BloggfŠrslur mßna­arins, desember 2006

"Gu­ blessi ■ig!" - & fj÷lmi­laframmista­a ß jˇlum

Af tr˙um fagna­arbo­skap vitnisbera hins sanna jˇlaanda -- og ˇtr˙um frÚttabur­i ß okkar slˇ­um

Jˇlin eru sannarlega gengin Ý gar­, fj÷lskyldutÝmi og helgihalds og messusˇkn mikil, fj÷lmi­lar vanda efni sitt eftir f÷ngum, bo­i­ er upp ß glŠsidagskrß Ý tˇnum og tali -- stˇrmyndir eins og hin ˇgleymanlega franska fuglamynd, stˇrskemmtilegt, dramatÝskt s÷ngverk, Vofan Ý ˇperunni eftir Andrew Lloyd Webber, o.fl. gŠ­averk eiga skyndilega grei­an a­gang ß skjßinn ß Sjˇnvarpinu, jafnvel svo, a­ vi­ komumst ekki yfir a­ sjß ■etta allt -- sumt fer ■vÝ fyrir ofan gar­ og ne­an vegna heimbo­a og undirb˙nings hßtÝ­ahalda.

Ůa­ fˇr ■ˇ ekki hjß ■vÝ, a­ Úg fylgdist me­ ˙tvarpinu, einkum BBC ß a­fangadag, ■ar voru gˇ­ir dagskrßrli­ir, m.a. fari­ yfir krŠsilegt efni ˙r ˙tvarpsvi­t÷lum ß ßrinu. Einnig hlusta­i Úg ■ar ß frÚttir. Me­ samanbur­i ß BBC og R┌V kom Ý ljˇs, hvernig hvor st÷­in bŠtti upp hina. Annars vegar var­ Úg Ý enn eitt skipti vitni a­ ■vÝ, sem gl÷ggir menn myndu tr˙lega kalla stˇrfellda misnotkun ß ■eim rÝkisfj÷lmi­li okkar, ■ß sem oftar Ý ■ßgu skekktrar e­a blekkjandi myndar sem okkur sÚ gefin af atbur­um Ý Landinu helga, og bŠtist ■a­ kl˙­ur ofan ß anna­ sem a­rir Moggabloggarar hafa veri­ a­ skrifa hÚr um sÝ­an Ý gŠr. Hins vegar ßtti gˇ­ur umsjˇnarma­ur hßdegisfrÚtta R˙v Ý gŠr ÷llu betra innslag, ■egar hann sag­i frß jˇlapredikun pßfa. Kem Úg a­ hvoru tveggja betur hÚr ß eftir.

Vissulega hefur R┌V fram a­ bjˇ­a gˇ­a hluti ß hverjum jˇlum. Eftir hßdegi ß jˇladag var t.d. vegleg dagskrß um Gunnar Gunnarsson ß Rßs 1, ■ar sem margt merkilegt kom fram; ver­ur sß ■ßttur vonandi endurtekinn. Ůegar Úg hˇf a­ slß inn ■ennan pistil, haf­i Úg Ý gangi ■ßtt me­ sÚra ١rhalli Heimissyni um VatÝkani­ og Rˇmaborg, me­ m÷rgum fallegum s÷ngvum inn ß milli [1]. Hßpunktur minnar hlustunar eins og margra er ■ˇ eflaust vi­tals■ßtturinn me­ herra Sigurbirni Einarssyni, sß sem fluttur var Ý Sjˇnvarpinu Ý gŠrkv÷ldi (og Úg var­ a­ taka upp til a­ sjß hann Ý dag). Sß kirkjuh÷f­ingi ß hva­ ˇskiptasta vir­ingu allra landsmanna, enda h÷fum vi­ margt af honum ■egi­ og lŠrt ß hans l÷ngu og farsŠlu starfsŠvi.

VÝsvitandi hlutdrŠgni Ý frÚttavali frß Landinu helga?

Aftur a­ frÚttum af al■jˇ­avettvangi. Menn hafa veri­ a­ skrifa hÚr ß Moggabloggi um einkennilega ÷fugsn˙nar frÚttir Ý R˙v frß Betlehem og almennt um st÷­u mßla Ý ═srael og PalestÝnu. Enginn hefur ■ˇ vaki­ athygli ß dularfullri ■÷gn R˙vsins um ■a­ sem var ein a­alfrÚttin hjß Heims■jˇnustu BBC ß jˇlanˇtt frß Landinu helga og hlaut ■ar mest ßberandi sess me­al annarra frÚtta ■a­an. En Ý ■essari var frß ■vÝ sagt, a­ Š­sti yfirma­ur rˇmversk-ka■ˇlsku kirkjunnar (Latin church) Ý Landinu helga, Michel Sabah erkibiskup Ý Jer˙salem, hef­i sßrbŠnt vopna­ar fylkingar PalestÝnumanna um a­ st÷­va ßt÷k sÝn ß milli. Ůetta ger­i hann Ý mi­nŠturmessu Ý FŠ­ingarkirkjunni Ý Betlehem. Sabah er fyrsti PalestÝnuma­urinn til a­ ■jˇna ■essu erkibiskupsembŠtti, og ■vÝ fer fjarri, a­ hann hafi veri­ gagnrřninn ß PalestÝnu-Araba hinga­ til, ■vert ß mˇti hefur hann gengi­ svo langt Ý stu­ningi vi­ ■ß, a­ hann hefur jafnvel virzt afsaka sjßlfsmor­ssprengjumenn, sem rß­izt hafa ß ═sraelsmenn, og ß a­ baki beina samvinnu, ef ekki ■jˇnkun vi­ Jasser Arafat. N˙ hvatti hann ■Šr fylkingar PalestÝnumanna, sem berjast sÝn ß milli, til a­ leggja ni­ur vopn og kva­ ßt÷k ■eirra fela Ý sÚr nřja vi­bˇtarhŠttu, "lei­a til fleiri dau­sfalla, meiri ringulrei­ar og nřs ■rŠldˇmsoks sem vi­ leggjum ß sjßlfa okkur," eins og hann sag­i Ý predikun sinni. Ůetta er harla ˇlÝkt tˇninum Ý Ůorvaldi Fri­rikssyni, frÚttamanni R˙v, kringum ■essi jˇl sem endranŠr, ■ar sem Švinlega er veri­ a­ skella allri s÷k ß ˇf÷rum PalestÝnu-Araba ß ═sraelsmenn og har­stjˇrn af ■eirra hßlfu.

Jß, hvernig var ■essari frÚtt svo teki­ hÚr heima? FrÚttastofa R˙v hefur oft bori­ fyrir sig, ■egar h˙n hefur veri­ gagnrřnd, a­ ■annig sÚu t.d. frÚttirnar Ý BBC e­a danska ˙tvarpinu. Birti h˙n ■ß ■essa frÚtt, eins og BBC ger­i? ŮvÝ fˇr vÝ­s fjarri! Ůa­ var kyrfilega ■aga­ um ■essi ummŠli erkibiskupsins, og er hann ■ˇ enginn vinur ═sraelsrÝkis. Ůetta hefur einfaldlega ekki ■ˇtt henta Ý ■ß samsu­u sem Ůorvaldur Fri­riksson leggur ß bor­ fyrir okkur ═slendinga um ■essi jˇl. ١ sß hann um frÚttaauka daginn eftir (Ý hßdegisfrÚttum ß jˇladag), ■ar sem hann gat einmitt um ■essa jˇlanŠturmessu Ý FŠ­ingarkirkjunni og (rÚttilega) a­ Mahmoud Abbas, forseti PalestÝnumanna, hafi sˇtt ■ß messu. Hann fjalla­i ennfremur um ßstandi­ Ý Betlehem, en kom hvergi inn ß ■ß predikun, sem ■ar var flutt ß jˇlanˇtt og svo ßberandi frÚttaefni haf­i or­i­ Ý heims˙tvarpi BBC! Sem fyrri daginn ˙tblŠs Ůorvaldur ofrÝki ═sraelsmanna, ß sama tÝma og hann ■egir um heiftarleg brŠ­ravÝg me­al PalestÝnumanna sjßlfra, og liggur ■ˇ Ý loftinu, a­ borgarastyrj÷ld geti hlotizt af, ef ekki tekst a­ st÷­va ■au hja­ningavÝg. Um gagnrřni hŠst setta ka■ˇlikkans Ý Landinu helga var­ar Ůorvald ekkert, ef h˙n fellur Ý ■ß ßtt, sem honum og mßlvini hans Sveini R˙nari Haukssyni er ekki a­ skapi. Ůessi vinnubr÷g­ Ůorvaldar koma mÚr ekki ß ˇvart, eftir a­ Úg hef fylgzt me­ ■essum sÚrlundu­u hßttum hans ß FrÚttastofunni Ý hßtt ß annan ßratug -- ■vÝ hßtterni sem řmsir a­rir eru a­ taka eftir ■essa dagana.[2] En Úg undrast hina endalausu ■olinmŠ­i sem yfirmenn FrÚttastofunnar og RÝkis˙tvarpsins hafa sřnt og sřna enn ■essum starfsmanni sÝnum. Aldrei mundi ■etta lÝ­ast nema Ý mesta lagi nokkrar vikur Ý ÷­rum si­menntu­um l÷ndum Evrˇpu.

Pßfinn enn sem fyrr ˇhrŠddur a­ minna ß hlutskipti hinna ˇfŠddu

Vi­ heyr­um Ý hßdegis˙tvarpi Ý gŠr sagt frß predikun pßfa ß jˇlanˇtt, sem hann tileinka­i b÷rnunum, einkum fßtŠkum og ■jß­um, fŠddum sem ˇfŠddum, eins og hinn ßgŠti frÚttama­ur Broddi Broddason, umsjˇnarma­ur ■essara frÚtta, sag­i frß Ý stuttu ßgripi sÝnu kl. 12.22 25/12:

Pßfi bi­ur fˇlk a­ hugsa vel um b÷rnin -- Tugir ■˙sunda hlřddu ß Benedikt sextßnda pßfa syngja jˇlamessu Ý PÚturskirkjunni Ý Rˇm ß mi­nŠtti, messunni var sjˇnvarpa­ til milljˇna manna vÝ­a um heim. Pßfi hvatti ■jˇ­ir heims til ■ess beina sjˇnum sÝnum a­ fßtŠkum b÷rnum og fŠddum og ˇfŠddum b÷rnum sem sŠti ofbeldi og ■jßist. Ůegar fŠ­ingu barnsins frß Betlehem sÚ fagna­ ■ß minnist menn ■eirra barna sem ■urfi a­ betla, sem lÝ­i hungur, barna sem neydd sÚu til hermennsku og barna sem ekki sÚu elsku­.

Ůessu fagna Úg, ■.e. a­ ekki sÚ ■aga­ um ■ennan ■ßtt Ý bo­un pßfa, mßlsv÷rn fyrir hina ˇfŠddu, jafnvel ■ˇtt heims■jˇnusta BBC hafi gert ■a­ Ý sÝnum frÚttum [3] og ■rßtt fyrir augljˇsa hneig­ vinstri- og "frjßlslyndis"aflanna ß ═slandi til s÷mu viljandi vanrŠkslu. HÚr fŠr ■vÝ R˙v rˇs Ý hnappagati­ frß mÚr e­a rÚttara sagt Broddi Broddason, ■vÝ a­ frÚttirnar ß ■eim bŠ vir­ast mj÷g gjarnan vera komnar undir hlutlŠgni e­a hlutdrŠgni einstakra frÚttamanna.

═ framhaldi af ■essu er vert a­ geta ■ess, a­ ■ann 28. desember er "messudagur hinna heil÷gu sakleysingja" -- sveinbarnanna sem Herˇdes konungur lÚt taka af lÝfi vegna fregna sem honum h÷f­u borizt til eyrna af hinum nřfŠdda konungi Gy­inga. Allt frß ßrd÷gum kirkjunnar hefur minning ■eirra veri­ hei­ru­ Ý helgihaldinu, af ■vÝ a­ ■eir voru ßlitnir deyja pÝslarvottadau­a vegna Krists; sß messudagur hefur a.m.k. frß tÝma Leˇs pßfa mikla (d. 461) veri­ ß ■essum degi. Tveimur d÷gum sÝ­ar, 30. desember, ver­ur dagur hinnar heil÷gu fj÷lskyldu, sem raunar er nřlegur messudagur Ý ka■ˇlsku kirkjunni. ┴ ■essum ■remur messud÷gum, frß jˇlum til 30. des., er veri­ a­ minnast okkar minnstu brŠ­ra og systra, barnanna sem Jes˙s bau­ lŠrisveinum sÝnum a­ varna ■ess eigi a­ koma til sÝn. Rˇmversk-ka■ˇlska kirkjan -- eins og raunar hin or■ˇdoxa lÝka -- hefur tr˙fastlega minnzt ekki einungis fŠddra barna Ý fyrirbŠnum sÝnum, heldur og hinna ˇfŠddu, sem ß sÝ­ustu ßratugum hafa veri­ leiksoppur ˇgu­legrar veraldarhyggju sem koma vill ■eim fyrir kattarnef -- og gerir ■a­ Ý raun og verki: 48 milljˇnir ˇfŠddra sem enda lÝf sitt Ý fˇsturdey­ingu ß hverju ßri. Ver­ur himnarÝki kannski fullt af fˇrnarl÷mbum synda okkar? Ver­a ■eir ˇfŠddu, sem ■ˇ bjuggu yfir ˇdau­legri sßl, kannski Ý meiri hluta me­al hinna frelsu­u? Hneykslizt ekki ß ■essari spurningu, heldur minnizt or­a Jes˙: "Gangi­ inn um ■r÷nga hli­i­, ■vÝ a­ vÝtt er hli­i­ og vegurinn brei­ur, sem liggur til gl÷tunar, og margir ■eir sem ■ar fara inn. Hve ■r÷ngt er ■a­ hli­ og mjˇr sß vegur, er liggur til lÝfsins, og fßir ■eir, sem finna hann" [4]. T÷kum mark ß or­um hans, alveg eins og hann tekur mark ß okkar eigin or­um [5] -- ■ˇ ekki ■eim, sem Ý raun voru glysmŠlgi ein ßn innihalds! [6]

Ůa­, sem mest snart mig ■ˇ mest vi­ hlustun ß frÚttir um ■essi jˇl, var einlŠgt ßkall Desmonds Tutu, erkibiskups anglÝkana Ý Su­ur-AfrÝku, fyrir frelsun b˙rm÷nsku barßttukonunnar Aung San Suu Kyi, flutt Ý fßeinum kr÷ftugum or­um hans ß jˇlanˇtt Ý BBC World Service. ╔g vildi Úg gŠti mi­la­ ■eim hÚr til ykkar! En Ý grˇfasta ßgripi rŠddi hann ■ar m.a., a­ einrŠ­isstjˇrn herforingjanna Ý Burma muni aldrei sigrast ß hugrekki hennar og hugsjˇn fyrir ■jˇ­ sÝna, ■ˇtt ■eir haldi henni ßrum saman Ý stofufangelsi. H˙n eigi eftir a­ ver­a forseti landsins og innlei­a ■ar ß nř lř­rŠ­islega stjˇrnarhŠtti. Og hann enda­i skilabo­ sÝn ß jˇlum me­ ■essum tilfinninga■rungnu or­um til hennar: "Gu­ blessi ■ig. Gu­ blessi ■ig. Gu­ blessi ■ig!"

Ůetta fannst mÚr falleg jˇlakve­ja og mun sitja Ý hug mÝnum lengur en margar a­rar.

-------------------------------------oOo-------------------------------------

[1] "Undir yfirbor­i VatÝkansins." Ůßtturinn ver­ur endurtekinn ß laugardag.

[2] Sjß pistla Gests Halldˇrssonar, Eru komnir nřir frÚttaritarar hjß R┌V, Hjartar J. Gu­mundssonar: FrÚttaritari RÝkis˙tvarpsins Ý Betlehem, Sveinn R˙nar Hauksson, og Snorra G. Bergssonar: Alltaf sami ßrˇ­urinn Ý RUV.

[3] Ůess ber ■ˇ a­ geta a­ ver­leikum, a­ Ý ■eim yfirlits■Štti BBC ß a­fangadag, sem Úg gat um hÚr Ý byrjun ■essa pistils, me­ ˙tdrßttum ˙r gˇ­um vi­t÷lum, var einmitt eitt slÝkt vi­tal vi­ eindreginn fˇsturverndarsinna, sem ■ar fekk a­ r÷ksty­ja vi­horf sitt ßgŠtavel og ■a­ undir allerfi­ri spurninghrÝ­ ■ßttager­arkonunnar; h˙n gaf honum a­ lyktum ver­ugt hrˇs fyrir hans sterku og ßhrifarÝku sannfŠringu.

[4] Mt. 4.13-14. Sbr. einnig L˙k. 13:22-30: Og hann hÚlt ßfram til Jer˙salem, fˇr um borgir og ■orp og kenndi. Einhver sag­i vi­ hann: "Herra, eru ■eir fßir, sem hˇlpnir ver­a?" Hann sag­i vi­ ■ß: "Kosti­ kapps um a­ komast inn um ■r÷ngu dyrnar, ■vÝ margir, segi Úg y­ur, munu reyna a­ komast inn og ekki geta. Ůegar h˙sbˇndinn stendur upp og lokar dyrum og ■Úr taki­ ■ß a­ standa fyrir utan og knřja ß dyr og segja: Herra, lj˙k ■˙ upp fyrir oss! mun hann svara y­ur: ╔g veit ekki, hva­an ■Úr eru­. Ůß munu­ ■Úr segja: VÚr h÷fum ■ˇ eti­ og drukki­ me­ ■Úr, og ■˙ kenndir ß g÷tum vorum. Og hann mun svara: ╔g segi y­ur, Úg veit ekki, hva­an ■Úr eru­, fari­ frß mÚr allir illgj÷r­amenn! Ůar ver­ur grßtur og gnÝstran tanna, er ■Úr sjßi­ Abraham, ═sak og Jakob og alla spßmennina Ý Gu­s rÝki, en y­ur ˙t rekna. Ůß munu menn koma frß austri og vestri, frß nor­ri og su­ri og sitja til bor­s Ý Gu­s rÝki. En til eru sÝ­astir, er ver­a munu fyrstir, og til eru fyrstir, er ver­a munu sÝ­astir."

[5] Sjß ■essi or­ Jes˙ Ý Mt.12.36: "En Úg segi y­ur: Hvert ˇnytjuor­, sem menn mŠla, munu ■eir ver­a a­ svara fyrir ß dˇmsdegi, ■vÝ a­ af or­um ■Ýnum muntu sřkna­ur, og af or­um ■Ýnum muntu sakfelldur ver­a."

[6] Sbr. or­ Jes˙ Ý Mt.7.21: "Ekki mun hver sß, sem vi­ mig segir: Herra, herra, ganga inn Ý himnarÝki, heldur sß einn, er gj÷rir vilja f÷­ur mÝns, sem er ß himnum."


"Ekki of m÷rg egg Ý s÷mu k÷rfu!" - Ëlafur ═sleifsson me­ tÝmabŠrt innlegg Ý ßl- og orkuumrŠ­u

Speglinum Ý kv÷ld var rŠtt vi­ Ëlaf ═sleifsson hagfrŠ­ing. Ekki kom mÚr ß ˇvart, a­ vi­talinu var slegi­ upp fremst Ý ■Šttinum, enda eru ■ßttarstjˇrnendur gjarnan r÷skir Ý stjˇrnarandst÷­unni. En ß stundum var ■÷rf og hÚr nau­syn. Ëlafur gekk drengilega fram Ý jßkvŠ­ri gagnrřni ß ■a­ ˇlukku-fyrirkomulag, a­ landsmenn sÚu leyndir raforkuver­inu sem Landsvirkjun hefur sami­ um vi­ stˇrfyrirtŠkin. Hjˇ hann ß ■ann GordÝonshn˙t me­ ■vÝ a­ benda ß, a­ unnt er a­ reikna ■a­ orkuver­ ˙t frß afkomut÷lum vi­eigandi fyrirtŠkja; e­lilegra vŠri a­ ganga hreint til verks og birta ■Šr t÷lur opinberlega. Me­ ■vÝ nŠ­ist lÝka meiri almenn sßtt um ■essi mßl, ■egar allt vŠri uppi ß bor­inu, en slÝk sßtt vŠri Šskileg Ý sta­ langvinnra deilna og ˇsŠttis. (Ůetta er ekki nßkvŠmt or­alag og meira eftir minni.)

Anna­ merkilegt Ý ■essari ßherzlu Ëlafs ß sßttalei­ir Ý mßlum ■essum var, a­ hann vill a­ fari­ ver­i varlega Ý nřjar stˇrframkvŠmdir Ý ßli­na­i, ■ar sem ■Šr hafa mikil ßhrif, bŠ­i ß gengi krˇnunnar og vexti. Ůa­ hafi slŠm hli­arßhrif ß a­ra atvinnuvegi, einkum ˙tflutningsgreinar og sprotafyrirtŠki, ■vÝ a­ hŠkka­ gengi krˇnunnar ■ř­ir minnkandi tekjur ■eirra (og hefur sjßvar˙tvegurinn ■ar augljˇslega or­i­ fyrir miklu tekjutapi), og hßir vextir vegna ■enslunnar valda ■eim ennfremur vandrŠ­um. Ăskilegra sÚ, a­ innkoma nřrra fyrirtŠkja ver­i me­ gˇ­um fri­i e­a sßtt vi­ ■au sem fyrir eru. Ůar a­ auki mŠlti hann gegn ■vÝ, a­ vi­ ═slendingar setjum "of m÷rg egg Ý eina k÷rfu" me­ ■vÝ a­ treysta of einhŠft ß ßlframlei­slu.

Ůa­ var l÷ngu kominn tÝmi til, a­ ■essi r÷dd heyr­ist frß virtum hagfrŠ­ingi. ┴ ■etta hafa menn bent ß­ur, en ■a­ vekur athygli, a­ fyrrum efnahagsrß­unautur rÝkisstjˇrnarinnar, n˙ hagfrŠ­ikennari Ý Hßskˇlanum Ý ReykjavÝk, skuli tala svo sk÷rulega um ■essa ■jˇ­arnau­syn.

Ínnur hli­arßhrif of■enslunnar, sem hÚr mß benda ß til vi­bˇtar, eru mikill vi­skiptahalli (er e­lilegt a­ hafa erlendan gjaldeyri ß ˙ts÷lu og auka ■annig kaupŠ­i Ý jeppa og annan glysvarning?) og ■ar a­ auki hŠpin ßhrif ■eirra vaxahŠkkana (sem Se­labankinn stendur fyrir sem "ver­bˇlgulŠkkandi varnara­ger­um") ß h˙snŠ­islßn almennings, ßlag ß vinnumarka­inn (me­ řmsum ˇ■Šgilegum hli­arverkunum) o.fl.

Ëlafi er hÚr me­ ■akka­ inngrip hans Ý ■essi mßl. Sjßlfur hef Úg fengi­ mig fullsaddan af ßgangi stˇrfyrirtŠkja ß Ýslenzka virkjunara­ila og sveitarstjˇrnir, sem og af yfirgangssemi Landsvirkjunar og řmsum misfellum Ý samningum hennar og verkferlum, auk ßhrifa til ˇhˇflegrar mengunar Ý nßmunda vi­ mikinn meirihluta landsmanna, eins og Úg ß vŠntanlega eftir a­ rŠ­a hÚr sÝ­ar.

Spegilsvi­tali­ er hÚr.


NÝrŠ­ Framsˇknarmaddama

═ gŠr var ■ess minnzt, a­ Framsˇknarflokkurinn er 90 ßra. S˙ spurning hlřtur a­ koma upp, hvort ellim÷rk gerist ßberandi ß ■eirri landsmˇ­urlegu madd÷mu, sem svo lengi hefur haft gott lag ß ■vÝ a­ halda sÚr Ý rÝkisstjˇrn, oft von ˙r viti ■rßtt fyrir sÝhrapandi vinsŠldir. Jafnvel enn, bŠ­i Ý Stjˇrnarrß­inu og Ý Rß­h˙si ReykjavÝkur, hefur flokkurinn ßhrif langt umfram hlutfallslegt kj÷rfylgi sitt. ┴ tÝmum konungsrÝkisins ═slands (1918-1944) var ■etta ekki sÝ­ur ßberandi Ý landstjˇrninni; ■ß var ein meginßstŠ­an reyndar hi­ ranglßta kj÷rdŠmaskipulag, sem notazt var vi­. (Samt h÷fum vi­ enn ekki kve­i­ ni­ur afturg÷ngur ■ess fyrirkomulags, ■vÝ a­ atkvŠ­avŠgi er alls ekki jafnt me­al allra landsmanna.)

HÚr ver­ur sÝzt haldin hßstemmd hßtÝ­arrŠ­a um Framsˇknarflokkinn, enda ■ykir undirritu­um sem sß flokkur hafi sviki­ margt af hugsjˇnum sÝnum, ■.m.t. var­st÷­u um e­lilega hagsmuni bŠnda. Ůessa sÚr skřrust merki Ý ■jˇ­lendumßlinu sem enn er keyrt ß, ■rßtt fyrir Špandi ˇrÚttlŠti, m.a.s. af vaxandi skri­■unga ß sÝ­ustu mßnu­um, af stjˇrnarflokkunum bß­um -- og ■ˇttust ■ˇ bß­ir vera mßlsvarar bŠnda! Mikil er ■ar ßbyrg­ fyrrverandi og n˙verandi fjßrmßlarß­herra, Geirs H. Haarde og ┴rna Mathiesen, en ■ingflokkur Framsˇknar ßtti ■ar einnig svo fullkomna hlutdeild, a­ ßbyrg­in ver­ur ekki af honum tekin, og gildir ■ß einu, hva­ Gu­ni landb˙na­arrß­herra kann a­ Šmta um ■a­ mßl ß kosningafundum sÝnum. Ůa­ mßl eitt sÚr vŠri stjˇrnarslita vir­i. En madd÷mmunnar mesta mßl er jafnan a­ halda sÚr vi­ valdakatlana, ■ar er hennar kj÷rna heimiliseldh˙s, enda hßreistara en okkar hversdagsfˇlksins.

Komi einhverjir af fj÷llum (eins og svo algengt er) ■egar ■eir lesa hin afgerandi or­ mÝn um ■jˇ­lendumßli­, mŠttu ■eir minnast ■ess sem sjßlfseignarbˇndinn Ý Kelduhverfi Ý Ůingeyjarsřslu -- einni h÷fu­uppsprettu Framsˇknarmennskunnar ß ═slandi -- upplřsti nřlega Ý fj÷lmi­lum: a­ "■jˇ­lendu"kr÷furnar myndu svipta hann 90% ■ess landsvŠ­is, sem hann keypti fyrir Šri­ fÚ me­ formlegum hŠtti fyrir ekki svo m÷rgum ßrum og hefur sÝ­an borga­ af skatta og skyldur. Ůetta er rßn, fr˙ Framsˇkn, ef ■˙ fattar ■a­ ekki!

En er ■essum flokki vi­ bjargandi? Er hann kannski a­ ÷­ru leyti hŠttur a­ misbeita valdi sÝnu? Sřnist ykkur ■a­ ß sÝ­ustu rß­ningum Franmsˇknarmanna hjß ReykjavÝkurborg? (Úg hef lagt inn or­ um ■a­ ß Moggabloggi Gu­mundar SteingrÝmssonar). Skyldi hann geyma enn mygla­ra mj÷l Ý rÝkisstjˇrnarpoka sÝnum? Eru menn vissir um, a­ ekkert hafi rata­ Ý flokkssjˇ­i frß stˇrfyrirtŠkjunum, ■. ß m. ■eim sem ßtt hafa Ý starfsleyfis- og orku÷flunarvi­rŠ­um? HÚr skal ekkert um ■a­ fullyrt, en farin er mÝn tr˙ ß Framsˇkn sem einn mßttarstˇlpa st÷­uglyndis og var­veizlustefnu ß ═slandi. Ůa­ ß lÝka vi­ um si­fer­ismßlin, enda var Halldˇr ┴sgrÝmsson einn brautry­jenda massÝfra fˇsturdey­inga hÚrlendis og ß enn eftir a­ gera ß ■vÝ bragarbˇt (sem ß ˇslÝpu­u mßli tr˙arinnar heitir i­run og yfirbˇt).

MÚr sřnist a­ vÝsu vonarprinz hafa bŠtzt ■essu li­i ß yfirstandandi ßri, ■ar sem er Jˇn Sigur­sson i­na­arrß­herra, hinn nřkj÷rni forma­ur flokksins, vŠnn ma­ur og hŠfileikarÝkur (og reyndist mÚr hressilegur kennari Ý menntaskˇla). Gu­ lßti gott ß vita, a­ slÝkur jßrnkarl valdist ■ar til forystustarfa -- og styrki hann til gˇ­ra verka.

١ er ■ess enn a­ minnast, hve illa flokkur ■essi hefur sviki­ sjßlfstŠ­ishugsjˇn sÝna me­ augljˇsri ESB-fÝkn sinni n˙ Ý m÷rg ßr, einkum Ý ˇnytju-mßlflutningi Halldˇrs og Valger­ar. Hef Úg nřlega skrifa­ Morgunbla­sgrein ■ar um og Štla ekki a­ angra sjßlfan mig me­ upprifjun ■eirra vandrŠ­amßla Ý ■essum pistli. Hitt er e­lilegt og nau­syn a­ bi­ja n˙ fyrir landi sÝnu og ■jˇ­, og ■a­ geri Úg.

En aftur a­ uppsprettunum. LÝtum til baka, til stofnunar Framsˇknarflokksins og fyrstu ßratuganna Ý st÷rfum hans. Ůeir, sem enn hafa ßhugann, geta gert ■a­ m.a. me­ ■vÝ a­ sko­a tvo ˇtvÝrŠ­a upphafs- og forystumenn flokksins ß ■eim ßrum: Tryggva ١rhallsson og Jˇnas frß Hriflu. ŮvÝ hefur reyndar veri­ fleygt af g÷mlum Ůingeyingi, sem řmsum hn˙tum var kunnugur (Sigur­i Kristjßnssyni, sem gegndi ■ingmennsku fyrir SjßlfstŠ­isflokkinn), a­ Framsˇkn hafi innst inni veri­ sˇsÝalistÝskur flokkur Ý dularklŠ­um; var ■etta rifja­ upp hÚr ß nřrri vefsÝ­u Ůryms Sveinssonar. Vel mß vera, a­ eitthva­ sÚ til Ý ■essu, einkum hva­ Jˇnas var­ar og hans embŠttisgj÷r­ir, en illa hygg Úg ■etta hafa ßtt vi­ um hugmyndir Tryggva ١rhallssonar. En hÚr skal undir lokin vÝsa­ til allřtarlegra samantekta minna um ■essa tvo lßtnu foringja Framsˇknarflokksins, ß eftirfarandi vefsÝ­um:

Tryggvi ١rhallsson.

Jˇnas Jˇnsson frß Hriflu.

Telji einhver gamall Framsˇknarma­urinn sig sßran vegna ■ess, sem hÚr ofar hefur veri­ sagt, vil Úg undirstrika, a­ ßvÝtanir mÝnar og frřjunaror­ eru fyrst og fremst mŠlt me­ gott eitt Ý huga : a­ Framsˇknarflokkurinn megi rÝsa upp ˙r ÷skustˇnni sem heilbrigt og sterkt ■jˇ­mßlaafl, tr˙r sÝnum g÷mlu hugsjˇnum, ■jˇ­legum arfi, sjßlfstŠ­i landsins og vir­ingu fyrir kristnum gildum mann˙­ar og mannhelgi.


Kˇralrif og vi­kvŠm vei­isvŠ­i vi­ ═sland

H÷r­ gagnrřni al■jˇ­legra ■rřstihˇpa ß botnv÷rpuvei­ar um heim allan og almennt ßgengari fri­unarkr÷fur vegna fiskistofna Ý meintri "˙trřmingarhŠttu" hafa ß sk÷mmum tÝma nß­ fur­ulangt fram a­ ganga ß vettvangi Sameinu­u ■jˇ­anna og vÝ­ar. Ůar hefur ekki sÝzt veri­ rß­izt ß botnv÷rpuna sem s÷kudˇlg vegna ni­urbrots ß vi­kvŠmum kˇralrifum, m.a. ß ■eirri forsendu, a­ ■au sÚu mikilvŠg vi­komusvŠ­i Ý fŠ­uke­ju sjßvarlÝfvera. FrŠgt var­ hÚr um daginn, ■egar Washington Post rÚ­st af h÷rku ß okkur ═slendinga Ý forystugrein sinni 3. desember, sem hÚt hvorki meira nÚ minna en Blame Iceland, enda var ═slandi ■ar fyrst og fremst um kennt, a­ me­ naumindum tˇkst a­ koma Ý veg fyrir botnv÷rpubann ß stˇrum hafsvŠ­um ß vettvangi SŮ, ■ˇtt ÷nnur rÝki, R˙ssland, Japan, KÝna og Su­ur-Kˇrea, vŠru einnig s÷g­ ßbyrg. Ůeim einhŠfa lei­ara svara­i Úg me­ brÚfi til ritstjˇra bla­sins, sem birt var Ý Washington Post 11. des. Er nßnar um ■a­ mßl fjalla­ Ý annarri grein minni hÚr ß Moggablogginu, og vÝsa Úg sÚrstaklega til hennar hÚr.

■essum pistli beini Úg hins vegar sjˇnum manna a­ kˇralrifunum, fyrst og fremst a­ spennandi, myndskreyttum heimildum Ýslenzkum um ■au og ÷nnur vi­kvŠm lÝfssamfÚl÷g hafsbotnsins Ý og vi­ okkar fiskvei­il÷gs÷gu. ═ oktˇber 2004 skipa­i sjßvar˙tvegsrß­herra sex manna nefnd, m.a. me­ fulltr˙um Hafrannsˇknarstofnunar. HÚlt nefndin 8 fundi og skila­i af sÚr ßlyktun og till÷gum Ý maÝ 2005. HÚr ß netinu mß sko­a ■ß ßhugaver­u 60 bls. skřrslu Ý heild: Fri­un vi­kvŠmra hafsvŠ­a vi­ ═sland (2005).

═ skřrslunni er fjalla­ um kˇralsvŠ­i ß bls. 27 til 32, en sÝ­an um botnsveppasamfÚl÷g (■.e. "ost", sem svo er kalla­ur, ■egar sjˇmenn fß hann trolli­), um kˇral■÷rungal÷g og um hßhitasvŠ­i ne­ansjßvar. Eins og segir um kˇrallana, er ˙tbrei­sla ■eirra "stopul" (s. 27) -- ■eir eru algengir ■ar sem straumur er verulegur, gjarnan Ý landgrunnshlÝ­um e­a nŠrri ■eim. ┴ me­al kˇralla, sem or­i­ geta Švagamlir, eru talin skapast b˙svŠ­i fyrir m÷rg sjßvardřr, sem ■ar fßi Šti og nokkurt skjˇl. Ekki hafa ■essi kˇralsvŠ­i veri­ kortl÷g­ kringum allt land, svo sem nau­synlegt vŠri, og tengist ■a­ fjßrsvelti Hafrannsˇknarstofnunar til slÝkra rannsˇkna [1]. ١ mß finna Ý ■essari skřrslu ßgŠt kort af kˇralrifum og dreif­ari kˇralblettum ß vissum svŠ­um, einkum vi­ Su­urlandi­ og ß Reykjaneshryggnum, ■ˇtt Ý grˇfri mynd sÚ.

Ver­i kˇralmyndanir brotnar ni­ur, gŠti teki­ langan tÝma, jafnvel aldir, a­ byggja ■Šr upp ß nř [2], ■ar sem ■Šr geti ■jˇna­ sÝnu vistfrŠ­ilega hlutverki (28). VafalÝti­ hefur slÝkt ni­urbrot ßtt sÚr sta­ Ý miklum mŠli n˙ ■egar vi­ ═sland, enda eru m÷rg ummerki ■ess a­ finna Ý skřrslu ■essari (sjß ■ßtt 5.1.2 Ý skřrslunni: ┌tbrei­sla kˇralsvŠ­a vi­ ═sland, og vÝ­ar). Ůar segir og (s. 28):

Ver­i kˇralsvŠ­i fyrir skemmdum af v÷ldum mannlegra athafna, hefur ■a­ ekki einungis alvarlegar aflei­ingar fyrir kˇralinn sjßlfan, heldur einnig ■au dřr sem nřta hann sem b˙svŠ­i (botnfiskar og botndřr).
HÚr mß skjˇta ■vÝ a­, a­ ef menn stŠkka (zoom) vel myndirnar ß s. 31, mß ■ar sjß mj÷g fallega kˇralla.

Ůrßtt fyrir ofangreindar upplřsingar Ý skřrslunni fullyr­ir h˙n ekkert fortakslaust um ˇmissandi hlutverk kˇralsvŠ­annna fyrir stofnstŠr­ okkar helztu nytjafiska. Ůar segir ■ˇ (s. 32), a­ lÝfrÝki­ ß kˇralsvŠ­um geti veri­ um ■refalt fj÷lbreyttara en ß nŠrliggjandi setbotni. Ennfremur segir ■ar or­rÚtt (leturbreytingar mÝnar, JVJ):

KˇralsvŠ­i eru eyjar me­ mikla fj÷lbreytni Ý annars fßbreyttri vistger­. M÷gulegt er, a­ ■au tryggi ■a­, a­ botndřr geti dreift sÚr um landgrunn og hlÝ­ar ■ess, og gegni ■annig mikilvŠgu hlutverki vi­ a­ vi­halda ˙tbrei­slu tegunda og lÝffrŠ­ilegri fj÷lbreytni ß stˇrum svŠ­um. -- ┴ kˇralsvŠ­um vi­ Noreg er algengt a­ karfi ■Útti sig, og vita­ er a­ gˇ­ karfami­ vi­ ═sland hafa gjarnan veri­ vi­ kˇralsvŠ­i.[3] M÷gulegt er, a­ kˇralsvŠ­i sÚu mikilvŠg b˙svŠ­i fyrir vissar tegundir, e­a stofnhluta botnfiska.

Af ■essu or­alagi er ljˇst, a­ frŠ­i ■essi eru enn ekki or­in "den eksakte videnskab" sem Šskilegt vŠri, og ■vÝ enginn ÷ruggur grundv÷llur kominn fyrir ■eim dj÷rfu fullyr­ingum grŠnfri­unga og annarra (m.a. lei­arah÷funda Washington Post), a­ me­ ni­urbroti kˇrallanna sÚ stefnt a­ ˙t■urrkun fiskistofna heimsins. En m÷guleikinn er ■essi, a­ kˇrallar hafi veruleg ßhrif ß vi­gang sumra botnfiskstofna, og ■vÝ er einmitt brřn ■÷rf ß meiri rannsˇknum ß ■vÝ efni, m.a. me­ hinum merkilegu ne­ansjßvarkafbßtum, sem hugvitssamir ═slendingar hafa hanna­ og framleitt ß sÝ­ustu ßrum og ■a­ fyrir al■jˇ­amarka­. Ůetta er kj÷rinn tÝmi til a­ styrkja og efla slÝk rannsˇknarverkefni, bŠ­i hjß Hafrannsˇknarstofnun og ß vegum Hßskˇlans ß Akureyri.

═ ■Štti 5.1.6: Ăskilegar a­ger­ir, Ý fyrrnefndri skřrslu (s. 32) er ßlykta­, a­ vÝ­a sÚu kˇralsvŠ­i vi­ ═sland Ý hŠttu, og tali­ mikilvŠgt a­ koma Ý veg fyrir hnignun ■eirra.

S˙ lei­, sem talin er duga til verndar kˇralsvŠ­um, er algert vei­ibann innan ■eirra og Ý ÷ruggri fjarlŠg­ frß ■eim. Af ■eim s÷kum ber a­ stefna a­ ■vÝ a­ fri­a ÷ll kˇralsvŠ­i vi­ landi­. Byrja­ ver­i ß ■vÝ a­ fri­a ■au sem ■ekkt eru og sÝ­an a­ leita uppi og afmarka ÷nnur svŠ­i og fri­a.

Undir ■essa till÷gu skal teki­ hÚr, en vel a­ merkja er ■etta allt anna­ en a­ banna botnv÷rpuvei­ar vi­ ═sland. KˇralsvŠ­in eru a­eins lÝtill hluti landgrunnsins, en ■essi tillaga gengur ˙t ß a­ beita algerum svŠ­alokunum ß ■eim svŠ­um, og ■a­ Štti vel a­ duga, ßn ■ess a­ ■ar me­ sÚ vegi­ a­ rˇtum Ýslenzks sjßvar˙tvegs. ═ raun er tillagan hugsanlega Ý rˇttŠkasta lagi, ■vÝ a­ h˙n vir­ist lÝka taka til uppsjßvarvei­a, ■.m.t. lÝnuvei­a, en vi­ n˙verandi tŠknia­stŠ­ur, ■ar sem ÷ll vei­iskip eru me­ fullkomna dřptarmŠla og fiskisjßr, Šttu jafnvel flottrollsvei­ar togara a­ geta gengi­, ßn ■ess a­ raska­ sÚ vi­ ■essu merkilega lÝfrÝki sjßvarbotnins Ý landhelgi okkar. En me­ fri­un kˇralsvŠ­anna, jafnvel (me­ samvinnu vi­ SŮ) utan landhelginnar, myndi ■ˇ jafnframt nßst sß ßvinningur a­ hefta gegndarlausar karfavei­ar ˙tlenzkra verksmi­jutogara ß Reykjaneshryggnum.

Ůann 1. jan. 2006 voru fimm kˇralrif vi­ ═sland, 80 ferkÝlˇmetrar a­ stŠr­, fri­u­ fyrir ÷llum vei­um. A­ endingu vil Úg vÝsa hÚr til ßrsskřrslu Hafrˇ 2005 (■ar er řmislegt fleira um ■essi mßl), sem og til ■essarar umfj÷llunar sjßvar˙tvegsrß­herra um fri­unarskřrsluna og kˇrallamßli­.

---------------------------------

[1] Ůa­ fjßrsvelti veldur ■vÝ, a­ hafrannsˇknarskipi­ er ekki gert ˙t nema hßlft ßri­ (heimild: H.H., frˇ­ur ma­ur ß ■essu svi­i, Ý des. 2006).

[2] Nokkur ˇvissa rÝkir ■ˇ um ■etta, sjß ■ßtt 5.1.2 Ý skřrslunni.

[3] Ůeim, sem lÝtt ■ekkja til sjßvarfangs okkar, skal ■ˇ bent ß, a­ karfinn er miklu ver­minni fiskur en ■orskur og řsa.


BrÚf mitt til Washington Post birt (gagnrřni ß lei­arann "Blame Iceland")

═ gŠr birtist Ý Washington Post brÚf mitt, ■ar sem Úg gagnrřni lei­ara ■ess bla­s 3. ■.m. um botnv÷rpuvei­ar ═slendinga ß vi­kvŠmum hafslˇ­um. Fyrirs÷gn ■ess lei­ara var Blame Iceland, og var­ hann tilefni umrŠ­na hÚr ß landi, svo a­ lß vi­ upp■oti hjß nokkrum a­ilum (einkum ┴rna Finnssyni og Ingibj÷rgu Sˇlr˙nu GÝsladˇttur), sem ger­u ˙r ■vÝ miki­ mßl, a­ vi­ ═slendingar hef­um kalla­ yfir okkur gagnrřni hins virta stˇrbla­s a­ ˇ■÷rfu Ý sta­ ■ess a­ lßta undan ■eim ■rřstingi ß al■jˇ­avettvangi, a­ ■essi tegund vei­a ver­i b÷nnu­ ß dj˙psjßvarbotni.

═ brÚfi mÝnu kva­ Úg lei­ara WP hafa veri­ einhli­a Ý framsetningu sinni. ١tt bla­i­ hafi vitna­ til umhverfissamtaka eins og grŠnfri­unga me­al ■eirra, sem einna helzt beita sÚr fyrir banni vi­ botnv÷rpuvei­um hjß Sameinu­u ■jˇ­unum og vÝ­ar, taldi Úg einmitt ■ß sta­reynd gera slÝkan ■rřsting vafasaman, ■ar sem Greenpeace o.fl. nßlgist ■etta mßl ˙t frß ■eim fordˇmi, a­ dřralÝf sÚ engu sÝ­ur dřrmŠtt en mannslÝfi­. ═ framhaldi af ■vÝ spyr Úg rÚttilega, hvenŠr ■au samt÷k muni st÷­va atvinnurekstur vi­ nauta- og svÝnakj÷ts-, kj˙klingaframlei­slu e­a bandarÝskar hvalvei­ar. [1] (ŮvÝ til skřringar ber a­ nefna ■ß sta­reynd hÚr Ý framhjßhlaupi, a­ BandarÝkin hafa ßsamt R˙sslandi veitt rÝkja mest af stˇrhvelum ß sÝ­ustu ßrum. Ůa­ er slÚttbakur (bowhead whale), sem ■eir einbeita sÚr a­, 30 tonna hvalur, og veiddu ■eir 68 stykki bara ß sÝ­asta ßri! ┴ri­ 1999 veiddu BandarÝkjamenn 26% allra stˇrhvela Ý heiminum [2].) Ůß vÝk Úg a­ kˇralsvŠ­um okkar, sem umhverfissinnar vilja vernda, einkum me­ botnv÷rpuvei­ibanni, en bendi ß, a­ ■au svŠ­i ■eki sßralÝtinn hluta hafsbotnsins kringum ═sland. HÚr sÚ n˙ ■egar haldi­ uppi nokkurri vernd slÝkra kˇralsvŠ­a eins og lÝka Ý Noregi (vi­ styttingu brÚfs mÝns Ý bla­inu var reyndar sleppt upplřsingum mÝnum um stŠr­ og fj÷lda ■eirra svŠ­a [3]).

╔g kva­ ■a­ ennfremur Ý okkar ═slendinga eigin ■ßgu, ekkert sÝ­ur en fiskneyzlu■jˇ­a yfirleitt, a­ halda uppi slÝkri fiskvernd og vi­kvŠmra uppeldissvŠ­a, en slÝkt vŠri bezt framkvŠmt me­ okkar eigin svŠ­alokunum, eins og gert hafi veri­ Ý marga ßratugi Ý samrŠmi vi­ stefnu okkar um sjßlfbŠrar fiskvei­ar. Lokaßlyktun brÚfs mÝns var s˙, a­ engin ßstŠ­a sÚ til a­ ˙trřma botnv÷rpuvei­um af Atlantshafinu og leggja okkar dřrustu vei­iskipum.

NŠst eftir brÚfi mÝnu birtist ■ar anna­ brÚf um sama mßl eftir John Connelly, forseta National Fisheries Institute [4], og eru bŠ­i brÚfin undir fyrirs÷gninni Sound Reasons for Not Banning Bottom Trawling (WP, mßnudag 11. des., bls. A18).

A­ lokum: HÚr skal ennfremur vÝsa­ til nřrri pistils mÝns um kˇralla vi­ ═sland.

-----------------

NEđANM┴LSGREINAR:

[1] ═ sama lei­ara bla­sins 3. des. var einnig sneitt a­ hvalvei­um okkar:

The world's oceans are heading toward environmental collapse, which only bold action will avert. It's hard to imagine that happening if a country that hunts whales [au­kennt hÚr, JVJ] and has a population smaller than Washington's can help block a common-sense proposal to safeguard the ecological health of the ocean floor.
Eins var vÝsa­ til hvalvei­anna Ý undirfyrirs÷gn lei­arans: "A tiny country that still hunts whales scuttles [flřr, tekur til fˇtanna frß] an effort to save the ocean bottom." -- Ůetta skot ß ═slendinga, sem vei­a ß ■essu ßri nÝu langrey­ar, lřsir undarlegri blindu ß eigin gj÷r­ir BandarÝkjamanna, sem veiddu 68 stˇrhveli ßri­ 2005! (Vei­arnar fara enn fram, en Úg hef ekki tiltŠkar aflat÷lur frß ■essu ßri.) Ůessu til vi­bˇtar mß nefna, a­ slÚttbakar og langrey­ar eiga ■a­ sameiginlegt, a­ vissir stofnar ■eirra eru Ý ˙trřmingarhŠttu, en a­rir ekki. HÚr ß Atlantshafi er slÚttbakur nŠrri ˙trřmingu, en ekki langrey­urin. ═ su­urh÷fum er langrey­ur Ý ˙trřmingarhŠttu, en slÚttbakur er ■a­ ekki ß nor­austanver­u Kyrrahafi, og ■ar stunda BandarÝkjamenn vei­ar ˙r ■eim stofni, einkum frß Alaska. A­st÷­umunurinn birtist Ý ■vÝ, a­ BandarÝkin hafa fengi­ ■a­ vi­urkennt, a­ slÚttbakurinn Ý Kyrrahafi sÚ sÚrstakur stofn, ˇblanda­ur ■eim ˙r Atlantshafi, og ■vÝ megi vei­a ˙r honum, en vi­ h÷fum hins vegar ekki fengi­ slÝka vi­urkenningu ß okkar r˙ml. 25.000 dřra langrey­astofni hÚr Ý nor­urh÷fum, ■.e. a­ ■ar sÚ um a­greindan stofn a­ rŠ­a frß ■eim sem er Ý su­urh÷fum (■rßtt fyrir a­ ■a­ ■yki hafi­ yfir efa). Vi­ erum ■annig a­ gjalda smŠ­ar okkar og veikrar a­st÷­u, sem jafnast ekki ß vi­ ■ß, sem stˇrveldi­ hefur. Ůar eru ■essar vei­ar ennfremur kalla­ar frumbyggjavei­ar (aboriginal whaling), en vÝst mß kalla, a­ hv÷lunum standi ß sama, hvort ■eir sÚu veiddir af afkomanda indÝana, eskimˇa e­a Ýslenzkra landnßmsmanna, nema hva­ ■vÝ er svo hßtta­, a­ vei­ia­fer­irnar mega reyndar vera miklu grˇfari hjß "frumbyggjunum" heldur en Ý vÝsinda- og atvinnuvei­um annarra. Einnig ■ar vir­ist gilda mismunun og tv÷falt si­fer­i hjß Al■jˇ­a-hvalvei­irß­inu.

[2] ┴ri­ 1999 veiddu BandarÝkjamenn 46 stˇrhveli, en 68 ßri­ 2005! Ůa­ er algengt a­ telja h÷frunga ekki me­ hv÷lum, ■ˇtt tegundarlega tilheyri ■eir ■vÝ dřrakyni, og stundum eru hrefnur ekki taldar ■ar me­ heldur. Sjß ■essa grein eftir GÝsla VÝkingsson, sÚrfrŠ­ing hjß Hafrannsˇknastofnun, ß VÝsindavefnum: http://visindavefur.hi.is/svar.asp?id=1855 (■ar segir Ý lokin: "SamkvŠmt ■essum t÷lum vei­a Nor­menn og Japanir flesta hvali ef hrefnan er me­talin, en R˙ssar og BandarÝkjamenn vei­a flesta stˇrhvali. SÚ liti­ ß heildar■yngd aflans vei­a R˙ssar mest af hval, en Noregur, BandarÝkin og Japan svipa­ magn"). -- Sjß nßnar um upplřsingar frß Al■jˇ­a-hvalvei­irß­inu, IWC, undir ne­anmßlsgrein [3] hÚr ß eftir. ═ vei­um ß hrefnu (e.: minke) komumst vi­ ekki me­ tŠrnar ■ar sem Nor­menn hafa hŠlana, ■vÝ a­ ß seinustu ßrum vei­a ■eir allt a­ 639 hrefnur ß ßri (sjß ■essa vefslˇ­ IWC). -- ╔g vil ekki lßta hjß lÝ­a a­ ■akka Droplaugu Ëlafsdˇttur lÝffrŠ­ingi ßbendingar hennar um hvar bezt var a­ nßlgast ■essar upplřsingar hjß IWC, sem og or­askřringar og řmislegt um hvalastofnana, ■egar Úg leita­i til hennar 7. ■.m. (en brÚf mitt til bla­sins var ■ˇ sent um mi­nŠtti 3./4. des., og var Úg or­inn langeygur eftir birtingu ■ess, unz a­ henni kom viku seinna).

[3] Ůessi setning mÝn: "My government is already preserving five coral ribs, 80 sq km, since 1st Jan. 2006, and the Norwegians, with their even larger fishery zone, protect, since 1999, five huge coral ribs of 1900 sq km," var stytt ni­ur Ý eftirfarandi: "And the Icelandic and Norwegian governments are already preserving coral through protected fishery zones." Ůetta hef­i Úg vilja­ hafa skřrara og řtarlegra, ■ar sem upphafleg setning mÝn gaf betur til kynna, hva­ um er a­ rŠ­a nßkvŠmlega og a­ Úg var ekki a­ tala ■arna ßn ■ess a­ hafa kynnt mÚr mßli­. ╔g ßkva­ ■ˇ a­ hreyfa ekki mˇtmŠlum vi­ tilmŠlum bla­sins um ■essa styttingu (hva­ gerir ma­ur ekki til a­ fß birt eftir sig brÚf Ý heimsbla­i?!). LÚt Úg mÚr ■vÝ nŠgja a­ ˇska einungis eftir einni breytingu (til fyrra horfs) frß ■eirri uppßstungu sem Úg fekk frß undirritstjˇra ß WP um styttingu brÚfs mÝns, ■.e.a.s. ■ar sem h˙n haf­i numi­ brott ■rj˙ or­: "or American whaling?" Ý setningu sem vitna­ var til hÚr ofar. Ůa­ merkilega var, a­ vi­komandi yfirma­ur ß Washington Post haf­i ekki hugmynd um anna­ en a­ ■a­ vŠri li­in tÝ­ a­ BandarÝkjamenn stundu­u hvalvei­ar. ╔g sendi ■vÝ til baka upplřsingar ßsamt netslˇ­um ß upplřsingabanka Al■jˇ­ahvalvei­irß­sins, ■ar sem ■essar bandarÝsku stˇrhvalavei­ar eru sta­festar me­ skřrslum allar g÷tur frß 1985 til og me­ 2005. HÚr er lunginn ˙r ■vÝ brÚfi mÝnu:

"The United States has been granted quotas for aboriginal whaling, each time for a three-year span. The American quota is "a total of up to 280 bowhead whales [which] can be landed in the period 2003-2007, with no more than 67 whales struck in any year ...," as you can read at the IWC webpage http://www.iwcoffice.org/conservation/catches.htm#aborig (under the 3rd heading: Bering-Chukchi-Beaufort Seas stock of bowhead whales (taken by Alaskan Eskimos and native peoples of Chukotka).

Notice, that the bowhead whales are among the bigger whales, no small ones! In the Atlantic Ocean they are an endangered species (and we Icelanders are not catching them!), but they are not in the Pacific Ocean. (The few whales we are catching are not an endangered species here in the North Atlantic Ocean.)

As to the actual catches, year by year, I should like to refer you to the IWC webpage http://www.iwcoffice.org/_documents/table_aboriginal.htm -- which gives an overview of the Aboriginal Subsistence Whaling catches since 1985. [Innskot: ■a­ einkennilega gerist, ■egar smellt er ß ■essa sÝ­ustu vefslˇ­, a­ t÷lvan ratar ■ß ekki ß rÚttan sta­ (vei­it÷fluna); menn ■urfa a­ laga ■a­ me­ ■vÝ a­ fella burt punktinn, sem bŠtist ˇumbe­i­ inn ß vefslˇ­ina efst, aftast Ý hana, og ef menn smella ■ß aftur ß heildarslˇ­ina, birtist veftaflan rÚtt; ■a­ er ■ess vir­i, ■vÝ a­ taflan er merkileg! (JVJ)]

At the bottom of that list, you can read the catches in all the years in this 21st Cent. US citizens were catching, in US waters, some 68 bowheads in 2005, 43 in 2004, 48 in 2003, 50 in 2002, and 75 in 2001 !"

[4] John Connelly er Ý frÚtt Ý FrÚttabla­inu Ý dag, efst ß bls. 2, sag­ur "forma­ur heildarhagsmunasamtaka bandarÝsks sjßvar˙tvegs." ═ ■eirri s÷mu stuttu frÚtt er rŠtt vi­ Einar K. Gu­finnsson sjßvar˙tvegsrß­herra.


Er Pßll postuli fundinn?

Ůannig spyr Sveinn Hj÷rtur Gu­finnsson ß Moggabloggi sÝnu Ý dag og heldur ßfram:
╔g sß ßhrifamikla og spennandi frÚtt ß VÝsir.is ■ar sem segir a­ fornleifafrŠ­ingar fyrir Vatikani­ Ý Rˇm hafi fundi­ steinkistu sem er ßlitin innihalda jar­neskar leifar Pßls postula, en hann var einn af lŠrisveinum Jes˙. Steinkistan ver­ur ekki opnu­ a­ ■essu sinni, en lÝklega er Pßfagar­ur a­ sko­a mßli­. Ůetta er ÷rugglega einn merkasti fundur hinga­ til fyrir kristna mennáog ver­ur ßhugavert a­ sjß hvert framhaldi­ ver­ur. Einnig vakna upp si­fer­islegar spurningar eins og ■a­, hvort ■a­ sÚ rÚtt a­ opna kistu Pßls postula? Er Vatikani­ ekki ■ar me­ a­ sřna ß sÚr grimma hli­ ■vÝ nˇg er helgihaldi­ og heilagleikinn hjß ■eim.

"Grimma hli­"?! spyr Úg n˙ bara og brosi ˙t Ý anna­ -- og geri ■a­ hÚr, ■vÝ a­ ekki er Sveinn me­ opi­ ß athugasemdir vi­ pistil sinn. En Úg tek undir ■a­ me­ Sveini, a­ ■etta er mj÷g merkur fundur, ef ■ar er um sjßlfan Pßl postula a­ rŠ­a, eins og skrß­ er reyndar Ý ßletrun ß kistunni, ■ar sem segir ß latÝnu: "PÝslarvotturinn Pßll postuli". Um helmingur hinna 27 rita Nřja testamentisins eru brÚf Pßls til safna­a og einstaklinga, jafnvel ■ˇtt gu­spj÷llin sÚu miklu efnismeiri og rit hans nßi ekki yfir nema um 30% af verkinu. Hann er samt ˇtvÝrŠtt einhver mikilvŠgasti gu­frŠ­ingur frumkirkjunnar, ßsamt Jˇhannesi gu­spjallamanni, sem ß allt a­ 5 ritum Ý NT, og stendur framar sjßlfum lei­toga postulanna, SÝmoni PÚtri (sem ß ■ar a.m.k. I. PÚtursbrÚf og břr sennilega sem ein frßsagnarheimildin a­ baki Mark˙sargu­spjalls og II. PÚtursbrÚfs).

Sjßlfur vonast Úg til, a­ eftir rannsˇknir ß kistunni og legusta­ hennar ver­i h˙n opnu­, rÚtt eins og gert var Ý Skßlholti, ■egar kista mi­aldabiskupsins Pßls Jˇnssonar fannst. H˙n var opnu­ af Kristjßni Eldjßrn Ý Ýslenzkri rigningu og dramatÝskri spennu, ■egar bein biskups komu ■ar Ý ljˇs ßsamt bagli hans og ÷­rum biskupsb˙na­i.


Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband