BloggfŠrslur mßna­arins, jan˙ar 2008

Erindi um ßgalla BiblÝu■ř­ingar

Jˇn G. Fri­jˇnsson prˇfessor flytur Ý kv÷ld kl. 20.00* erindi ß vegum FÚlags Ýsl. frŠ­a Ý h˙si S÷gufÚlags, Fischersundi 3 Ý Grjˇta■orpi. Nefnist erindi­: Ůa­ skal vanda sem lengi ß a­ standa: Um BiblÝu■ř­inguna nřju. Um efni­ er fjalla­ Ý stuttu vi­tali vi­ prˇf. Jˇn Ý Mbl. Ý dag, sem og Ý lengra vi­tali Ý 24 stundum Ý gŠr, bls. 20, undir fyrirs÷gninni: 'Ekki bo­leg ■ř­ing'. "═ erindinu ver­ur fjalla­ um mßlfar, framsetningu, stÝl og myndmßl Ý nřju BiblÝunni. Teflt ver­ur fram řmsum dŠmum ˙r nřju ■ř­ingunni og ■au borin saman vi­ samsvaranir ˙r eldri ˙tgßfum. Jˇn Fri­jˇnsson er prˇfessor Ý Ýslensku mßli vi­ Hßskˇla ═slands," segir ß vefsÝ­u Ýslenzkra frŠ­a, http://islensk.fraedi.is. Hefur Jˇn veri­ einn helzti gagnrřnandi BiblÝu■ř­ingarinnar nřju, mest ˙t frß mßlfars- og merkingarlegu sjˇnarmi­i, og vir­ist hafa ■ar margt til sÝns mßls.

* Skv. nefndri vefsÝ­u Ýsl. frŠ­a og 24 stundum, en kl. 20.30 Ý Mbl., sem er sennilega rangt.


Erindi um Skßld-Rˇsu (Vatnsenda-Rˇsu)

┴ almennum fundi Ý ĂttfrŠ­ifÚlaginu Ý kv÷ld flytur sr. GÝsli Kolbeins erindi um Skßld-Rˇsu – Rˇsu Gu­mundsdˇttur ljˇsmˇ­ur, en hann er h÷fundur nř˙tkominnar Švis÷gu hennar, og ver­ur ■etta vafalaust ßhugaver­ samverustund me­ ■essari merku konu, einhverju snjallasta skßldi sinnar tÝ­ar. Fundurinn hefst kl. 20.30 Ý h˙si Ůjˇ­skjalasafnsins a­ Laugavegi 162, 2. hŠ­. Eftir kaffi ver­a sÝ­an fyrirspurnir, umrŠ­ur og ÷nnur mßl. A­alfundur fÚlagsins ver­ur haldinn ß sama sta­ fimmtudag 28. febr. kl. 20.30.

Skipul÷g­ ˙trřming ˇfŠddra barna me­ 'fˇsturgalla'

═ frÚtt R˙v Ý gŠr og Mbl. Ý dag kemur fram a­ langflestar konur sem fara Ý greiningu Ý frh. af ni­urst÷­um fˇsturskimunar (sem n˙ nß um 3000 ßrlega) velja fˇsturdey­ingu, ef litningagalli greinist, 46 af 50 tilfellum ß 4 ßrum!

'Efnishyggja foreldra e­a kvenna?' getur m÷nnum dotti­ Ý hug, en sta­reyndin er s˙, a­ mj÷g stÝft, ˇtr˙lega stÝft, er haldi­ a­ ■ungu­um konum a­ fara Ý "fˇsturskimun" og sÝ­an tala­ vi­ ■Šr Ý afar alvarlegum anda, me­ allt a­ ■vÝ ßreitni vi­ ■Šr Ý ■r˙gandi vi­t÷lum, um alv÷ru ■ess og ˇŠskileik a­ eignast ■essi b÷rn. ═ Noregi er fˇsturskimun b÷nnu­, nema konan sÚ haldin kvÝ­a, en hÚr ß landi hefur ■a­ beinlÝnis veri­ stefna ■eirra ß Kvennadeildinni a­ halda fˇsturskimun a­ konum. Fj÷ldi kvenna, sem fara Ý fˇsturskimun vi­ tˇlf vikna me­g÷ngu, hefur stokki­ upp ˙r um 420 ßri­ 2000 Ý tŠp ■rj˙ ■˙sund ßri­ 2006! HÚr er ■vÝ ekki einfaldlega um skyndilega "efnishyggju kvenna" a­ rŠ­a, heldur stefnu "a­ ofan" og ■ß spurning, hvort heilbrig­isrß­herra, rß­uneyti hans og jafnvel rÝkisstjˇrnin sÚ hlynnt ■essari stefnu e­a standi a­ baki henni. Ef ekki, Štlar rÝkisstjˇrnin ■ß a­ lßta ■a­ vi­gangast, a­ keyrt sÚ ■annig ß ■essi mßl Ý sjßlfrŠ­i einhverra lÝfsfjandsamlegra afla Ý lŠknageiranum?

Ůannig hljˇ­ar frÚttin, sem menn fengu a­ heyra ß R˙v me­ kv÷ldmatnum Ý gŠr:

  • Flestum Downs-fˇstrum er eytt

  • Foreldrar 25 ˇfŠddra barna af ■eim 27 sem greindust me­ Downs-heilkenni ß ßrunum 2002 til 2006, v÷ldu a­ binda enda ß me­g÷nguna me­ fˇsturey­ingu. ┴ ■essum tÝma greindust 23 fˇstur me­ a­ra litningagalla, Ý ÷llum tilfellum nema 2 v÷ldu foreldrarnir fˇsturey­ingu.
  • Ůetta kemur fram Ý svari heilbrig­isrß­herra vi­ fyrirspurn Kristins H. Gunnarssonar og Gu­frÝ­ar Lilju GrÚtarsdˇttur um fˇsturskimun og fˇsturey­ingar. Ůar segir jafnframt a­ ■essar ni­urst÷­ur sÚu ß■ekkar ■vÝ sem ■ekkist Ý ÷­rum l÷ndum ■ar sem rekin er sambŠrileg ■jˇnusta me­ fˇsturskimun, fˇsturgreiningu og erf­arß­gj÷f.
  • Ůar, eins og hÚr, velja flestar konur fˇsturey­ingu ef alvarleg vandamßl greinast. Fˇsturey­ingar hÚr ß landi vegna litningagalla eru ■ˇ a­eins brot af ÷llum fˇsturey­ingum, ■vÝ yfir 800 fˇstrum er eytt ß hverju ßri vegna fÚlagslegra a­stŠ­na.

Fˇsturdrßpsstefnan hefur ekki sta­i­ a­ger­arlaus ľ ßstandi­ er ekki ■a­ sama og ■a­ var­ me­ ˇl÷gunum 1975. Barßtta lÝfsverndarmanna hefur ekki st÷­va­ blˇ­strauminn, sem birtist Ý hinum hŠkku­u t÷lum 1976, heldur hefur hann margfaldazt og magnazt, m.a. me­ nřjum farvegum fyrir enn fleiri a­fer­ir ˙trřmingarstefnunnar.

Ůa­ er svo bßgt a­ standa Ý sta­, ■vÝ m÷nnunum munar

anna­hvort eitthva­ ß lei­ ellegar aftur ß bak.á (Jˇnas Hallgr.)á

┴ ■essu bera stjˇrnmßlamenn ßbyrg­, einnig ■eir, sem tala opinberlega gegn ■rengingu heimilda til fˇsturdey­inga, ennfremur allir ■eir, sem me­ persˇnulegum ■rřstingi stu­la a­ ■vÝ, a­ konur fari Ý ■essa "lŠknisa­ger­", sem hefur engan lŠknisfrŠ­ilegan tilgang, heldur vinnur ■vert ß mˇti gegn heilsu ■eirra margra. Ůar ß ofan vinnur ■essi stefna neikvŠ­isins gegn ■jˇ­ okkar og framtÝ­, ■a­ er ekki sÝzti ■ßtturinn Ý ■vÝ jßrnhar­a l÷gmßli orsaka og aflei­inga, sem vi­ erum smßm saman a­ ver­a vitni a­.

---ľľľľľľľľľľľ

Nř frÚtt um anna­: PÚtur Dam Leifsson hefur n˙ kŠrt til umbo­smanns Al■ingis ni­urst÷­u ┴rna Mathiesen Ý dˇmaramßlinu.


Fjalla­ um vefritara ß ┌tvarpi S÷gu

Mark˙s ١rhallsson haf­i sÚr■ßtt um bloggara Ý morgun. Ver­ur sß ■ßttur endurtekinn ß ┌tv. S÷gu Ý dag kl. 13-15 og aftur kl. 20-22 Ý kv÷ld. RŠtt var vi­ řmsa bloggara, ekki sÝzt ß Moggablogginu, og var Úg einn ■eirra. Ver­ur vi­tali­ vi­ mig vŠntanlega endurteki­ um kl. 14.40-15.00 og 21.40 o.ßfr., en ■ar kom Úg m.a. inn ß řmsa ■ß efnisflokka sem Úg hef teki­ til sko­unar Ý pistlum mÝnum.

Einnig ßtti Úg innlegg til varnar Ëlafi F. Magn˙ssyni borgarstjˇra Ý lok innhringi■ßttar Arn■r˙­ar Karlsdˇttur Ý dag.


SkrÝlslŠti ß ßbyrg­ stjˇrnmßlahreyfinga fß klapp ß baki­ frß tŠkisfŠrissinnu­um pˇlitÝkusum

Upphlaupi­ Ý Rß­h˙si ReykjavÝkur Ý gŠr fˇr fram ˙r ÷llum ˇspektum ß ■essu svi­i sÝ­an Ý G˙ttˇslagnum 1932. Freklega var broti­ gegn fundarsk÷pum borgarstjˇrnar og jafnvel gegn landsl÷gum me­ ˇfyrirleitnum ÷skrum, p˙i og a­hrˇpan a­ borgarfulltr˙um og hinum nřkj÷rna borgarstjˇra, Ëlafi F. Magn˙ssyni. Reyndar var ■a­ vi­urkenndur tilgangur sumra (m.a. eins vi­mŠlanda Bylgjunnar um hßdegi­, ß­ur en haldi­ var inn Ý Rß­h˙si­, ■ar sem fundur ßtti a­ hefjast kl. 12.15), a­ tilgangurinn vŠri "a­ koma Ý veg fyrir ■etta," a­ nři meirihlutinn tŠki vi­ stjˇrnartaumunum.

┴byrg­in er ■eirra ungli­ahreyfinga vinstri flokkanna, sem sendu ˙t fj÷ldabo­ um a­ mŠta Ý Rß­h˙si­ til mˇtmŠla. Anna­hvort h÷f­u stjˇrnarmenn ■eirra hreyfinga enga stjˇrn ß li­i sÝnu e­a voru sjßlfir me­al ■eirra sem střr­u sefjunarkenndum hrˇpum vi­staddra. En Ý sjˇnvarps˙tsendingum ß St÷­ 2 og Sjˇnvarpinu sßst greinilega, a­ ■arna var nŠr eing÷ngu um ungt fˇlk ß skˇlaaldri a­ rŠ­a, allt frß tßningum og upp Ý st˙denta komna fram undir ■rÝtugt. Eitthva­ var ■ar af eldra fˇlki, en ■a­ tˇk ekki ■ßtt Ý ˇspektunum, og sÚst ■a­ m.a. af ■vÝ, a­ fram kom Ý SjˇnvarpsfrÚttum kl. 19 Ý gŠrkv÷ldi, a­ fˇlk ˙r ■eim eldra aldurshˇpi, sem vi­statt var og rŠtt var vi­, var yfirleitt andvÝgt mˇtmŠlendunum og hneyksla­ ß framfer­i ■eirra. Ennfemur var t.d. klappa­ mj÷g verulega (eins og heyr­ist ß ljˇsvakanum), ■egar tilkynnt var, a­ Hanna Birna Kristjßnsdˇttir hef­i veri­ kj÷rin forseti borgarstjˇrnar, og sřnir ■a­ vel, a­ frßleitt er a­ telja, a­ mˇtmŠlendur hafi einir veri­ vi­staddir ß p÷llunum.

Ůess ber reyndar a­ geta, a­ Hanna Birna sřndi, eftir a­ h˙n tˇk vi­ forsetastarfinu, frßbŠrlega gˇ­a takta sem fundarstjˇri -- sřndi ■ar mikla yfirvegun, sanngirni gagnvart fˇlkinu ß ßheyrendap÷llum og kva­ alla velkomna ß fundinn, en um lei­, a­ h˙náer me­ bein Ý nefinu ogáme­ fundarsk÷pin algerlega ß hreinu, a­ engum lÝ­ist a­ trufla l÷gbundin st÷rf ■essarar lř­rŠ­islega kj÷rnu samkundu me­ hrˇpum, k÷llum og truflandi klappi. Var­ h˙n margÝtreka­ a­ taka skorinort til ■eirra, sem kusu a­ p˙a e­a klappa (eftir ■vÝ sem lund ■eirra bau­ ■eim) Ý mi­jum klÝ­um Ý rŠ­uhaldi manna og ÷­rum fundarst÷rfum og haf­iáme­ tÝmanumánŠr fulla stjˇrn ß ÷llum vi­st÷ddum. Ůa­ er ■vÝ rangt, sem sumir fj÷lmi­lamenn vir­ast vilja lŠ­a a­ fˇlki, a­ ■a­ hafi veri­ Dagur B. Eggertsson, sem fyrst og fremst hafi reynt a­ rˇa mˇtmŠlafˇlki­.

Fj÷lmi­lamenn, bŠ­i ß Rßs 2 og Lˇa Pind AldÝsardˇttir ß St÷­ 2, sřndu reyndar ßberandi hlutdrŠgni Ý beinni ˙tsendingu ■eirra ß sta­num, ■.e.a.s. me­ vilhylli vi­ mßlsta­ mˇtmŠlenda. Hva­ eftir anna­ var ■ar tala­ um a­ "almenningur" e­a "fˇlk" vŠri a­ lßta ■a­ Ý ljˇs, hversu misbo­i­ honum vŠri vegna atbur­a sÝ­ustu daga, ■egar nřr borgarstjˇrnarmeirihluti hljˇp Ý bur­arli­inn, ■ˇtt sta­reyndin vŠri s˙, a­ ■etta var einfaldlega har­ur kjarni aktÝvista, margra hverra ofurrˇttŠkra VG-ungmenna, sem kunna ekki einu sinni almennar kurteisisreglur, hva­ ■ß a­ vir­a lř­rŠ­islegt ßkvar­anaferli.

Ljˇtt var a­ heyra Dag B. Eggertsson tala mßli ■essa ˇstřrilßta li­s, um lei­ og hann lasta­i borgarfulltr˙a D- og F-lista margfaldlega fyrir a­ taka saman um nřja stjˇrn borgarinnar. Ůar leyf­i hann sÚr jafnvel a­ segja, a­ ■essir kollegar hans Ý borgarstjˇrn hef­u sÝ­ustu daga veri­ a­ "misfara me­ v÷ld" sÝn -- m.÷.o. bar upp ß ■ß valdamisferli! Ma­urinn sßáhef­i ■urftáa­ ßtta sig ß ■vÝ, a­ hann og samanlag­ir vinstri menn Ý borgarstjˇrn rÚ­u ekki nema 40% af atkvŠ­amagni ■ar (6 borgarfulltr˙um af 15), ■vÝ a­ hvorki Ëlafur F. nÚ Bj÷rn Ingiábu­u sig framásem vinstrimenn, ■egar ■eir voru kosnir af borgarb˙um.

SamkvŠmt forsÝ­ufrÚtt Ý 24 stundum Ý dag kve­uráDagur "almenn(a) kjˇsendur, sem sř­ur ß n˙na, sßralÝtil t÷k (hafa haft) ß ■vÝ a­ lßta sko­anir sÝnar Ý ljˇs nema me­ ■essum hŠtti. Ůa­ er ■a­ sem ger­ist. ═ lř­rŠ­issamfÚlagi ß a­ taka ofan fyrir ■vÝ ■egar fˇlk lŠtur Ý sÚr heyra." Sami tˇnn var Ý rŠ­u hans Ý gŠr, ■rßtt fyrir a­ ■ß ■egar hef­u ˇlŠti fundargesta gert borgarstjˇrn ˇkleift a­ halda ßfram fundi sÝnum,á■annig a­ honum var­ Ýtreka­áa­ fresta. Ljˇtt var svo a­ heyra hann rengja Ëlaf borgarstjˇra, sem um kv÷ldi­ sag­i rÚttilega, a­ ■essi ˇlŠti hef­u fari­ langt fram ˙r ■vÝ, sem ßtti sÚr sta­, ■egar borgarstjˇrn tˇk afst÷­u til Kßrahnj˙kavirkjunar. ╔g get hÚr tr˙tt um tala­, ■vÝ a­ Úg var ß ■eim fundi um ßri­ -- og sß sÝ­an gj÷rla til samanbur­ar, hva­ ger­ist ß ■essum ˇtr˙lega fundi Ý gŠr, ■ar sem enginn vinnufri­ur fekkst um langa hrÝ­ og grˇf mei­yr­i voru hrˇpu­ ofan af p÷llum a­ Ëlafi F. Magn˙ssyni.

Fleiri borgarfulltr˙ar vinstri manna en Dagur blettu­u sig ß ■vÝ a­ mŠla ˇspektum ■essa uppiv÷­sluli­s bˇt (og kvß­uámˇtmŠlin sřna hug "almennings"!). Ůa­ ger­i t.d. Bj÷rk Vilhelmsdˇttir Ý vi­tali vi­ R˙v Ý dag, ■a­ sem h˙n sag­i m.a.: "og ■ˇ a­ ■a­ hafi ■urft a­ leysa upp fund, ■ß finnst mÚr ■a­ bara allt Ý lagi"! Ůa­ ß sem sÚ ekki a­ vir­a lř­rŠ­islegar leikreglur og fundarfri­, heldur tßlma borgarfulltr˙um a­ sinna st÷rfum sÝnum! Bj÷rk er reyndar řmsu "gˇ­u" v÷n ß upphlaupsfundum frß fyrri ßrum og or­u­ vi­ stefnu sem komst til valda austur Ý ßlfu me­ ofbeldi fyrir um 90 ßrum.

Sk˙li Helgason, framkvŠmdastjˇri Samfylkingarinnar, komst svo a­ or­i um mˇtmŠlin Ý ˙tvarpsvi­tali: "Ůetta er kannski r÷dd lř­rŠ­isins" (!), en var sÝ­an fljˇtur til a­ segja, a­ ■etta vŠri alfari­ r÷dd ■essa mˇtmŠlafˇlks, en hafi "ekkert a­ gera me­ Samfylkinguna sem slÝka." Me­ ■eim or­um sÝnum vi­urkenndi hann ˇbeint, hve skammarlegt ■etta atferli var.

Naumast hafa ■ˇ ungli­ahreyfingar vinstri mannaáfari­ ˙t Ý sitt ßhlaup ßn vitundar eigin flokksmanna sem střra ■eim flokkum. Ůeirra er ■vÝ einnig ßbyrg­in, en ■ß lÝka ß ■vÝ, a­ l÷greglan mun vŠntanlega Ý framtÝ­inni hafa meiri vi­b˙na­, ■egar eitthva­ slÝkt kann a­ standa fyrir dyrum.

Durgsleg framkoma Helga Seljan gagnvart hinum nřkj÷rna borgarstjˇra Ý Kastljˇs■Štti Ý gŠr, sem og ˇvi­felldi­ og ßrßsargjarnt tal margra fj÷lmi­la- og stjˇrnmßlamanna,ákemur sannarlega ß ˇvart,á■vÝ a­áËlafur F. Magn˙sson er e­almenni og gegnheill drengskaparma­ur sem ver­skuldar bŠ­i vir­ingu og a­ menn gefi honum tŠkifŠri og tÝma til a­ sanna sig Ý verki. ╔g ˇska honum hamingju og heilla Ý starfi, sem og hinum nřja meirihluta ÷llum, eins og Úg hef reyndar ■egar gert Ý fyrri vefgrein minni.

A­ endingu vil Úg hvetja menn til a­ lesa snjallan lei­ara Ëlafs Ů. Stephensen ritstjˇraáÝ 24 stundum, sem og lei­ara Morgunbla­sins Ý dag.

Vegna bilunar Ý t÷lvub˙na­i mÝnum ver­ur ekki opi­ ß umrŠ­u a­ ■essu sinni, ■ar sem Úg get ekki teki­ ■ßtt Ý henni. JVJ.


┴lyktun DˇmarafÚlagsins er rei­arslag fyrir settan dˇmsmßlarß­herra

SÚrlega upplřsandi um mikilvŠgi ■ess, a­ dˇmarar sÚu valdir eftir faglegri hŠfni og ver­leikum, en ekki pˇlitÝskri velvild, er eftirfarandi ßlyktun DˇmarafÚlagsins. Settur dˇmsmßlarß­herra fÚll ß sÝnu prˇfi, ■ar sem hann fŠr­i ekki vi­hlÝtandi r÷k fyrir ßkv÷r­un sinni um skipun Ůorsteins DavÝ­ssonar Ý embŠtti dˇmara vi­ HÚra­sdˇm Nor­urlands eystra og HÚra­sdˇm Austurlands ľ eins og sÚst ß lokaor­um ßlyktunar ■essarar. ═ heild er h˙n ■annig (allar skß- og feitletranir jvj):

  • SamkvŠmt l÷gum DˇmarafÚlags ═slands ber fÚlaginu a­ standa v÷r­ um sjßlfstŠ­i dˇmstˇla. ═ ljˇsi ■essa markmi­s og Ý tilefni af sÝ­ustu skipun rß­herra Ý embŠtti hÚra­sdˇmara og ■eirrar umrŠ­u sem af henni hefur sprotti­ telur stjˇrn fÚlagsins rÚtt a­ senda frß sÚr eftirfarandi ßlyktun:
  • ┴ sÝ­ustu ßratugum hefur veri­ unni­ a­ ■vÝ a­ styrkja st÷­u og sjßlfstŠ­i dˇmsvaldsins sem einn ■ßtt rÝkisvaldsins. MikilvŠgum ßfanga Ý ■vÝ efni var nß­ me­ l÷gum um a­skilna­ dˇmsvalds og umbo­svalds Ý hÚra­i nr. 92/1989 og var s˙ braut fetu­ ßfram me­ l÷gum um dˇmstˇla nr. 15/1998. ═ athugasemdum sem fylgdu frumvarpi til laga um dˇmstˇla var l÷g­ ß ■a­ ßhersla a­ vi­ mˇtun l÷ggjafar um dˇmstˇla yr­i a­ hafa Ý huga eftirlitshlutverk ■eirra me­ hinum tveimur vald■ßttum rÝkisins. Me­al verkefna dˇmstˇla vŠri a­ skera ˙r um embŠttistakm÷rk yfirvalda, dŠma Ý refsimßlum sem framkvŠmdarvaldi­ h÷f­a­i og um ■a­ hvort l÷ggjafinn hef­i haldi­ sig innan ■ess ramma sem honum vŠri settur me­ stjˇrnarskrß. SÝ­an segir svo: äMe­ framangreint Ý huga hefur ■eirri stefnu veri­ fylgt vi­ samningu frumvarpsins a­ tryggja ver­i Ý sem rÝkustum mŠli a­ dˇmstˇlarnir ver­i ˇhß­ir hinum tveimur ■ßttum rÝkisvaldsins sem ■eir hafa eftirlit me­. Ver­i jafnframt a­ mi­a ßkvŠ­i frumvarpsins vi­ ■a­ a­ ekki sÚ nŠgilegt a­ ■etta sjßlfstŠ­i dˇmstˇlanna sÚ tryggt Ý raun, heldur a­ sjßlfstŠ­i­ og tr˙ver­ugleikinn, sem ■vÝ fylgir, sÚ ÷llum sřnilegur.ô
  • Til ■ess a­ sjßlfstŠ­i dˇmstˇla sÚ tryggt Ý raun skiptir verulegu mßli hvernig sta­i­ er a­ skipun Ý dˇmaraembŠtti. Hafa og řmsar al■jˇ­legar reglur veri­ settar til vi­mi­unar til a­ stu­la a­ ■vÝ a­ ßkvar­anir um skipun dˇmara sÚu reistar ß mßlefnalegum grundvelli. Evrˇpusamt÷k dˇmara hafa sett reglur um ■a­ a­ val ß dˇmara skuli eing÷ngu byggjast ß hlutlŠgum sjˇnarmi­um sem tryggi faglega hŠfni hans. ═ tilmŠlum rß­herranefndar Evrˇpurß­sins til a­ildarrÝkja ■ess um sjßlfstŠ­i, skilvirkni og hlutverk dˇmara koma s÷mu sjˇnarmi­ fram. Al■jˇ­asamt÷k dˇmara hafa og ßlykta­ um ■a­ a­ mikilvŠgt sÚ til ■ess a­ tryggja sjßlfstŠ­i dˇmstˇlanna a­ gŠtt sÚ algerlega hlutlŠgra vi­mi­ana vi­ val ß dˇmara. ┴ hinum Nor­url÷ndunum eru starfandi l÷gbundnar umsagnarnefndir [1] og ber veitingavaldinu a­ taka tillit til ßlits ■eirra vi­ skipun Ý dˇmaraembŠtti.
  • Til ■ess a­ treysta sjßlfstŠ­i dˇmstˇla a­ ■essu leyti hÚr ß landi var me­ l÷gum komi­ ß fˇt sÚrstakri dˇmnefnd til a­ fjalla um hŠfni umsŠkjenda um embŠtti hÚra­sdˇmara. Tilgangurinn me­ nefndinni var jafnframt sß a­ auka traust almennings ß ■vÝ a­ dˇmarar vŠru ˇhß­ir handh÷fum framkvŠmdarvaldsins.
  • ═ samrŠmi vi­ ■a­ sem hÚr hefur veri­ raki­ er ■a­ ßlit stjˇrnar DˇmarafÚlagsins a­ rß­herra beri vi­ skipun Ý dˇmaraembŠtti a­ hafa hli­sjˇn af ums÷gn nefndarinnar ■ˇtt hann sÚ ekki bundinn af henni. Kjˇsi rß­herra ß hinn bˇginn a­ leggja ums÷gnina ekki til grundvallar, eins og gert var Ý ■vÝ tilviki sem hÚr um rŠ­ir, ber honum a­ fŠra fyrir ■vÝ vi­hlÝtandi r÷k. Stjˇrn DˇmarafÚlags ═slands telur a­ ■a­ hafi rß­herra ekki gert.
  • ReykjavÝk, 23. jan˙ar 2008,
  • Ý stjˇrn DˇmarafÚlags ═slands,
  • Eggert Ëskarsson,
  • ArngrÝmur ═sberg,
  • Benedikt Bogason,
  • GrÚta Baldursdˇttir,
  • Hj÷rdÝs Hßkonardˇttir.

________________

[1] Sjß nßnar, um tilh÷gun dˇmaraskipunar ß Nor­url÷ndum, ■essa grein mÝna (JVJ):áDanir, Nor­menn og SvÝar setja skipunarvaldi rß­herra strangari skor­ur en hÚr hefur tÝ­kazt.

________________

HvenŠr Štlar flokkseigendafÚlagi­ a­ skammast sÝn Ý sta­ ■ess a­ klˇra yfir ■etta mßl?

═ gŠr var mßl■ing Ý H.═. um dˇmaramßli­. Ůar var m.a. SigrÝ­ur Andersen, l÷gfrŠ­ingur og vara■ingma­ur SjßlfstŠ­isflokksins Ý ReykjavÝk. Ůar lag­i h˙n til a­ fŠra skipunarmßl dˇmara "algerlega inn Ý [dˇmsmßla]rß­uneyti­." Ůessi yfirlřsing, sem stefnir ■vert gegn ■vÝ, sem tÝ­kast ß Nor­url÷ndum, er einfaldlega hneyksli, sbr. einnig og ekki sÝ­ur ■a­, sem rŠtt er hÚr ofar Ý 3. li­ ßlyktunar DˇmarafÚlagsins um evrˇpskar og al■jˇ­legar vi­mi­anir Ý ■essum mßlum. Ůa­ ß ekki a­ hverfa aftur til fortÝ­ar, ■ar sem rß­herrar rß­sku­ust me­ flesta hluti, heldur vinna a­ hreinni og beinni a­skilna­i dˇms- og framkvŠmdavalds hÚr ß landi og lßta alla okkar beztu l÷gfrŠ­inga fß a­ njˇta sÝn, ßn mannamunar, vi­ veitingu embŠtta.

ŮvÝ er vi­ ■etta a­ bŠta, a­ Gu­mundur Kristjßnsson hrl., einn ■eirra ■riggja umsŠkjenda, sem dˇmnefndin taldi bezt hŠfa til starfsins, hefur n˙ vÝsa­ mßli ■essu til umbo­smanns Al■ingis.á ┴rni Mathiesen er greinilega ekki b˙inn a­ bÝta ˙r nßlinni me­ ■etta mßl enn■ß.

________________

Um ■essi dˇmaraskipunarmßl hef Úg skrifa­ eftirfarandi vefgreinar (og miklar umrŠ­ur fylgja ■ar um ■Šr margar):

Hneykslanleg st÷­uveiting hÚra­sdˇmara a­ mÝnu mati (22. des. 2007).

R÷kstu­ningur ┴rna Mathiesen er lÚlegur brandari (9. jan. 2008).

Skellurinn var mikill fyrir SjßlfstŠ­ismenn (a­ hlusta ß lesturinn Ý ˙tvarps- og sjˇnvarpsfrÚttum ˙r greinarger­ dˇmnefndar um hŠfni umsŠkjenda um dˇmaraembŠtti ß Nor­urlandi eystra og Austurlandi ..., 10. jan.).á

Dˇmaramßli­: Enginn ver­ur ma­ur a­ meiri vi­ a­ rÚttlŠta ■a­ sem er Ý sjßlfu sÚr ranglŠti (12. jan.).

Sterk si­vŠ­ingarr÷dd innan SjßlfstŠ­isflokks: Ël÷f Magn˙sson (14. jan.).

FrÚttama­ur lŠtur fjßrmßlarß­herra komast lÚtt frß dˇmaraskipunar-hneyksli (15. jan.).

Birgi ┴rmannssyni finnst nřju f÷tin keisarans fara ┴rna Mathiesen vel (17. jan.).

Enn af skrifum manna um dˇmaramßl ľ og um PÚtur Kr. Hafstein (18. jan.).

Danir, Nor­menn og SvÝar setja skipunarvaldi rß­herra strangari skor­ur en hÚr hefur tÝ­kaztá (19. jan.).

Smelli­ ß lÝnur ■eirra pistla, sem ■i­ vilji­ lÝta ß! ═ greinum mÝnum er ennfremur vÝsa­ ß fleiri skrif um mßli­, og einnig er hÚr greinarger­ dˇmnefndarinnar eftir skipan ┴rna Mathiesen ß Ů.D. Ý embŠtti­.


Chavez Venez˙elaforseti berst fyrir hry­juverkasamt÷k

Merkileg er frÚttin ß Bylgjunni kl. 10 um a­ Hugo Chavez hafi fari­ ■ess ß leit vi­ Evrˇpusambandi­, a­ ■a­ taki FARC-samt÷kin Ý KˇlumbÝu af lista yfir hry­juverkasamt÷k. Hann fekk ■vera h÷fnun frß Javier Solana; sama svar gaf BandarÝkjastjˇrn. IllrŠmd eru samt÷k ■essi fyrir mannrßn, skŠruherna­ og sprengjußrßsir. "Tali­ er a­ Farc-samt÷kin hafi n˙ 700 gÝsla Ý haldi og hafa sumir gÝslanna veri­ Ý haldi Ý nŠr tvo ßratugi," segir Ý frÚttinni ß VÝsir.is. Krefjast ■eir hßs lausnargjalds fyrir gÝslana til a­ fjßrmagna sÝna ˇl÷glegu starfsemi.

Eins og segir Ý grein ß Wikipediu, eru FARC-samt÷kin (vopna­ar byltingarhersveitir KˇlumbÝu) stofnu­ 1964 sem marx-lenÝnskur herna­arvŠngur Komm˙nistaflokks KˇlumbÝu og stefnir ■ar a­ byltingu me­ skŠruherna­i. Samt÷kin hˇfu ˇl÷gleg fÝkniefnavi­skipti ß 9. ßratugnum,[4] eru n˙ me­ um 16.000 me­limi og rß­a Ý krafti vopna sinna um 25ľ30% landsins. Ůau hafa frami­ řmis fj÷ldamor­ og fj÷lda tilrŠ­a (sjß Wikipediu) og veri­ fordŠmd fyrir brot ß al■jˇ­al÷gum af mannrÚttindafulltr˙a Sameinu­u ■jˇ­anna (U.N. Commissioner for Human Rights).

Me­al samstarfsa­ila ■essara samtaka eru IRA-samt÷kin ß Nor­ur-═rlandi og ... hinn einrŠ­issinna­i hr. Hugo Chaves, sem sß sÚrstaka ßstŠ­u til a­ mŠla ■essum blˇ­i drifnu samt÷kum bˇt hjß Evrˇpsambandinu! Einhverjir ═slendingar munu svo hafa sta­i­ Ý ■vÝ a­ mŠla Chavez sjßlfum bˇt og sjß Ý honum vonir sÝnar endurspeglast um nřjan Castro!


LŠknir leysir lŠkni af hˇlmi sem borgarstjˇri

╔g skßla­i fyrir tveimur gˇ­um yfir matseldinni Ý gŠrkv÷ldi: Vilhjßlmi Ů. Vilhjßlmssyni og Ëlafi F. Magn˙ssyni. Velkomnir sÚu ■eir til starfa fyrir borgarb˙a. Fagna­arefni er a­ valdat÷ku ■eirra og glŠsilegri stefnuskrß, sem horfir Ý flestu til framfara. L÷ngu tÝmabŠrar samg÷nguumbŠtur jafnframt ˇbreyttu ßstandi var­andi ReykjavÝkurflugv÷ll eru afar jßkvŠ­ stefnumßl a­ mÝnu mati, einnig yfirlřsing um almenna lŠkkun fasteignagjalda nßkvŠmlega ß ■eim tÝmapunkti ■egar menn voru a­ fß inn um brÚfl˙guna tilkynningu um ■ß ˇbilgj÷rnu hŠkkun, sem vinstri flokkarnir h÷f­u ßkve­i­!

Ni­urfelling strŠtisvagnagjalda fyrir skˇlafˇlk upp a­ 18 ßra aldri, sem og ellilÝfeyris■ega, er s÷mulei­is framfaramßl, en sjßlfur hef Úg lengi tali­, a­ fella Štti ni­ur ÷ll strŠtisvagnafargj÷ld fyrir Ýslenzka borgara Ý ■eim sveitarfÚl÷gum, sem standa a­ strŠtisvagnafer­um; tekjur hÚldu ■ˇ ßfram a­ berast frß ÷­rum, svo sem fer­am÷nnum, en Ýb˙ar nefndra sveitarfÚlaga vŠru Ý raun a­ spara ■eim bŠ­i allverulega mengun og draga nokku­ ˙r kostna­ars÷mu vi­haldi gatna- og bÝlastŠ­akerfis. Me­ endurbˇt strŠtisvagnafer­a yr­i notkun ■eirra me­ tÝmanum ˙tbreiddari og jafnframt hŠgt a­ lÚtta nokku­ ß ■eirri efnishyggju, sem byrjar snemma me­al landans og lÝkamnazt hefur Ý stˇrum bÝlaflotum Ý grennd vi­ menntaskˇla okkar og hßskˇla.

FramsŠkni Ý byggingamßlum ver­ur n˙ trygg­ ßfram me­ stefnuskrß ■essari og hŠttunni ß st÷­nun Ý anda vinstri manna bŠgt frß.á

Velkomnir a­ stjˇrnv÷lnum, D-listamenn og Ëlafur F.!á


Si­bŠtt Ingibj÷rg Sˇlr˙n gefur hßlft samsinni vi­ landv÷rnum; alltaf ■ˇ jafn-aftarlega ß merinni Ý hermßla-sagnfrŠ­i sinni

UtanrÝkisrß­■jˇnninn lÚt frÚttnŠm or­ falla Ý Silfri Egils Ý gŠr. Um lei­ og sß gamli NATO-andstŠ­ingur sřnir ßfram auki­ raunsŠi Ý vi­urkenningu ß nau­syn varnarsamstarfs vi­ NATO, tekur jafnvel fram a­ vi­ megum ekki forsmß 60 ßra varnarmßlasamb˙­ okkar me­ BandarÝkjunum, ■ß hafnar h˙n eindregi­ stofnun heimavarnarli­s og vopnvŠ­ingu l÷greglunnar (■.e.a.s. umfram ■a­, sem ■egar er sta­reynd Ý lÝtilli sÚrsveit hennar). Ůegar nßnar er a­ gŠtt, ß gamall van■ekkingar-fordˇmur sennilega ekki svo lÝtinn ■ßtt Ý ■essari sÝ­astnefndu afst÷­u hennar.

═ vi­talinu ľ sem tˇk tilefni af nřju frumvarpi til laga um Varnarmßlastofnun, sem lagt hefur veri­ fram ß Al■ingi ľ hÚldust Ý hendur vopnleysisstefna fyrir ═slendinga sem slÝka, samsinning vi­ ■vÝ a­ halda ßfram NATO-a­ild og a­ eiga ■ß sto­ bŠ­i Ý 5. grein NATO-sßttmßlans (a­ ßrßs ß eitt a­ildarrÝki sko­ist sem ßrßs ß ■au ÷ll) og Ý varnarsamkomulaginu vi­ BandarÝkin (sem ßskilur ■eim rÚtt til Ýhlutunar hÚr, ef strÝ­ skellur ß), ennfremur samsinni vi­ ßrsfjˇr­ungslegum flugflotaŠfingum NATO-■jˇ­a hÚrlendis, en einnig ofurßherzla ß umhverfis- og hry­juverkavß fremur en herna­arvß ľ og linkulega beinlaus, en ■ˇ ekki me­ ÷llu brjˇsklaus varyg­ hennar gagnvart fj÷l■reifni r˙ssnesks herafla Ý grennd vi­ landi­.á

Ůa­, sem drˇ mig ■ˇ helzt til a­ blogga um ■ennan ■ßtt, var enn ein sta­festingin ß grunnfŠrinni ■ekkingu Ingibjargar Sˇlr˙nar ß Ýslenzkri varnarmßlas÷gu fyrri alda. Kom ■a­ fram Ý svari hennar Ý vi­talinu vi­ Egil:

A­spur­, hvort henni fyndist koma til greina a­ stofna einhvers konar heimavarnarli­ ß ═slandi, svara­i h˙n ■vÝ neitandi:

  • "Nei, alls ekki, ■a­ finnst mÚr, hÚrna, mÚr hugnast ekki s˙ hugmynd. [...] Vi­ h÷fum veri­ herlaus ■jˇ­," sag­i h˙n og brosti, "sÝ­ustu hˇparnir, sem voru undir vopnum, hva­ voru ■a­, um 1550, ■ß voru sÝ­ustu hˇparnir afvopna­ir [sic!!!]. Og mÚr finnst, a­ ■a­ ■urfi n˙ dßlÝti­ miki­ til a­ ■essi ■jˇ­, eftir, me­ slÝka s÷gu, a­ h˙n fari a­ stofna til slÝks li­s."

Me­ ■essum or­um afhj˙par h˙n enn einu sinni dj˙pstŠ­a van■ekkingu sÝna ß hermßlas÷gu ═slands ľ og er ■ˇ sagnfrŠ­ingur sjßlf! T÷kum okkur smß-tÝma Ý a­ sko­a ■a­ mßl, ß­ur en vi­ f÷rum lengra ˙t Ý ■etta vi­tal hennar vi­ Egil Helgason.

UmmŠli Ingibjargar Sˇlr˙nar rifja upp g÷mul greinardr÷g mÝn frß nˇv.ľdes. 2004, sem Úg hug­ist birta Ý dagbla­i undir yfirskriftinni S÷guvillur pˇlitÝsks sagnfrŠ­ings [■.e. I.S.G.] um 'ˇrofa' fri­arhyggju ═slendinga. Full ßstŠ­a er til a­ drÝfa ■ß grein einhvern tÝmann ß prent, en ■ar fjalla Úg ekki sÝzt um ■essa van■ekkingu hennar ß vopnabur­i hÚr ß landi ľ og fullum vilja landsmanna til hervarna ľ langt fram eftir ÷ldum og miklu lengur en h˙n vir­ist Ýmynda sÚr.

Fyrir pistil minn a­ ■essu sinni nŠgir ■ˇ a­ rekja hÚr nokkur atri­i, sem Ingibj÷rg Sˇlr˙n gengur me­ ÷llu fram hjß Ý yfirlřsingum sÝnum (sennilega bŠ­i af hreinni van■ekkingu og ßhugaleysi ß varnarmßlas÷gu, sem kemur tr˙lega til af gamalli andst÷­u hennar vi­ hervarnir). Ůrßtt fyrir ■ß Ýmyndun hennar, a­ vi­ h÷fum einfaldlega veri­ afvopnu­ um 1550, ■ß ver­a hÚr rakin ßberandi dŠmi um varnartilbur­i og hermennsku-anda me­al ═slendinga um langan aldur eftir si­skiptaßt÷kin (sem ßttu sÚr sta­ um og fyrir 1550, auk annarra stuttu ß­ur, ■.e. vopna­ra ßrßsa ═slendinga og Dana ß Ůjˇ­verja Ý GrindavÝk o.fl.). LŠt Úg nŠgja a­ nefna ■essi atri­i mßli mÝnu til s÷nnunar:

  1. Afvopnun ═slendinga hˇfst ekki fyrr en ß seinni hluta 16. aldar, me­ svok÷llu­u 'vopnabroti', sem lÝklega hefur fari­ fram ß ßttunda ßratug 16. aldar (sbr. Birgi Loftsson: Herna­arasaga ═slands 1170ľ1581, s. 248). "Um 1580 var tali­, a­ afvopnun almennings hafi veri­ alger. Ůannig hˇfst vopnleysi ═slendinga ...," segir Benedikt Gr÷ndal (Írl÷g ═slands, s. 13).
  2. En strax ßri­ 1580 snřr Fri­rik konungur II vi­ bla­inu me­ ■vÝ a­ senda hinga­ Ý hverja sřslu ßtta spjˇt og sex byssur, alls um 96ľ102 byssur og 128ľ136 spjˇt.
  3. ┴ri­ eftir, 1581, dŠmir Magn˙s sřsluma­ur pr˙­i (sennilega forfa­ir allra ═slendinga n˙ ß d÷gum) svokalla­an Vopnadˇm, řtarleg fyrirmŠli sem fˇlu Ý sÚr vopnvŠ­ingu Vestfir­inga, enda h÷f­u erlendir menn gert hÚr strandh÷gg, m.a. Ý ranni hins vellrÝka tengdaf÷­ur hans, Eggerts l÷gmanns Hannessonar, Ý BŠ (SaurbŠ) ß Rau­asandi.
  4. Ůessara vopna mun Ari 'stˇri', sonur Magn˙sar pr˙­a og sřsluma­ur Ý Ígri, hafa noti­ vi­, ■egar SpßnverjavÝgin ßttu sÚr sta­ 1615. Ůa­ var a­ vÝsu sorgleg hli­ ß varnarvi­leitni ═slendinga, ■ar sem hann fˇr ■ar mj÷g offari, en naumast hef­u hinir h÷rmulegu atbur­ir sy­ra og eystra ßtt sÚr sta­ 12 ßrum sÝ­ar, ef Vestmannaeyingar og a­rir a­rir landsmenn hef­u veri­ vel vopnum b˙nir.
  5. Tyrkjarßni­ ßtti sÚr sta­ 1627, ■ß drßpu ■eir tugi manna og sŠr­u marga, Ý Vestmannaeyjum og ß Austfj÷r­um, og herleiddu hÚ­an um 380 manns. Ekki voru ═slendingar fri­samari ■ß en svo, a­ ■eir l÷g­u ■a­ D÷num til lasts, a­ ■eir bombarderu­u ekki 'Hund-Tyrkjann' (alsÝrsku mannrŠningjana), ■egar skip ■eirra stranda­i ˙ti fyrir ┴lftanesi. (Hitt er anna­ mßl, a­ hef­u Danir ekki veri­ me­ ■rj˙ vÝgb˙in skip vi­ Bessasta­i, hef­u AlsÝrmenn ugglaust gert alv÷ru ˙r ■eim ßformum a­ rß­ast ß řmsa sta­i vi­ Faxaflˇa. Ůa­ var vopnavi­b˙na­ur, sem var­ fj÷lda manns til bjargar, hvorki 'hlutleysi', fri­semi nÚ varnarleysi ═slendinga ß ■eim d÷gum.)
  6. Eftir Tyrkjarßni­ voru skipulag­ar v÷kur Ý Helgafelli og h÷f­ gßt ß skipakomum til Vestmannaeyja, danskur herforingi sendur ■anga­ "til a­ hafa umsjˇn me­ landv÷rnum frß Skansinum" (g÷mlu varnarvirki, sem upprunalega var byggt 1586), einnig stofna­ herli­ heimamanna undir hans stjˇrn. "Ăfingar voru haldnar einu sinni Ý viku, og voru allir byssufŠrir menn skylda­ir til ■ßttt÷ku" og vita­ um nafngreinda menn, sem ■jˇnu­u Ý ■vÝ li­i, en siglingar ■anga­ voru vakta­ar fram yfir ßri­ 1700 (Birgir Loftsson, op.cit., 260ľ1).
  7. Allnokkur fj÷ldi ═slendinga gegndi her■jˇnustu fyrir Danakonung, m.a. l÷gfrŠ­ingurinn Ketill von Melsted, sem fÚll ungur Ý orrustu, en jafnvel, um hrÝ­, svo frŠgir menn sem Jˇn VÝdalÝn, sÝ­ar Skßlholtsbiskup, sem fekk sig leystan ˙r her■jˇnustu eftir tveggja ßra misjafna vist og framaleysi, og GrÝmur Jˇnsson, sÝ­ar amtma­ur. Einnig fer­abˇkah÷fundarnir Jˇn Ëlafsson IndÝafari og Jˇn Magn˙sson frß Geitastekk. Var hermennskan ■essum m÷nnum ekki meira ney­arbrau­ en svo, a­ flestir voru ■eir synir sřslumanna e­a presta Ý fremstu r÷­. (┴gŠtur l÷gregluma­ur, sem sˇtti ŠttfrŠ­inßmskei­ hjß mÚr, vinnur a­ samantekt bˇkar um Ýslenzka hermenn ß erlendri grund.)
  8. Hin tvÝ■Štta landv÷rn ═slands ß seinni ÷ldum: af hßlfu Dana og Breta, olli ■vÝ, a­ vi­ ■urftum sÝ­ur a­ bera vopn. Gloppurnar Ý v÷rnum landsins sřndu sig ■ˇ ß nř 1808ľ9, ■egar ˇfri­ur loka­i fyrir a­flutninga Dana, yfirgangsmenn rŠndu jar­abˇkarsjˇ­num og einn til, J÷rgen J÷rgensen, framdi valdarßn Ý miklum hluta landsins. Um lei­ sta­festist ■ˇ, a­ ═sland var Ý raun undir Šgishjßlmi og vernd hins mikla sjˇveldis Breta. En okkar beztu menn eins og Finnur Magn˙sson, leyndarskjalav÷r­ur konungs, horf­u til Tyrkjarßnsins og valdarßns J÷rundar me­ ugg Ý brjˇsti gagnvart ÷ryggi landsins og voru fylgjandi Ýslenzku varnarli­i; ß Úg eftir a­ upplřsa betur um ■etta sÝ­ar.*
  9. Ůß greinir Birgir Loftsson Ý nefndri bˇk sinni (s. 261) frß athyglisver­um rß­ager­um um stofnun 300 manna landhers fyrir landi­ allt ßri­ 1785. "Hvatamenn ■essarar rß­ager­ar voru helztu rß­amenn ■jˇ­arinnar, Hans von Levetzov stiftamtma­ur, Stefßn amtma­ur ١rarinsson [forfa­ir Stefßnunga: Stephensen-Šttar] og Bj÷rn Mark˙sson l÷gma­ur ... R˙mlega 600 manns voru tiltŠkir Ý varnarli­i­, og voru ■eir vopnum b˙nir af řmsu tagi ...," en eitthva­ mun svo hafa komi­ Ý veg fyrir, a­ af ■eirri herna­aruppbyggingu yr­i.
  10. J÷rundur hundadagakˇngur "lÚt ■egar Ý sta­ hefja smÝ­i skans [varnarvirkis] ß Arnarhˇlskletti Ý ReykjavÝk, nefndur Phelpsskans, og ߊrtlanir voru um stofnun Ýslenzks hers" (Birgir Loftsson, op.cit., 262). Raunar ■jˇnu­u nokkrir nafngreindir ═slendingar Ý vopnu­u var­li­i J÷rundar.
  11. Sjßlfur Jˇn Sigur­sson forseti vara­i vi­ varnarleysi okkar og tˇk eindregna afst÷­u me­ ■vÝ, a­ stofna­ yr­i heimavarnarli­ bŠnda til landvarnar, Ý skrifum hans Ý einu sÝnu frŠgasta riti, og tala­i um ■a­ sem nau­syn og raunhŠft markmi­ ■ß ■egar ß 19. ÷ld (nßnar um ■a­ seinna).* Jˇn Sigur­sson var raunar hvorki lř­veldis- nÚ vopnleysissinni, svo a­ menn hafi ■a­ n˙ einu sinni rÚtt!
  12. Vestmannaeyingar tˇku gˇ­an ■ßtt Ý allvel skipulag­ri stofnun herfylkingar frß og me­ 1853; var ■eim her "a­ fullu komi­ ß fˇt 1857 og starfrŠktur til vors 1869" (Birgir Loftsson, op.cit., 263).
  13. Afar fj÷lmenn herf÷r Vestur-═slendinga (sem kosta­i mikinn fj÷lda lßtinna og sŠr­ra) ß hendur Mi­veldunum 1914-18 er enn eitt dŠmi­ um vilja Ýslenzkra manna til ■ßttt÷ku Ý v÷rnum lands og eigin samfÚlags.*
  14. Loks er ■ess a­ geta, a­ L÷greglan Ý ReykjavÝk, undir forystu Agnars Kofoed-Hansen og Hermanns Jˇnassonar, hˇf mj÷g umtalsver­a vopnvŠ­ingu og skotŠfingar, me­ landvarnarhagsmuni Ý huga, ekki l÷ngu ß­ur en brezki herinn hernam ═sland vori­ 1940.* Nßnar um ■a­ og fleira sÝ­ar.

Af ■essari upptalningu er ljˇst, a­ fjarri fer ■vÝ, a­ ═slendingar hafi me­ ÷llu veri­ vopn- og herlausir 1550ľ1944, ■.e. frß si­skiptunum og allt til stofnunar lř­veldisins. Hef­i veri­ liti­ hÚr til tÝmans fyrir si­askiptin, allt frß Ůjˇ­veldis÷ld, ■ß hef­i enn skřrar blasa­ vi­, a­ ═sland ß sÚr afar langa s÷gu vopna­ra hersveita, annarrar vÝgvŠ­ingar (s.s. fj÷lda varnarvirkja), jafnvel herna­aranda og innanlandsßtaka. Hugmyndir Ingibjargar Sˇlr˙nar, SteingrÝms J. Sigf˙ssonar o.fl. um 'hef­bundi­ vopnleysi" og "Švinlega fri­arhef­" ■essarar ■jˇ­ar er ekki anna­ en ˇskhyggja Ý ■eirra huga, nema um hreina blekkingu sÚ a­ rŠ­a!

* Ůessara atri­a, Ý 8., 10., 13. og 14. li­, er ekki geti­ Ý Herna­aras÷gu ═slands 1170ľ1581 eftir Birgi Loftsson, og er ■ar ■ˇ fari­ langt ˙t fyrir ■ann tilgreinda tÝmaramma ■eirrar s÷gu me­ lauslegu ßgripi um sÝ­ari tÝmabil og jafnvel me­ lokak÷flunum: Stofnun herfylkingar Ý Vestmannaeyjum 1857, Heimastjˇrn og varnir, Stofnun herlauss lř­veldis ß ═slandi ľ og: Bj÷rn Bjarnason og umrŠ­an um stofnun Ýslensks hers.

(Meira vŠntanlegt Ý ■essa grein ß ■ri­judag e­a Ý framhaldsgrein.)

Silfur Egils mun vera H╔R ß netinu, en vi­tali­ vi­ Ingibj÷rgu var sÝ­asti hluti ■ßttarins.


GlŠsilega ßrŠ­in bla­akona Ý Kongˇ: Bergljˇt Arnalds

Sorgleg, en lifandi og frŠ­andi er ßstands- og atbur­alřsing Bergljˇtar Ý Lesbˇkargrein Ý gŠr: Eins demantur er annars dau­i. Ůar setur h˙n menn inn Ý s÷gulegt baksvi­ strÝ­sßtaka, vÚlabrag­a og erlendrar Ýhlutunar, k˙gunar og milljˇnadrßpa Ý ■essu hrjß­a landi, ■ar sem ekki er t.d. ˇalgengt, a­ řmsir hafi, eins og einn sem h˙n hitti, "aldrei ßtt leikf÷ng sem barn, en frß 7 ßra aldri haf­i hann ßtt byssu." Jafnvel sjaldgŠf dřr, svo sem gˇrillur og fÝlar, Ý sjßlfum ■jˇ­gar­i Kongˇ eru ekki ˇhult, heldur ver­a ■au fˇrnarl÷mb herna­arߊtlana ˇfyrirleitinna manna.

═ ■essari grein hennar er ekki veri­ a­ ey­a or­um ß ekki neitt a­ ˇ■÷rfu, og hef­i h˙n gjarnan sta­i­ undir fleiri myndum og korti af landinu, ■ˇtt myndin af hinum kjarkmikla h÷fundi Ý hˇpi kongˇskra stjˇrnarhermanna sÚ reyndar svo ˇborganleg, a­ Úg set hana hÚr inn Ý ■ennan pistil (og er reyndar Ý fyrsta sinn, sem mÚr tekst s˙ tŠkniraun a­á koma mynd inn Ý vefgrein!); betur nřtur h˙n sÝn ■ˇ Ý fullri stŠr­ Ý Lesbˇkinni.

Oft engin laun Sameinu­u ■jˇ­irnar telja a­ einn a­allykillinn a­ ÷ryggi Ý Kongˇ sÚ aga­ur og gˇ­ur her. Kongˇsku stjˇrnarhermennirnir eru hinsvegar illa launa­ir og illa ■jßlfa­ir. Ůeir betla af almenningi smßpening, sÝgarettur og anna­, og stundum rß­ast ■eir ß fˇlk me­ ofbeldi. Langflest mannrÚttindabrot sem Kongˇb˙ar ■urfa a­ ■ola Ý dag eru framin af eigin herm÷nnum. Greinah÷fundur og kongˇskir hermenn.

Ţmsar eru ■Šr lÝka meitlu­u klausurnar Ý ■essari grein Bergljˇtar, sem fylgja mŠttu ■essum vi­urkenningaror­um mÝnum, en Úg Štla a­ lßta tvŠr nŠgja. Fyrst ■essa, sem lřsir Ý stuttu mßli ytri ramma a­stŠ­na Ý Kongˇ og af hverju rÝkisstjˇrninni gangi svo erfi­lega a­ hafa stjˇrn ß ÷llu landinu:
  • Einhverju sinni ■egar Úg var a­ skipta um flugvÚl til a­ komast ß milli sta­a ■ß benti einn fri­argŠsluli­i Sameinu­u ■jˇ­anna mÚr ß a­ Kongˇ nŠ­i yfir ßlÝka svŠ­i og allt frß toppnum ß Finnlandi a­ tßnni ß ═talÝu, og sÝ­an vestur frß Lissabon Ý Port˙gal austur til Moskvu Ý R˙sslandi; a­ Kongˇ vŠri jafnstˇrt allri Vestur-Evrˇpu. Ůa­ er erfitt a­ hafa stjˇrn ß svo stˇru landi, ■ar sem vegalengdir eru gÝfurlegar, vegir margir hverjir Ý sundur og samg÷ngur sums sta­ar engar. Landi­ er vÝ­a hŠ­ˇtt og skˇgivaxi­, og sjßlft stjˇrnkerfi­ er rÚtt a­ hefja sig upp ß brau­lappirnar. Ůa­ sem ˇgnar svo hva­ mest fri­num eru au­Šfin sjßlf, sem a­rar ■jˇ­ir og utana­komandi a­ilar girnast. Kongˇ liggur a­ nÝu ÷­rum rÝkjum Ý AfrÝku sem m÷rg hver hafa hagnast af ßstandinu Ý landinu. ┴ me­an ˇfri­ur rÝkir Ý Kongˇ og yfirv÷ld ■ar eru veikbur­a hafa utana­komandi a­ilar ˇheftan a­gang a­ au­lindum ■ess. Ůa­ var ■vÝ og ver­ur erfitt a­ halda fri­inn.

Og hÚr er hin klausan, sem lřsir Bergljˇtu sjßlfri ekki sÝ­ur en nßtt˙ru Kongˇ, me­ skßldlegum til■rifum:

  • Upplifun mÝn ß frumskˇginum var­ ß margan hßtt tßknrŠn fyrir svo margt Ý Kongˇ. ╔g fˇr a­ heimsŠkja villta gˇrillufj÷lskyldu, sem vonandi er enn ß lÝfi. Ůetta var l÷ng ganga inn Ý skˇginn og alveg einst÷k upplifun ß svo margan hßtt. Til dŠmis hjßlpa­i frumskˇgurinn mÚr a­ skynja tÝmann algerlega upp ß nřtt. Ůarna var nßtt˙ran Ý ÷llu sÝnu veldi, sterkari en Úg hef nokkru sinni upplifa­ hana. H˙n var allt Ý senn: Tr÷llvaxin og grˇf, fÝnleg, falleg og fj÷lbreytt, lifandi og gl÷­, grimm og drepandi. Nßtt˙ra Ý sÝfelldri endurnřjun me­ sinni dj˙pu lykt sem fyllti vitin ß ■ann hßtt a­ lengi ß eftir virtist ÷ll ÷nnur lykt vera hjˇm eitt. Lykt sem er Ý senn sambland af magn■runginni frjˇsemi og rotnun. Fallin laufbl÷­ liggja innan um nřgrŠ­inginn. HÚr er ekkert haust, enginn vetur, ekkert vor, bara eilÝft sumar ■ar sem lÝf og dau­i tvinnast saman Ý augnablikinu. Augnablik sem um lei­ vir­ist eilÝft.
    Ůar sem Úg anda­i a­ mÚr ■runginni lykt frjˇseminnar fann Úg hvernig hitinn fa­ma­i mig ■Útt. Hitinn var dj˙pur, eins og hann hef­i aldrei fari­ og myndi alltaf vera. Ůa­ kom mÚr enn ß ˇvart hva­ hann var ■Šgilegur og mj˙kur ■ar sem hann dvaldi Ý eilÝf­inni innan um trÚn og grˇ­urinn. Og hjarta­ fylltist af heitri ˇsk um a­ ■essi paradÝsarver÷ld, sem haf­i ˇvŠnt opnast fyrir mÚr, fengi a­ blˇmstra sem paradÝsarver÷ld, Ý fri­i.

Ůessum pistli fylgir ■akklŠti fyrir frßbŠr bla­amennskutil■rif huga­rar konu, sem leyfir okkur m÷rgum ÷­rum betur a­ skyggnast inn Ý framandi ver÷ld.


NŠsta sÝ­a

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband