Bloggfrslur mnaarins, febrar 2007

Lagaprfessor um misjafna astu aila vegna Baugsmla

Merkilegt tti mr a hlusta vital vi hinn velekkta lagaprfessor Eirk Tmasson tvarpi Sgu grmorgun. Hr kemur upptaka mn af hluta ess (skv. endurtekningu ttarins 12. tmanum a kvldi sama dags) og gripi niur vitalinu ar sem g kveikti bandinu:

g vil segja a bara heild sinni um frammistu kruvaldsins essum mlum, a hn er hvergi nrri viunandi a mnum dmi. Og g gagnrndi n kruvaldi fyrst, egar a 32 krulium af 40 upphaflegu krunni var vsa fr hrasdmi me dmi Hstarttar. Og g hef lengi haldi v fram, a a, sem vri strsta brotalmin okkar rttarkerfi, vri a, hvernig bi er a kruvaldinu, og g held, a a hafi komi mjg berlega fram essum mlum. N vil g taka a fram, a g hf n minn starfsferil sem lgfringur dmsmlaruneytinu og kom m.a. a stofnun Rannsknarlgreglu rkisins snum tma, annig a g hef svona kynnzt essum mlum fr fleiri hlium, fr eirri hli fyrst. Og san var g lengi verjandi, og svo hef g n svona horft etta meira kannski fr sjnarhli frimannsins nna sustu rin. Og mr finnst halla mjg kruvaldi essum mlum, og a lka veldur mr hyggjum. a er ekki bara, a maur hafi hyggjur af sjlfsti dmsvaldsins, sem vegi hefur veri a me skipulegum htti af hrifamiklum mnnumm, heldur hefur maur lka hyggjur af frammistu kruvaldsins og lgreglunnar, srstaklega essum mlum, essari tegund mla, efnahagsbrotamlunum, svona vtkari merkingu. Og ar er ekki a mnum dmi vi einstaklinga fyrst og fremst a sakast, sem hafa fengizt vi essi ml, hvorki lgreglumenn n krendur; g vil ekki taka undir gagnrni, enda finnst mr persnuleg gagnrni ... svona ekki mjg gefelld, eins og birtist n essu nafnlausa brfi. [Sigurur G. T:: "Hn er hvorki frileg n markviss." Eirkur tekur undir:] Nei. Sko, a sem mr finnst vanta er miklu meiri fjrmunir til kruvaldsins, -- breytt skipulag kruvaldsins, eins og reyndar dmsmlarherra er n me skoun, og g vona, a r rbtur ni sem fyrst fram a ganga, r eru reyndar ekki komnar fram ingi -- tillgur um breytta skipan kruvaldsins -- og a, sem g hef kannski fyrst og fremst fundi a, a er essu mli, stra mli, a nttrlega dugar a engan veginn, a einn lglrur krandi eigi a halda utan um svona ml. Hr verur a vera hpur krenda, sem getur leita til frustu srfringa og haft til ess bi astu og jlfun, vegna ess a annars verur etta jafn leikur, eins og vi sjum: Hr eru bornar fram ungar sakanir hendur mnnum, sem eiga miki undir sr og geta keypt sr frustu srfringa til a annast sna vrn. a hafa eir vissulega gert, en finnst mr halla nokku kruvaldi. a er a vsu mjg hfur maur, a mnum dmi, sem n er srstakur saksknari essum mlum, en hann tekur vi mlinu, egar bi er a vinna rannsknina -- a er alltaf mjg erfitt -- og hann hefur heldur ekki, a hann hafi nokkra asto, finnst mr hann skorta smu asto og verjendurnir ea sama ..., j, sama mannafla og verjendurnir ra yfir. Og g hef af essu strar hyggjur, vegna ess a umhverfi hr slandi er allt a breytast: Hr eru a vaxa upp mjg str og sterk fyrirtki, og a er auvita mjg mikilvgt, a au fari a lgum og reglum. Og ef a au hafa ekki gert a, ef a au, fyrirsvarsmenn essara fyrirtkja, hafa frami refsiver brot, af hvaa tagi sem a eru, auvita a koma lgum yfir essa menn, og a a dma , .e.a.s. til ess arf auvita a sanna sk, v a vi viljum ekki, a saklausir menn veri dmdir, a er eitt a skelfilegasta sem getur gerzt rttarrkinu. En vi urfum a ba miklu betur a kruvaldinu og lgreglu a essu leyti, og svo er anna, sem g tek eftir, m.a. vegna ess a krandinn, sem fer me mli upphafi, er aeins einn: a a vantar kvena fjarlg milli kruvaldsins og lgreglunnar, sem er mjg mikilvgt. Og g hef n kynnt mr aeins essi ml Norurlndunum, geri a egar g var starfandi dmsmlaruneytinu, reyndar fyrir mrgum, mrgum rum, v a voru eir a takast vi essi ml -- m kannski segja, a vi komum svo kjlfari, eins og oft vill n vera -- var lg a herzla einmitt a verja til essa mlaflokks miklu f og hafa essu marga krendur og gta ess, a a vri kvein fjarlg ... og a eir strfuu ni me lgreglunni og a a vri samt kvein fjarlg milli lgreglumannanna og kranda, til ess a mlunum vri strt rtt. Og a er eitt t.d. sem er mjg mikilvgt a gera -- etta hef g n tt kost a ra nna t.d. vi rkissaksknara Danmerkur: a a s reynt rengja svii, a a s reynt a taka t einstk sakarefni, ar sem kannski sk er augljsari en rum og til ess a hann einbeiti sr a mlunum, j, einbeiti sr a eim, v a aalatrii er etta: a hafi menn gerzt sekir um refsivera httsemi, a sjlfsgu a refsa eim, alveg n tillits til ess, hverjir eiga hlut. Og g hef strar ess vegna hyggjur af essu, og essi framgangur Baugsmlanna -- vi getum nefnt au v nafni -- hafa valdi mr sauknum hyggjum.

Hr er n mislegt athyglisvert a finna, m.a. sumt sem mr hefur einmitt snzt hlutunum, rtt fyrir allan bgslagang sumra allt ara tt fjlmilum og t um allar trissur -- a ru leyti skal g lta ennan texta athugasemdalausan! a verur frlegt a sj, hvernig lesendur rna essa nkvmu uppskrift og gefa sitt lit. Einn slarhring einungis verur essi vefsa opin fyrir athugasemdir etta sinn. (PS: Allir vera a skrifa undir fullu nafni.)


Gafst rymur Sveinsson upp rkru um ml fddra barna? urrkar hann t heila umru?

Hinn stuli Moggabloggari rymur Sveinsson lokai skyndilega athugasemdir vefsur snar fr eim, sem etta ritar, og a sem verra er: hann virist hafa urrka t umrur flks vefsu sinni um mlefni fddra barna, .e. um fstur(d)eyingar. Gafst hann upp lrislegri umru um mlefni? olir hann ekki kurteislega, rkstudda hrakningu sumum helzt til glannalega framsettum pistlum snum? Er a rttlting fyrir v a urrka t ea aftengja me llu efnismiklar rkrur gesta hans vefsunni Pfi hvetur kalikka til a berjast gegn fstureyingum? HVA VAR AF EIRRI VEFSU? Hn var lagi eftir mintti ntt, en egar fari er inn vefsl nna, fst etta svar eitt: "VILLA: essi bloggfrsla (nr. 131444) er virk."!! Er rymur Sveinsson maur ritskounar og skoanaggunar? -- ea tlar hann a taka eirri skorun a birta aftur vefsuna um etta umdeilda ml?

Kl. 10:21 morgun (ur en rymur lokai me llu athugasemdir fr mr) sendi g essa fyrirspurn inn njasta Moggablogg hans: "rymur minn, ertu binn a missa t umruna Pfinn hvetur... sambandi vi fsturdeyingarnar? egar g reyni a tengja inn hana, f g svari: VILLA: essi bloggfrsla (nr. 131444) er virk." -- Svari eina vi eirri fyrirspurn minni var, a hann urrkai hana t! Og ekki get g lengur innt hann ar eftir svrum, v a ef g hyggst "bta vi athugasemd", f g etta svar vefsu hans: " hefur ekki rttindi til a skrifa athugasemdir vi essa frslu, ar sem hfundur hennar leyfir a einungis tilteknum notendum." Af essu er ljst, a rymur Sveinsson gafst upp limminu, hann olir ekki lengur rkru vi ann, sem hefur fullu tr vi hann og afhjpar rjzkufulla vanekkingu hans umrddu litaefni, hann er ekki einu sinni fr um a svara einfaldri, kurteislegri fyrirspurn, heldur urrkar hana t! Ef hann vill me v koma vel t augum lesenda sinna, er etta sennilega szta leiin til ess.

En lesendur Moggabloggsins urfa engu a kva vegna essarar ritskounarrttu kappans. g var svo forsjll a taka afrit af allri eirri athyglisveru, spennandi umru, sem tti sr sta nefndri bloggsu ryms, alls 50 innleggjum, samt grein hans sjlfs. En rymur myndi gera bezt v a endurbirta alla umru, v a til hvers ttu menn a vera a skrifa vibr sn ea undirtektir vi bloggi hans, ef hann ks svo einum til tveimur dgum seinna a urrka a allt t?!

rymur, stattu ig n! g hef ur lti jkv or til n falla, m.a.s. nefndri (n falinni!) vefsu inni, og varst einn minna bloggvina, einn frra tvalinna, ar til g var a sleppa r r hpnum af stu, sem g tiltk m.a. nefndri su, af v a g get ekki lengur mlt annig me manni, sem hefur afhjpa afstu sna til fsturdeyinga, sem hefur gert. Engu a sur hefur enn fullt mlfrelsi mnum vefsum og verur ekki urrkaur ar t! -- J, stattu ig, strkur, og rstu undir nafni sem maur frjlsrar umru!

P.S. Hinn svkuli bloggari rymur hefur brugizt sngglega vi skorun minni og opna aftur nefnda vefsu sna, innan vi hlftma eftir a g birti essa vefgrein. g fagna v. Hann hafi sjlfur btt vi 51. athugasemdinni vefsu snemma morgun, en enn stendur arna undir essi orsending til mn, ar sem maur tti a geta svara honum: "" hefur ekki rttindi til a skrifa athugasemdir vi essa frslu, ar sem hfundur hennar leyfir a einungis tilteknum notendum." Lengra en svo nr n ekki umrufrelsi hj rymi. Jafnvel tt etta taki af mr tkifri til a leirtta villur mlflutningi hans han fr, skora g lfsverndarsinna a andmla bi honum og rum bloggurum, sem halda uppi rsum mlsta lfrttar hinna fddu. Ltum flk ekki komast upp me a beita ar gervirkum, augljslega afsannanlegum fullyringum ea getta-stefnuyfirlsingum (eins og "valfrelsis"-kenningunni hans ryms) n heldur a agga niur mlsvrn fyrir au u..b. 1000 fddu brn, sem rlega enda hr lf sitt fsturdeyingu.


Skrr tengdar essari bloggfrslu:

Rttur til keypis tknifrjvgunar tekinn af dnskum lesbum

Frtt Politiken gr, Lesbiske mister ret til gratis befrugtning, hefur ekki tt ngu merkileg ritstjrn Moggans til a f a birtast Mbl.is, og ekki blar henni frttavef Rv, egar etta er rita (kl. 1:30 f.h.). Er einhver ggun gangi?

En hva um a, frttin hermir, a n, tveimur mnuum eftir a danskar lesbur luust rtt til keypis tknifrjvgunar, vill Danski jarflokkurinn (DF) -- me stuningi rkisstjrnarinnar -- afnema ann nfengna rtt. kvrun jingsins sumar um essa lggjf var mjg umdeild, og hin nja tillaga DF felur a sr, a keypis tknifrjvgun veri einungis tlu konum, sem ba me karlmanni. Allmargir danska Vinstriflokknum tku tt a samykkja essa lggjf, en flagar eirra rkisstjrninni, "De Konservative og stttepartiet Dansk Folkeparti, var rasende, da lovndringen i sommer blev vedtaget," eins og segir frtt Politiken.

Innanrkis- og heilbrigisrherrann Lars Lkke Rasmussen (Venstre) og strsti hlutinn af ingflokki hans styja tillgu Danska jarflokksins, sem var til umfjllunar jinginu gr.

etta snst um a forgangsraa framlagi til heilbrigisjnustu hins opinbera. Flk, sem br saman gagnkynja-sambndum og getur ekki eignazt brn me nttrlegum htti, arf a f rlausn hj heilbrigiskerfinu. En t.d. einstar konur, sem ekki geta eignazt brn me sjlfum sr, geta naumast talizt heilbrigisvandi, segir Lars Lkke Rasmussen.

Hann ntur essu stunings mlsvara Venstre-flokksins heilbrigismlum, Jrgens Winther:

Vi viljum mjg gjarnan akka Danska jarflokknum fyrir lagafrumvarpi. A einstar og lesbskar konur geti ekki eignazt brn, er ekkert elilegt, og ar viljum vi gjarnan setja mrkin, segir hann.

Innlegg mitt hina fjrugu dnsku umru

annarri vefsu Politiken er essi vandi lagur fyrir lesendur og eir spurir: "Br lesbiske par have ret til kunstig befrugtning? Blot et par mneder efter at lesbiske par fik adgang til kunstig befrugt, lgger regeringen og Dansk Folkeparti op til, at den bliver annulleret igen. Hvad er din holdning? Br lesbiske par igen fratages retten til kunstig befrugtning - betalt af det offentlige?"

Afar margir tluu athugasemdum snum um "sjlfsagan" rtt lesba til slkrar keypis tknifrjvgunar (en ar meal hafa eflaust veri hagsmunaailar). g sendi v inn svar vefsuna (kl. 20:10 kvld a dnskum tma), svohljandi:

Hvorfor kan s mange, uden granskning, tage det som en "selvflge", at lesbier skulle have denne fulde ret og at de er lige s gode opfostrere som alle andre, nr det er et faktum, som var resultatet av Tasker og Golomboks sociologiske forskning i 1997, at der er vsentlig forskel mellem lesbiers brn og heteroseksuelle mdres brn i en kontrol-gruppe? Det glder f.eks. i den tilflde, at "Young adult child has considered same-sex sexual relationship(s)" og "has had same-sex + sexual relationship(s)"; kort sagt, i de lesbiske brns tilflde havde 24% haft homoseksuel sex, fr end de blev fuldvoksne, medens 0 (null)% af kontrolgruppen havde haft sdan en erfaring (se denne bermte artikel af dr. Stacey og dr. Biblarz, i American Sociological Review, 2001, Vol. 66, s. 169, i 5te led, og udfrligere s. 170b). Mske ikke at undre, dersom der ogs siges, iflge samme forskning, at lesbiernes brn havde en "significantly higher" erfaring end de heteroseksuelles brn af dette: "Child believes that mother would prefer that she/he has lesbibay sexual orientation (Tasker and Golombok 1997)": denne sregenhed var "significantly higher" (jfr. nederst p s. 169) hos lesbiernes brn end hos de heteroseksuelle mdres brn i kontrol-gruppen (samme kilde, s. 173, i 4de led).

essu hefur enginn nrra litsgjafa svara enn nema Lasse Kofoed Bech Kaupmannahfn, sem sagi orrtt:

Til Jon Valur Jensson, Reykjavik: -- Jeg er sikker p, at brn der er vokset med et par heteroseksuelle forldre ogs fler pres fra deres side om selv at vre heteroseksuel. Tnkt over dt?

Auvita hafi g hugsa t a, en metek stareynd einmitt fagnandi. Og svar mitt til hans (eftir mna lngu og gu safnafer kvld, sem g eftir a blogga um) hefur hann egar fengi (n an kl. 01:39 a dnskum tma):

Med glde kan jeg svare Lasse Kofoed Bechs sprgsml. Heteroseksuelle forhold og sex indfrer i og ved sig selv et fundamentalt, primrt vrdi i samfundet: det er den ndvendigige grund for alle generationer, ja, for hele menneskelighedens historie -- det er forresten den absolute betingelse (conditio sine qua non) for selve de homoseksuelles eksistens, deres livsvrdier og fremtids-tilvrelse! Homoseksuel sex har ikke noget sdant livsgivende vrdi. De to mder af samleje er defor helt usammenlignelige; den frstnvnte skal derfor prioriteres i statlig politik. (Desuden bemrker jeg, at ingen har optnkt et svar til Stacey og Biblarzs afslringer, de som jeg rapporterde!)

a verur frlegt a sj, hvernig Dananum gengur a svara mnum efnislegu rkum.

PS. eir, sem leggja inn athugasemdir, urfa a skrifa undir sitt fulla nafn.


Kjarnorka rana "mikilla frna viri"?

Uggvnleg, ekki szt fyrir rani, er s yfirlsing hins rttka forseta eirra, a run kjarnorkutkni s jinni nausynleg og ess viri a frna msu fyrir hana, "jafnvel tt a tefji ara run um tu r." Orka er eitt af v, sem ran meira magni en velflest nnur lnd, en rlt samvinnuni yfirvaldanna vi stofnanir S, sem eftirlit hafa me kjarnorkuframleislu, virist benda til ess, a au stefni framleislu kjarnorkuvopna. tt srael, Pakistan, Indland, Kna og Rssland bi ll yfir kjarnorkuvopnum, auk Bretlands, Frakklands og Bandarkjanna, er ekki sjlfgefi, a gfulegt s, a ran hefji vgvingu v svii, enda er hn lkleg til a egna Saudi-Araba o.fl. jir til ess sama. Hver hefi t.d. staa sraels veri fyrir 30 rum, ef 2-3 ngrannarki hefu bi yfir kjarnorkuvopnum? Htt er vi, a vri n egar eitt tvhlia kjarnorkustr a baki, me snum skaplegu eyileggingar- og tbreisluhrifum. Me llum tiltkum, frisamlegum rum er v nausynlegt, a jir heims sporni gegn eirri kjarnorkuvgvingu, sem ranir eru n grunair um.
mbl.is Ahmadinejad segir kjarnorku mikilla frna viri
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

54% tala mti v a auka rttindi samkynhneigra

Frtt Mbl.is dag um afstu tala, sem spurir voru skoanaknnun hvort eir vilji bta rttindi samkynhneigra, kemur sumum vart, en ekki mr. 47% sgu nei, en 40% kvust vilja a essi hpur fi a njta smu rttinda og gagnkynhneigir, sem eru samb. egar aeins eru taldir eir, sem afstu tku, eru skv. essu 54% tala mti v a auka rttindi samkynhneigra, en 46% memltir. essi afstaa meirihlutans ykir kannski venjuleg augum slendinga, en er raun fullu samrmi vi a, sem fyrir var vita um afstu langflestra meginlandsjanna til mlsins, .m.t. tala.

Til undantekninga heyrir, a samkynhneigir hafi rtt til ttleiingar barna Evrpu. Alingi var v efni a setja land okkar r hinna allra rttkustu, egar hin illa rkstudda lggjf um a ml var samykkt ar 2. jn linu ri. En hver er , nnar tilteki, afstaa almennings okkar gmlu, en nokku frjlslyndu heimslfu til ess mls?

ri 2003 fr fram vihorfsknnun meal 25 ESB-ja, auk Svisslendinga og Normanna, vegum EOS Gallup Europe, en ar var afstaan m.a. knnu til ttleiingar homma og lesba brnum. Knnunin var bi vsindaleg og me geysistru rtaki: 15.074 manns (sj bls. 5 hinni birtu knnun samantekt dr. Judit Takcs, pdf-formi [1]).

Evrpubandalagslndunum 25 reyndust 57% mti ttleiingu samkynhneigra brnum, 38% memltir, en af eim, sem afstu tku, eru 60% mti henni. Noregi voru vihorf manna knnu smu rannskn: 61% af eim, sem afstu tku, voru mti slkri ttleiingu (en heildina: 59% mti, 37% me, og 4% tku ekki afstu). Af ESB-lndunum 25 reyndust einungis fjgur, Danmrk (54% me, 45% mti), Holland (64:35%), Spnn (57:37%) og zkaland (57:41%), me meirihlutafylgi vi a, a samkynhneig pr fi a ttleia brn. Hinar jirnar 21 (og Normenn til vibtar) voru me meirihlutafylgi gegn slkum ttleiingum.

Meal janna, sem samkvmt smu skoanaknnun eru andvgar slkum ttleiingum, eru Bretar, rar, Frakkar, Belgir, Portgalir, talir, Grikkir, allar slavnesku jirnar ESB, Austurrkismenn, Ungverjar, Rmenar, Mltu- og Kpurmenn, auk baltnesku janna riggja og Sva og Finna, Normanna og Svisslendinga. Danir skera sig r meal Norurlandajanna sex og geta kalla sig undantekninguna sem sanni regluna. Hollendingar eru smuleiis frgir fyrir sitt ofurfrjlslyndi, tt fari hafi r bndum, en hafa reyndar eins og Danir fengi bakslag keyrslu sustu misserum, eins og menn ekkja varandi stefnuna gagnvart innflytjendum.

* Bretlandi voru 60% mti, 35% me.

* Svj 50% mti, 42% me.

* Finnlandi 65% mti, 30% me.

* Austurrki 57% mti, 33% me.

* Frakklandi 60% mti, 39% me.

Niurstaan hj tlum ri 2003 er sundurgreind betur samantekt Takcs, og kemur ljs, a bak vi "jin" og "neiin" er rauninni enn harari afstaa en hinni einfldu heildarniurstu. Hn er n 54% mti auknum rttindum samkynhneigra, almennt tala, en 46% me. 2003 voru 74% eirra andvg v, a samkynhneigir fengju rtt til a ttleia brn, 25% hlynntir v a eir fengju au rttindi, en s afstaa skiptist annig, nnar tilteki: "absolutely agree" (fortakslaust hlynntir): 9% -- "frekar hlynntir": 16% -- "frekar andvgir": 24% -- og "fortakslaust andvgir" (absolutely disagree): 50%! [2]. Afstaa meirihlutans er svo eindregin essu mli, a lklegt verur a teljast, a rkisstjrn talu vogi sr a hafa frumkvi a v a innleia slka lagasetningu vert mti vilja jarinnar.

msir eru vsir me a gera hrp a hfundi essarar vefgreinar fyrir a voga sr a upplsa um etta mlefni og kalla afstu mna "mialdalega" ea "fordmafulla". En eir ttu fyrst a reyna a stta sig vi stareynd, a 60% Evrpubandalags-ba og 61% Normanna eru andvgir v, a hommar og lesbur fi a ttleia brn til jafns vi venjuleg hjn. Heimurinn stendur ekki me samkynhneigum v efni -- flk rum heimslfum enn sur -- og fjlmrg lnd vilja heldur ekki leyfa a, a brn aan veri ttleidd til essa jflagshps.

Eina tilfelli um fstrun (og e.t.v. ttleiingu), sem g vissi til, a tt hafi sr sta til samkynhneigs pars hr slandi, ur en lgin voru samykkt 2. jn 2006, fr fram vert gegn vilja foreldra barnsins -- en eir fengu ar engu um ri vegna ess alriskennda ofrkis sem slenzku ttleiingalgin heimila flagsmlayfirvldum eim efnum.

PS. rni nokkur Helgason kallar essa afstu tala "trlega rngsni" Moggabloggi snu, en rkstyur ekki fullyringu sna nokkurn htt. v er engin nausyn a svara eim psti hans.

PPS. eim, sem vilja leggja hr inn athugasemd, er bent a lesa fyrst skilmlana, sem settir eru fram ann 9. .m. gestabk essarar vefsu (MEGINREGLUR vegna athugasemda). Opi verur hr umru rj slarhringa -- svo takmarkaan tma vegna ess a hfundurinn hefur mrgu ru a sinna en a svara athugasemdum.

----------------------------------oOo----------------------------------

[1] Einnig essari vefsl html-formi, bls. 9-10. [2] Sama heimild, bls. 9.


mbl.is 47% tala mti v a bta rttindi samkynhneigra
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Loks s g fyrsta ritdminn um Hernaarsgu Birgis Loftssonar

Frttablainu gr, s. 35, birtist ritdmur eftir hinn gta blaamann Auun Arnrsson (prfessors, Hannibalssonar). Vifangi er Hernaarsaga slands 1170-1581 eftir Birgi Loftsson sagnfring. Rttilega kveur Auunn verki "eina forvitnilegustu bkina jlabkaflinu sasta". Haft hef g hana hjlestri 7 vikur og noti ar margra frlegra frsagna, en er handgenginn efninu af langvarandi huga mnum og lestri slenzkri sagnfri.

a m segja, a mission Birgis a baki essu riti s s a leirtta ann tbreidda misskilning, a slendingar hafi linum ldum veri frism, vopnlaus j og allsendis frbitin beitingu vopnavalds, a.m.k. fr lokum Stulrlungaaldar; essi tilgangur ritsins kemur t.d. berlega fram byrjun bi formla ess og enska tdrttarins aftast bkinni. En jafnframt er Birgir auvita afar hugasamur um allt etta efni sjlfu sr, hernaarsgu okkar eigin jar, ngjanlega til ess a hafa tileinka henni nokkur r ferli snum, nmsritgerum vi Hskla slands og me ritun essa veglega rits (288 s., tg. Pjaxi ehf., Rv. 2006).

Vi lestur bkarinnar f menn eins og nja sn slenzka sgu, rtt eins og eir myndu gera, ef rdd vri saga kvenna sustu 11 aldirnar ea stjrnmlasagan ein rakin. Margt af ekktum meginviburum kemur vitaskuld vi sgu, t.d. siskiptaldinni, og ekki munu eir, sem stslir eru a Sturlungu sinni, lta margt koma sr vart af blugum sagnaviburum eirrar aldar. En Birgir sviptir lka hulunni af rum atburum, sem fari hafa fyrir ofan gar og nean hj mrgum lesendum slandssgunnar, og m ar til nefna skrur og vg 14.-15. ld, .m.t. vopnaa barttu Englendinga og jverja hr landi fram 16. ld, stundum me miklu mannfalli og iulega me fullri tttku slendinga, a v er virist. Umfjllun Birgis um "sveina" (vopnaa menn, eiginlega hermenn einkaherjum) hr landi eftir lok 13. aldar er upplsandi um standi ofanverum mildum, enda er beinlnis tala um "Sveinald" 14. ld. Ekki minnkai vgi essara hernaarmla 15. ld, egar jafnvel hlauzt str milli Dana og Englendinga af skrum slendinga vi Englendinga Vesturlandinu, .e. vegna vgs Bjrns riddara Rifi; og sar ldinni tti orleifur sonur hans aftur vgskaki vegna Reykhla, sem umsetnir voru vegna tkljra erfamla; var a Birni Th. Bjrnssyni a sguefni bk hans gtri, Virkisvetur.

Margur hfingi fyrri tma rs hr verki Birgis upp r mu aldanna sem raunverulegur herforingi, skipulagur valdbeitingarmaur ea vgvddur smfursti krafti vopna sinna og rins herafla; tekur a bi til geistlegra hfingja og veraldlegra. Hversu vifelldi sem msum kann a ykja a, ber a viurkenna ennan tt slenzkri sgu. a hefur t.d. lafur Gunnarsson gert riti snu xin og jrin (og hlfi sr vi "of miklu" herbrlti blum eirrar bkar, m.a. me v a hlaupa nnast fram hj Bjarnanesrei).

llu essu til vibtar verur a teljast gtt, a menn f a frast hr um sari hluta essarar sgu, egar konungur ltur framkvma hr "vopnabrot" (eyingu vopna) nokkru eftir siaskiptin, um sama leyti og Vestfiringar hyggja endurvgvingu til a verjast erlendum mnnum (tt illa fri reyndar eyjarvgunum, sem snir hve tvbent og hskalegt vopnavaldi getur ori). Og fram fylgir hfundur sguri hervarna hr landi, rtt fyrir a titill verksins setji v mrk vi ri 1581. ar ber m.a. htt Tyrkjarni 1627 og heigulslega frammistu Dana vi lftanes; ennfremur er lokakaflanum sagt fr mjg athyglisverum tillgum Levetzovs stiptamtmanns, Stefns amtmanns rarinssonar og Bjrns lgmanns Markssonar (forfur mns) Alingi ri 1785 um vopnvingu manna llum sslum landsins, sem fl raunar sr hvorki meira n minna en stofnun slenzks landhers, og hafi g floti gegnum essa tilveru n ess a vita af v (en veit hins vegar af rum merkum atrium, sem tilheyra essari sgu, sem Birgi virist hins vegar kunnugt um; g ar fremur vi sjnarmi nafntogara slendinga til nausynjar landvarna fr v um 1800 og fram heldur en beina sguatburi).

Almennt hygg g, a lesendur muni almennt vera mr sammla, a bk essi geymi marga afar hugavera hluti fyrir slenzka sgu -- og kalli endurskoum missa hva varar nlgun hennar.

Meal ess, sem Birgir varpar srstku ljsi , eru bi hernaaraferir, vopna- og verjubnaur slendinga mildum, vopnaeign landinu (.m.t. fallbyssueign, sem var mun var en flesta grunar) og ekki szt hinn mikli fjldi varnarvirkja, sem hr hefur veri um sunnan-, vestan- og noranvert landi, allt fram 16. ld (og lengur Vestmannaeyjum og lftanesi); slandskorti me stasetningu eirra bls. 67 m telja um 30 slk virki, og grafi bls. 78 dreifir Birgir eim eftir byggingartma; eru essi o.fl. hjlparggn riti hans einkar gagnleg. mislegt af essu og ru tagi, sem hann hefur unni skipulega, m.a. a fyrirmynd fr evrpskri hernaarsgu og jafnvel me samanburi vi hana, hygg g merka nbreytni sagnfrirannsknum hrlendis. hefur hann va upplsingar fr fornleifafringum, ekki szt r rannsknum fr sustu ratugum, sem ntast til a varpa skrara ljsi vopnabna landmanna o.fl. Um varnarml Vestmannaeyja fjallar hann allnokkru mli, eins og full sta var til, en ekki eins tarlega, a mnu mati, og heimildir gefa tilefni til.

a m segja a Birgir hafi teki af mr visst mak me ritun essarar bkar, ar sem mr hefur um margra ra skei veri ljs hin mikla vanekking samtar okkar hersku ttunum okkar eigin sgu, og v hefur mr stundum blskra strilti og belgingurinn yfirlsingum sumra, sem telja sig ess umkomna a lsa okkur slendinga margstafesta friarj a.m.k. sj sustu aldirnar -- og nota a til a ala hr nrri ger af jrembu gagnvart rum jum. Blskrai mr t.a.m. ekki hva szt barmikil vanekking hinnar sagnfrilru Ingibjargar Slrnar Gsladttur eim mlum og tti einhvers staar ga uppkastsgrein til a svara mlflutningi hennar um hluti og rek ar msar stareyndir allt fr 14. ld (mun s grein mn vntanlega sj dagsins ljs sar). En g hafi einnig hugsa mr a skrifa alltarlegan ritdm um bk Birgis til a birta hr blogginu, svo merk er hn, a hn verskuldar a fyllilega, sem og ga slu, v a um afar hugaveran spennulestur er a ra strum kflum ritsins. Ekki er a laust vi svolitla annmarka, t.a.m. vantar me llu nafnaskr riti, en a vri vanakklti a geta samt ekki fagna essari gu bk, nnast algeru frumvirki essu svii slenzkri sgu. Slk viurkenning sst einnig ritdmi Auunar Frttablainu, en of stutt er s grein hans, og sjlfur mun g sar skrifa mun betur og me nkvmari htti um essa glsilegu bk, eins og hn vissulega verskuldar.

(Auuni Arnrssyni ska g til hamingju me au verlaun Blaamannaflags slands, sem hann hlaut dag a verleikum fyrir beztu umfjllun rsins 2006 me greinaflokki snum um Evrpusambandi Frttablainu.)


Burt me vaxtaokur bankanna!

Hvaa rugl er etta me "vaxtamun"? Ekki nema rtt yfir 2%! segir Sigurjn bankastjri Landsbankans Kastljsvitalinu, ar sem hann mtti gmundi Jnassyni. Og hvers vegna hrekkur umran alltaf strax yfir "jnustugjld"? Eru au aalatrii?!

egar Landsbankinn bur mnnum sjlfur milligngu um erlend ln me 2-3 % vxtum og tekur ar af um 1% lag eigin hlut, hltur bankinn sjlfur a eiga kost jafnvel hagstari lnum erlendis. Hvernig getur bankastjrinn haldi v fram ea lti sr skilja, a bankinn hafi ekki nema essi rmu 2% eigin hlut, egar hann leggur tln, sem skilyrt su af vimiunarvxtum Selabankans? Ef au mrk eru um 14-15%, en bankinn tekur sjlfur ln erlendis me kannski 1,5% rsvxtum til a mila yfir ln til slendinga, er ekki dagljst, a bankinn hagnast grarlega? (g tek fram, a hr er g ekki a ra um hsnisln bankanna, mr er vel ljst, a ar er ekki h vaxtaprsenta, en vi btist vertrygging.) Vissulega er erlenda lni rokkandi eftir gengissveiflum, en a ngir ekki til a skra a, sem bankinn smyr , -- gengi krnunnar hefur heildina ekki veri a falla neitt tiltakanlega sustu rj r ea svo, heldur vert mti.

En jafnvel s mti maur Ptur Blndal alingismaur heldur v fram, a lagning bankanna s raun lg, essi rmu 2%! N b g hinga hagfringi ea frleiksmnnum til a upplsa etta fyrir mr og rum, en mean lt g ekki fra mig neinum alls fullngjandi "skringum". egar heildargri helztu bankarisa okkar nemur hundruum milljara rlega, er ekki nema von, a eftir essu s gengi.

Svo akka g Jhnnu Vilhjlmsdttur Kastljsi fyrir a setja essa karla upp vi vegg, Gujn Icelandair og Sigurjn Landsbankanum -- vi viljum f sannleikann bori essum mlum rtt eins og rum umdeildum mlum samtmans.


Svkull andi sjkrabei: BB

Hr er maur sem gefst ekki upp, tt mti blsi, heldur skir sig veri, raar sig bkum og verkefnum sjkrabei, stengdur vi runeyti, en gleymir ekki a nra andann me "nokkrum Wagnerperum", mean svona er statt um hann (sj einkum essa grein hans, reyndar fleiri). a liggur vi, a hann s fundsverur, blessaur, en ekki funda g hann af kaldranalegri illmlginni, sem hann hefur urft a sta fr svo mrgum og ber mist af stakri r ea hugpri. Ekki hefur gagnrnendum hans fari fram upp skasti, en tkum einfaldlega eirra hvru hrp sem mlikvara eirra eigin stthita tu standi. ar a auki erum vi slendingar algerir klfar ryggis- og varnarmlum, svo a ekki hefur Bjrn vali sr lgstan gar a rast me ratuga-, olinmum skrifum snum eim efnum. Maurinn er reyndar ekki einhamur: hafa fir stai sig af vlkum skrungsskap sem hann mennta- og lgreglumlum.

N er a samt innileg von mn, a hann fari varlega me sjlfan sig, hli lknunum, eins og vi eigum ll a gera, og skilji regimentin sn eftir undir annarra stjrn, mean hann er sjlfur a n sr.

(En hva g vildi, a hann Bjrn minn laist skilning v, a vndisfrumvarpi er eitthva sem hann arf a kasta t um gluggann ... verur kannski smglta, a g kjsi Sjlfstisflokkinn vor, tt g veri a strika ar t einn og annan, jafnvel allt a heilum tug glstra frambjenda ...)


Afleit staa Reykjavkur mengunarmlum

Afar athyglisver er str forsufrtt Mbl. dag: Borgin hirti ekki um mengun vi leikskla. Sj r eru fr v stungi var undir stl niurstum Jns Benjamnssonar umhverfisfrings um niturdoxsmengun, NO 2, vi fimmta tug leikskla Reykjavkur. Vi 20 eirra mldist mengunin yfir httumrkum, sem reyndar er veri a endurskoa n, v a gmlu httumrkin eru einfaldlega talin of h -- heilsufarshttan er enn meiri en tali hafi veri.

Nlegar fregnir (samt frlegu korti af mengunarmlingum msum stum Reykjavk og ngrenni [1]) sna, svo a ekki verur um villzt, a va fer mengun langt t fyrir heilsumrk. Annar hver bll borginni heldur fram a spna upp krabbameinsvaldandi rkornum, og nnast ekkert er gert mlunum. Jafnvel einungis a eitt a taka notkun eitthva bor vi gmlu vatnsblana, sem ur voru notair til a binda ryk malarvegum borgarinnar, vri afar hrifark lausn til a lgmarka skaann af essari malbiksmengun, v a refnin myndu skolast niur niurfllin. Eina varanlega lausnin er s a banna nagladekk ea a.m.k. a leyfa au ekki nema algerum undantekningartilfellum og setja gjald notkun eirra.

Vi hfum of lengi ana fram me gmlu klisjuna klingjandi hfinu: "sland hefur allra landa hreinast loft!" Vi hfum hlai niur ttbli etta litla svi suvesturhorninu og nnast sleppt llum mengunarvrnum. sama tma hefur blaeign aukizt hlutfallslega mun hraar en flksfjldinn. Meira a segja ltu ramenn sr detta a hug fyrir nokkrum rum, a sjlfsagt vri a f rafskautaverksmiju upp Grundartanga, tt vita vri, a slk verksmija skilar fr sr afar krabbameinsvaldandi tblstri. Sem betur fr greip lukkan ar taumana og hafi vit fyrir eim. En n tla yfirvld Hafnarfiri a gleypa vi v a nstum refalda Straumsvkurverksmijuna og lta sr lynda, a Alcan lofi v upp ermina a stefna a minna mettunarsvi og minni mengun, sta ess a hafa etta stranglega samningsbundi. Str-Reykjavkursvi verur me essu framhaldi ori eitt mesta mengunarsvi Norur-Evrpu eftir nokkur r.

a kemur mr ekki vart, a einmitt R-listinn skuli hafa brugizt essu mli, sem sagt er fr forsufrtt Moggans dag. Tpsk lausn eirra: A spa vandamlinu undir teppi!

En n bur okkar gta borgarstjra, Vilhjms . Vilhjlmssonar, og annarra stjrn borgarinnar a efla hr mengunarmlingar og -varnir og stefna trau bann vi notkun nagladekkja. etta eru naumast nema ein til tvr vikur hverjum vetri, sem Reykvkingar urfa a keyra snj, og frnarkostnaurinn vegna nagladekkjanna er ess ekki viri, a menn blist hr eim blum snum hlft ri. Annars mun etta allt koma hausinn okkur sar, heilsu- og vinnutjni hj einstaklingum og fyrirtkjum, en auknum heilsugzlukostnai hj rkinu.

Alvrustjrnmlamenn pissa ekki skinn sinn.

---------------------------------oOo---------------------------------

[1] Mbl. laugard. 10. febr. 2007, bls. 12: heilsufrttin: Svifryki vanmetinn ttur skipulaginu.


mbl.is Borgin hirti ekki um mengun vi leikskla
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Alan Chambers rir (sna fyrrverandi) samkynhneig Kastljsi

Gur gestur, sem flutti nlega nokkur erindi hr landi, auk rstefnu, Alan Chambers, er Kastljsvitali vi Helga Seljan kvld [1]. ar gefst landsmnnum sjaldgft tkifri til a heyra upplsta hga-umru um mlefni samkynhneigra. Eins og g hef egar greint fr fyrri, vlesnum pistli mnum um essa heimskn hans, er Alan maur sanngjarn og afar skilningsrkur astu og lan samkynhneigra, enda gekk hann sjlfur braut, unz honum var a gefi a geta sni vi blainu og fengi nja sn og nja stefnu lfinu. ar kom tr hans vi sgu, tt einnig su mrg dmi ess, a menn hverfi fr samkynhneig me hjlp erapista, slfringa o.fl. fagsttta.

rstefnu Alans Fladelfu laugardaginn 27. jan. [2] var mr enn ljsara en ur, hve hjarta hans og sam eru rttengd samkynhneigum, fyrst og fremst vegna hans eigin jningarfulla roskaferils: Vegna heppilegra uppeldisastna, sem foreldrum hans voru ekki ngu ljsar, hneigist kynhvt hans sar t allt ara braut en brra hans; var afar lrdmsrkt a hla frsgn hans af v llu; hans kllun er n a sinna eim mnnum, sem voru hans flagshpur lengi og hann hefur fullan skilning og innsn astur eirra. En 2. lagi er nlgun hans gagnvart samkynhneigum mtu af gefandi krleika, og er mr ar minnisstust frsgn hans af eim aldna, haldssama presti, sem rann svo til rifja hrmulegt stand dauvona eynisjklinga sjkrahsum heimabygg hans, a hann fr daglega a sjkrabe eirra, sat ar lngum stundum, var eim sluflagi einsemd eirra og rddi vi um krleika Krists, sem elskar alla menn. annig, kva Alan, ttu kirkjurnar a vinna, a nlgast essa menn, eim astum ar sem eir eru staddir, og bera vitni um hjlpri Gus og kllun allra til eilfs lfs me honum. S krleikur Gus stendur llum til boa, eim sem leita hans einlgni.

Hjlparstarf gamla prestsins vakti vlka athygli rum samkynhneigra, a tvarpsst eirra hafi samband vi hann til a ra mlin, en byrjai fyrst v a spyrja hann um lit hans virkri samkynhneig [.e. kynmkum samkynhneigra]. "g tri, a a s synd," var svar hans. "Okkur lkar a ekki," svarai s samkynhneigi, "en okkur lkar vi ig og viljum bja r a koma tvarpsst okkar og segja fr v, hvaa kirkju ert." annig hafi hann, me v a gefa sig allan a miskunnarverki Krists, n til eirra, sem ella hefu daufheyrzt vi orum hans, og bau eim svo sjlfum a koma til kirkju hans. En ar uru hins vegar margir safnaarmenn rlegir, sgu samkynhneiga vera syndara, sem ttu ar ekki heima! Presturinn svarai v til, a ng vri plsi, "ltum setjast arna kirkjubekkinn me eim hrdmsseka, me slefberanum ea rum syndurum," ng s af eim! annig kenndi hann eim aumkt og brralagstilfinningu gagnvart eim samkynhneigu.

Pistill minn, Rstefna um lausn fr samkynja kynlfshttum, hefur vaki mikla athygli. Laugardaginn 27. jan. fru um 1,1% jarinnar inn vefsetur mitt (3312 heimsknir), rmlega 1400 daginn eftir, 689 3. degi og fleiri til vibtar sar, tt engin n vefgrein hafi veri lg ar inn fjra slarhringa. (Rauk g ar me r u..b. 50. sti vinsldalistanum upp a ellefta sunnudaginn 28., mitt milli mars Ragnarssonar og Margrtar Sverrisdttur, eins umtlu og au voru um r mundir.)

Allmikil umra hefur veri formi athugasemda nefndri vefsu minni. M ljst vera af llu essu, a jin hefur alls ekki rtt essi ml aula n til neinnar hltar hinga til. Og handviss er s, sem etta ritar, um a r umrur gjsi upp aftur kjlfar Kastljssvitalsins vi Alan Chambers, sem var nhafi, egar essum pistli var sleppt t lofti.

PS. Glsileg var frammistaa Alans ttinum, og hvet g alla, sem misstu af honum, til a sj hann endurflutningi.

----------------------------------oOo----------------------------------

[1] Kastljstturinn verur endurtekinn kl. 24.00 kvld, og er vitali vi Alan fyrsta efni ttarins. Vefsl me upptku af ttinum er essi: http://dagskra.ruv.is/streaming/sjonvarpid/?file=4301726.

[2] arna eftir endurtek g hluta af essari aths. minni nefndri vefsu, en fri til nkvmara oralags Alans og bti meira vi, samkvmt punktum mnum fr rstefnunni Fladelfu.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband