřja stjˇrnarskrß.

á

á

1. Frßleitt var a­ gefa umsagnara­ilum 10 daga frest til a­ skila ums÷gnum um frumvarp um svo afgerandi stˇrmßl, breytingar ß stjˇrnarskrß ═slands, sem Ý ■essu tilviki er jafnvel stefnt a­ ■vÝ a­ umbylta Ý fj÷lm÷rgum atri­um, jafnvel me­ ■vÝ a­ tefla sjßlfu fullveldi landsins Ý mikla hŠttu. Ůess vegna er ■a­ krafa mÝn (sem er einn af frambjˇ­endum til stjˇrnlaga■ings og hef fylgzt gerla me­ mßlinu alla tÝ­), a­ umsagnarfresturinn ver­i lengdur fram Ý mi­jan jan˙ar e­a ■ar til ßlit Feneyjanefndarinnar liggur fyrir, og ßskil Úg mÚr sem ÷­rum rÚtt til a­ senda inn řtarlegri ums÷gn.

2. Kosningin til stjˇrnlaga■ings var ˇgilt af HŠstarÚtti ═slands 25. jan. 2011 af mj÷g mßlefnalegum ßstŠ­um, af fullskipu­um rÚtti og Ý flestum atri­um me­ einrˇma ˙rskur­i dˇmaranna, sbr. hÚr:

áEinrˇma ßkv÷r­un dˇmara

Ľ Telja ˇhjßkvŠmilegt a­ ˇgilda kj÷ri­

HŠstirÚttur tekur undir flest kŠruatri­i var­andi framkvŠmd kosninga til stjˇrnlaga■ings og telur ˇhjßkvŠmilegt a­ ˇgilda kosninguna. Mßl ■riggja kŠrenda voru sameinu­ og um ■au fjalla­ sem eitt. Voru dˇmararnir einrˇma um flest atri­i. Helstu annmarkar voru ■essir a­ mati HŠstarÚttar:

Ľ Verulegir annmarkar ß n˙merun kj÷rse­la og dreifingu ■eirra. Braut Ý bßga vi­ ßkvŠ­i um leynilegar kosningar.

Ľ Pappaskilr˙m t÷ldust ekki kosningaklefar Ý skilningi laga ■ar um.

Ľ LagaßkvŠ­um ekki fylgt me­ ■vÝ a­ banna kjˇsendum a­ brjˇta kj÷rse­lana saman eftir a­ ■eir voru fylltir ˙t. Tveir dˇmarar voru ß annarri sko­un.

Ľ Kj÷rkassar uppfylltu ekki skilyr­i laga um a­ unnt vŠri a­ lŠsa ■eim.

Ľ Verulegur annmarki a­ frambjˇ­endur fengu ekki a­ hafa umbo­smann vi­staddan kosninguna sjßlfa og sÝ­an talningu. á

Ľ Talningin fˇr ekki fram fyrir opnum dyrum.á (┌tdrßttur Morgunbla­sins, ß forsÝ­u 26. jan. 2011.)

3. ╔g tek undir ■a­ ßlit Gunnars Helga Kristinssonar, prˇfessors Ý stjˇrnmßlafrŠ­i, Ý vi­tali vi­ Morgunbla­i­ Ý dag*, 13. des. 2012, a­ "stjˇrnlagarß­ var algj÷rlega umbo­slaus samkunda. H˙n var ekkert lÝk ■jˇ­inni hva­ var­ar bakgrunn, menntun e­a anna­. Kosningin var me­ ■eim hŠtti a­ ekki er hŠgt a­ segja a­ byggt hafi veri­ ß neinum mßlefnagrunni," (feitletrun mÝn), og hef Úg fleiri ßstŠ­ur fyrir ■vÝ ßliti mÝnu en Gunnar Helgi, sjß hÚr nŠstu li­i, nr. 4ľ6.á ľľ * Sbr. lÝka styttri ger­ vi­talsins vi­ hann ß Mbl.is, hÚr: http://www.mbl.is/frettir/innlent/2012/12/13/halfklaradur_bautasteinn/

4. A­ hv÷t Illuga J÷kulssonar sni­gengu 30 al■ingismenn ˙rskur­ HŠstarÚttar um ˇgildingu kosninganna til stjˇrnlaga■ings. Ůetta var a­ vilja Š­stu rß­amanna rÝkisstjˇrnarinnar, sbr. hÚr um afst÷­u Jˇh÷nnu forsŠtisrß­herra:

ŮrÝr kostir Ý st÷­unni

Jˇhanna Sigur­ardˇttir forsŠtisrß­herra sag­i Ý rŠ­u sinni ß Al■ingi a­ nokkrir kostir vŠru Ý st÷­unni var­andi framhaldi­ og nefndi ■rjß:

╗ A­ hŠtta vi­ stjˇrnlaga■ingi­.

╗ A­ lei­rÚtta ßgallana ß framkvŠmdinni og kjˇsa aftur me­ ■eim kostna­i sem ■vÝ fylgdi.

╗ A­ veita Al■ingi heimild me­ l÷gum til a­ kjˇsa 25 fulltr˙a ß stjˇrnlaga■ingi­, m÷gulega ■ß s÷mu og ■jˇ­in hef­i ■egar kosi­, mŠti Al■ingi lř­rŠ­islegt umbo­ ■eirra fullnŠgjandi.

(Morgunbla­i­, ß forsÝ­u 26. jan. 2011.)

Vitaskuld var "lř­rŠ­islegt umbo­" ■eirra ekki "fullnŠgjandi", ■egar ■a­ var ˇgilt. Kostur 2 var ■arna sß eini rÚtti mi­a­ vi­ gildandi l÷g. Stjˇrnlaga■ingsl÷gin voru ■ß enn Ý fullu gildi, er ■ingmennirnir ger­u hinum 25 kj÷rbrÚfasviptu ■a­ tilbo­ a­ setjast Ý nefnd Ý umbo­i 30 ■ingmanna, ■.e. ästjˇrnlagarß­ô. Ůrßtt fyrir skřrt ßkvŠ­i stjˇrnlaga■ingslaganna og almennra kosningalaga um uppkosningu, ■egar kj÷r til stjˇrnlagarß­s reyndist stˇrgalla­ og ˇgilt, ■ß var kosningin ekki endurtekin! Ůetta mun tr˙lega hafa sta­i­ Ý tengslum vi­, a­ vart fŠrri en 10 af hinum 25 voru eindregnir ESB-innlimunarsinnar og a­ Samfylkingunni hafi ■ˇtt ÷ll me­ul, jafnvel hrein l÷gleysa, br˙kanleg til a­ koma ═slandi Ý Evrˇpusambandi­ (enda var­ henni a­ von sinni me­ 111. grein "rß­sins").á

5. Ůß var hinum 25 jafnhli­a gert dŠmalaust tilbo­, eins og til a­ li­ka til fyrir ■ßttt÷kunni: a­ sitja Ý 3ľ4 mßnu­i ß fullum al■ingismannslaunum Ý sta­ tveggja, eins og ver­a ßtti um stjˇrnlaga■ingi­ (sjß um ■a­ stˇralvarlega mßl og ˇl÷gmŠta ferli sem fer eins nŠrri m˙tum og ver­a mß Ý stjˇrnsřslu nokkurs lands: jvj.blog.is/blog/jvj/entry/1263312/ ).

6. Umbo­ "rß­sins" var Ý raun ekkert nema ■eirra 30 l÷gbrjˇtandi ■ingmanna sem bu­u ■eim sŠtin ■vert gegn l÷gum og freistu­u ■eirra um lei­ me­ (allt a­ ľľ og Ý reynd:) tv÷f÷ldun setulauna, ef hinir kj÷rbrÚfasviptu 25 frambjˇ­endur tŠkju tilbo­inu. HÚr kasta­i tˇlfunum, a­ rß­andi hluti ■ingmanna bryti ekki einungis landsl÷g, heldur reyndu a­ fß hina kj÷rdŠmasviptu ti a­ bera me­ sÚr s÷kina.

7. SÝfellt fleiri sjß ßstŠ­u til a­ gagnrřna ■a­ stˇrßmŠlisver­a framfer­i stjˇrnlagarß­s a­ hafa lauma­ me­ Ý till÷gur sÝnar fullveldisframsals-heimildar-ßkvŠ­i Ý 111. grein sinni. SamkvŠmt ■vÝ gŠti t.d. naumur meirihluti, ■ess vegna me­ eins atkvŠ­is meirihluta, Ý ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu veitt slÝka opna og fulla heimild, jafnvel ■ˇtt kj÷rsˇknin yr­i ekki nema 55-50% (h˙n var um 49% 20. oktˇber [Lei­r.28.10.2017: rÚtt kj÷rsˇknartala var 48,4%]). ľľáHÚr er gott a­ bera saman vi­ ßkvŠ­i Sambandslaganna 1918 um hli­stŠ­a, byltandi breytingu ß stjˇrnarh÷gum rÝkisins, ■.e. um upps÷gn ■ess samnings um sambandi­ vi­ Dani. Til a­ s˙ ■jˇ­aratkvŠ­agrei­sla (sem fˇr svo fram Ý reynd 20.ľ23. maÝ 1944) skyldi teljast gild, var ßskili­ Ý Sambandsl÷gunum, a­ kj÷rsˇkn yr­i a­ vera a.m.k. 75% og a­ ekki minna en 75% kjˇsenda yr­u a­ grei­a ■vÝ atkvŠ­i a­ segja upp sambandinu vi­ Dani. Ůetta felur Ý reynd Ý sÚr, a­ lßgmark kjˇsenda me­ slÝkri upps÷gn var­ a­ vera 75% af 75 prˇsentum allra kosningabŠrra manna, ■.e.a.s. 56,25%. ľľ Me­ ekki minni lßgmarksstu­ningi var ■annig ßkve­i­ 1918, a­ bylta mŠtti stjˇrnskipan ═slands. Fyllilega hli­stŠ­ umbylting, en frß sjßlfstŠ­i og frß fullveldi Ý l÷ggjafarmßlum, vill hins vegar hi­ ˇl÷gmŠta "stjˇrnlagarß­", sem seti­ var a­ a.m.k. 2/5 hlutum af hreinum ESB-innlimunarsinnum (!), Úg endurtek: hli­stŠ­ umbylting (en Ý ˇfarsŠla ßtt: til ˇsjßlfstŠ­is!) vildu og vilja ■eir ■ar, a­ ßtt geti sÚr sta­ me­ um ■a­ bil HELMINGI MINNI STUđNINGI kjˇsenda og ■vert gegn vilja nßnast jafnstˇrs hluta kjˇsenda sem vilja ekki fullveldisframsali­! (gŠti muna­ einu atkvŠ­i!). ľľ Hvernig ■ß? J˙, ■a­ er au­velt a­ sjß fyrir sÚr, a­ kj÷rsˇkn yr­i um 56,25% e­a minni, og ■ar me­ myndi vera bo­i­ upp ß, a­ einungis 28,125% kosningabŠrra manna e­a jafnvel fŠrri (vi­ minni kj÷rsˇkn) ßkvŠ­u a­ fyrirgera fullveldi ═slands!

8. Ekki ver­ur ■essi vilji stjˇrnlagarß­s, nema sÝ­ur sÚ, sag­ur tryggja stefnum÷rkun ■jˇ­fundarins 2010, en hann var afdrßttarlaus Ý afst÷­u sinni til fullveldis ═slands og sag­i bŠ­i Ý upphafsor­um og ni­urst÷­um a­ stjˇrnarskrßin Štti a­ vera sßttmßli sem trygg­i fullveldi og sjßlfstŠ­i ■jˇ­arinnar.**áŮessi afsta­a stjˇrnlagarß­s er ■vÝ hneisa.á

9. Me­ nŠsta sviksamlegum hŠtti křs "stjˇrnlagarß­i­" a­ fjarlŠgja eftirfarandi ßkvŠ­i 2. t÷luli­ar 72. greinar stjˇrnarskrßr lř­veldisins: "Me­ l÷gum mß takmarka rÚtt erlendra a­ila til a­ eiga fasteignarrÚttindi e­a hlut Ý atvinnufyrirtŠki hÚr ß landi." Ůetta stjˇrnarskrßrßkvŠ­i hefur veri­ helzta lagasto­ innanrÝkisrß­herra Ý vi­nßmi hans gegn landvinningaßformum fjßrfestingafÚlags Huang Nubos og annarra KÝnverja. Me­ sÚr hefur rß­herrann ■orra ■jˇ­arinnar, en fullveldisframsalsheimildar-"stjˇrnlagarß­i­" lauma­ist eins og ■jˇfur a­ nˇttu a­ ■jˇ­arhagsmunum Ý ■essu efni, og ■a­ ß lÝka vi­ ■ß v÷rn, sem Ý ■essu ßkvŠ­i er fˇlgin, gegn uppkaupum erlendra ˙tger­armanna ß Ýslenzkum sjßvar˙tvegsfyrirtŠkjum. Prˇf. Bj÷rg Thorarensen hefur ■vÝ vara­ vi­ aflei­ingum brottnßms ■essa stjˇrnarskrßrßkvŠ­is.

10. Stjˇrnlagarß­smenn vildu me­ gj÷r­ sinni fjarlŠgja ˙r 74. gr. stjˇrnarskrßrinnar heimild yfirvalda til a­ lßta banna hŠttuleg fÚl÷g, t.d. glŠpasamt÷k, hrottagengi, kyn■ßttahaturssamt÷k o.s.frv. Hver var tilgangurinn?

11. Ůrßtt fyrir yfirlřstan vilja til a­ leyfa ■jˇ­inni a­ rß­a mßlum vildu stjˇrnlagarß­smenn ekki leyfa ■jˇ­inni a­ segja upp Schengen-samningnum (67. gr. ■eirra***); ■eir vildu ekki leyfa ■jˇ­inni a­ segja upp EES-samningnum (sama grein); ■eir vildu hins vegar heimila fullveldisframsal og ÝklŠddu ■a­ Ý jafnvel Ý b˙ning skr˙­mŠlgi ("Ý ■ßgu fri­ar og efnahagssamvinnu"), svo a­ klÝgju setur a­ sannsřnum (111. gr.); og ■eir lÚtu lÝka Ý s÷mu 111. gr. eins og lÚtt verk vŠri a­ afturkalla slÝkt ľľáen eins og ┴smundur Einar Da­ason al■m. hefur bent ß, var stjˇrnlagarß­ einungis a­ opna ß, a­ ■jˇ­aratkvŠ­agrei­sla (■ar sem t.d. 25-30% gŠtu rß­i­ ˙rslitum, ef kj÷rsˇkn er svipu­ og 20. okt. sl. e­a 10% meiri) fari me­ okkur INN ═ stˇrrÝki­, en EKKI ˙t ˙r ■vÝ!á 67. grein "rß­sins" bannar einmitt, a­ nokku­ sÚ hlusta­ ß sjßlfvaktar hreyfingar almennings til a­ krefjast og fß ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu um ˙rs÷gn ˙r Evrˇpusambandinu ľľ eina lei­in vŠri Ý gegnum Al■ingi og tŠki raunar nokkur ßr og vŠri afar erfi­ lei­, en "stjˇrnlagarß­i" ■ˇkkna­ist ekki a­ upplřsa almenning um ■a­!

12. Ůjˇ­aratkvŠ­agrei­slan 20. okt. sl. var ekki a­eins laus vi­ a­ vera bindandi, heldur var a) afar illa a­ henni og kynningu mßlsins sta­i­, b) takmarka­ar umrŠ­ur um svo stˇrt mßl (t.d. sßralitlar ß Al■ingi), c) sjßlft plaggi­ frß stjˇrnlagarß­i sent fˇlki seint og um sÝ­ir (Ý kynningarbŠklingnum Ůjˇ­aratkvŠ­i ...), en d) sumir fengu bŠklinginn alls ekki, og e) ■ar a­ auki var textinn ekki einu sinni rÚttur, ■vÝ a­ heilar fimm mßlsgreinar vanta­i ■ar Ý 15. greinina! (bls. 20 [ľ21] Ý kynningarbŠklingnum), ■.e. eftirfarandi texta: "Upplřsingar og g÷gn Ý fˇrum stjˇrnvalda skulu vera tiltŠk ßn undandrßttar og skal me­ l÷gum tryggja a­gang almennings a­ ÷llum g÷gnum sem opinberir a­ilar safna e­a standa straum af. Listi yfir ÷ll mßl og g÷gn Ý v÷rslu hins opinbera, uppruna ■eirra og innihald, skal vera ÷llum a­gengilegur. ľáS÷fnun, mi­lun og afhendingu gagna, geymslu ■eirra og birtingu mß a­eins setja skor­ur me­ l÷gum Ý lř­rŠ­islegum tilgangi, svo sem vegna persˇnuverndar, fri­helgi einkalÝfs, ÷ryggşis rÝkisins e­a l÷gbundins starfs eftirlitsstofnana. Heimilt er Ý l÷gum a­ takmarka a­gang a­ vinnuskj÷lum enda sÚ ekki gengi­ lengra en ■÷rf krefur til a­ var­veita e­lileg starfsskilyr­i stjˇrnvalda. ľ Um g÷gn sem l÷gbundin leynd hvÝlir yfir skulu liggja fyrir upplřsingar um ßstŠ­ur leyndar og takm÷rkun leyndartÝma." (Textinn hÚr tekinn ˙r http://stjornlagarad.is/other_files/stjornlagarad/Frumvarp_med_skyringum.pdf , bls. 11.) ľľ Spyrja mß ■vÝ: Var fˇlk a­ kjˇsa um ■etta, sem ■a­ haf­i ekki sÚ­?! ľľ Ekki er undarlegt, a­ Sigur­ur LÝndal skrifa­i eftir kosninguna:

"Um hva­ snerist ■ß ■essi atkvŠ­agrei­sla? Um ˇfullbur­a plagg sem fullyr­a mß a­ landsmenn h÷f­u afar ˇljˇsa hugmynd um, hva­ fŠli Ý sÚr. TŠpitungulaust snerist atkvŠ­agrei­slan ■vÝ ekki um neitt. HÚr er unni­ Ý anda sřndarlř­rŠ­is sem er vÝsastur vegur til a­ rŠkta jar­veg fyrir pˇlitÝska spillingu, ■annig a­ h˙n ver­i stundu­ Ý skjˇli teygjanlegs lř­rŠ­ilegs umbo­s sem t˙lka megi ß hva­a veg sem er og rÚttlŠta hva­ sem er." (Sig. LÝndal, 'Merkingarlaus ■jˇ­aratkvŠ­agrei­sla', FrÚttabla­i­ 22. okt. 2012.)

á

Ůetta er a­eins hluti ■eirra alvarlegu athugasemda, sem gera ■arf vi­ ■etta plagg frß hinu ˇl÷gmŠta stjˇrnlagarß­i.

á

ReykjavÝk, 13. desember 2012,

á

(sign.)

á

Jˇn Valur Jensson ...

á

á

* PS. (a­eins hÚr Ý blogg˙tgßfunni): áReyndar haf­i Úg Štla­ mÚr a­ vÝsa hÚr Ý lengri ger­ af vi­tali Baldurs Arnarssonar bla­amanns vi­ dr. Gunnar Helga Kristinsson, h˙n er hÚr: áhttp://www.mbl.is/frettir/innlent/2012/12/13/gagnrynir_ovissuferd_stjornlagarads/

** (A­eins hÚr Ý blogg˙tgßfunni, bŠtt vi­ 28.10 2017): Aths. vi­ 8. t÷luli­áhÚr ofar: ═ meginni­urst÷­um Ůjˇ­fundarins 6. nˇvember 2010 segir m.a. Ý byrjun (leturbr. jvj):á

Stjˇrnarskrßin er sßttmßli sem tryggir fullveldi og sjßlfstŠ­i ═slendinga og er skrifu­ fyrir fˇlki­ Ý landinu.

Ennfremur segir ■ar Ý lokali­num:á

═sland sÚ sjßlfstŠtt og fullvalda rÝki sem leggi ßherslu ß samvinnu vi­ a­rar ■jˇ­ir, sÚrstaklega ß nor­urslˇ­um.á

***á(A­eins hÚr Ý blogg˙tgßfunni, bŠtt vi­ 28.10 2017): Aths. vi­ 11.át÷luli­áhÚr ofar: Ůannig hljˇ­ará67. gr. tillagna "stjˇrnlagarß­s": FramkvŠmd undirskriftas÷fnunar og ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu (leturbr. jvj):á

Mßl sem lagt er Ý ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu a­ kr÷fu e­a frumkvŠ­i kjˇsenda samkvŠmt ßkvŠ­um 65. og 66. gr. skal var­a almannahag. ┴ grundvelli ■eirra er hvorki hŠgt a­ krefjast atkvŠ­agrei­slu um fjßrl÷g, fjßraukal÷g, l÷g sem sett eru til a­ framfylgja ■jˇ­rÚttarskuldbindingum nÚ heldur um skattamßlefni e­a rÝkisborgararÚtt. Ůess skal gŠtt a­ frumvarp a­ till÷gu kjˇsenda samrřmist stjˇrnarskrß. RÝsi ßgreiningur um hvort mßl uppfylli framangreind skilyr­i skera dˇmstˇlar ■ar ˙r.

═ l÷gum skal kve­i­ ß um framkvŠmd mßlskots e­a frumkvŠ­is kjˇsenda, svo sem um form og fyrirsvar fyrir kr÷funni, tÝmalengd til s÷fnunar undirskrifta og um fyrirkomulag ■eirra, hverju megi til kosta vi­ kynningu, hvernig afturkalla megi kr÷funa a­ fengnum vi­br÷g­um Al■ingis svo og um hvernig haga skuli atkvŠ­agrei­slu.

.


mbl.is Prˇfessor undrast vinnubr÷g­
Tilkynna um ˇvi­eigandi tengingu vi­ frÚtt

ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband